The Outline of the Greek Church Anthropology

Abstract

The lecture deals with the peculiarity of the anthropology of Eastern Christians, which in broad outline is already present in the writings of many Greek Fathers. It consists especially in considering state of divine grace as divinisation (théôsis) of man. Its other distinctive features are real diff erence between image and likeness of God and threefold composition of man, according to Platonic expression of saint Paul: „your spirit and soul and body” (1 Thess 5, 23). Because Greek anthropology basicly agrees with Latine doctrine and in the new orthodox theology it obtains more and more attention, it seems that exchange of ideas in this field between Western and Eastern theologians is advisable, also in order to facilitate their dialogue on the main subjects.O. dr hab. BENEDYKT J. HUCULAK OFM – kapłan Zakonu św. Franciszka (OO. Bernardynów), doktor habilitowany w zakresie teologii dogmatycznej. Należy do grona wykładowców Wyższego Seminarium Duchownego w Kalwarii Zebrzydowskiej. Przez dziewięć lat był członkiem Komisji Szkotystycznej, przygotowując krytyczne wydanie dzieł bł. Jana Dunsa Szkota, głównego teologa Zakonu. W badaniach i twórczości skupia się głównie na zgłębianiu teologii Trójcy u greckich Ojców Kościoła i w dziele bł. Jana ze Szkocji.Wyższe Seminarium Duchowne w Kalwarii ZebrzydowskiejA Monk of the Eastern Church, Orthodox Spirituality, Crestwood 1987.Bazyli, Epistula 8. Ad Caesarienses.Bazyli, Epistula 236. Ad Amphilochium.Bazyli, Epistula VIII. Ad Caesarienses.Bazyli, O Duchu Świętym, Sources Chrétiennes 17 (PG 32).Barr R., Breve patrologia, tłum. C. Orecchia, C. Gianotto.Benedykt XVI, Katecheza Sant’Ireneo di Lione (28 III 2007).Bobrinskoy B., Le mystère de la Trinité. Cours de théologie orthodoxe, Paryż 1986.Breviarium fidei. Wybór doktrynalnych wypowiedzi Kościoła, S. Głowa, I. Bieda (red.), Poznań 1981.Bux N., Loconsole M., I Misteri degli orientali. I sacramenti bizantini comparati con la liturgia romana e i riti giudaici, Siena 2006.Cezary z Arles, Conclusio a Caesario episcopo Arelatensi redacta: DS 396-397.Cyryl Aleksandryjski, Adversus Nestorii blasphemias: PG 76.Cyryl Aleksandryjski, Apologeticus pro duodecim capitibus adversus orientales episcopos: PG 76.Cyryl Aleksandryjski, Epistula 45: PG 77.Cyryl Aleksandryjski, Epistula 46: PG 77.Cyryl Jerozolimski, Katechezy przedchrzcielne i mistagogiczne, tłum. W. Kania, Kraków 2000.Dosyteusz, Wyznanie wiary.Dünzl F., Breve storia del dogma trinitario nella Chiesa antica, tłum. C. Danna, Brescia 2007.Evdokimov P., Prawosławie, tłum. J. Klinger, Warszawa 1964.Gogacz M., Apofatyka jako opis doświadczenia mistycznego, w: Św. Bonawentura. Życie i myśl, S. C. Napiórkowski, E. I. Zieliński (red.), Niepokalanów 1976.Gross H., Gottebenbildligkeit, w: Lexikon für Theologie und Kirche IV (1960).Grzegorz z Nazjanzu, Oratio XXIX – theologica III. De Filio.Huculak B. J., Boska osoba według Jana ze Szkocji, „Przegląd Kalwaryjski” 15 (2011).Huculak B. J., Jana Dunsa Szkota nauka o osobie w Trójcy, „Roczniki Teologii Dogmatycznej” 3 (2011).Huculak B. J., Najświętsza Trójca na tle dzieła zbawczego, Kalwaria Zebrzydowska 2000.Huculak B. J., Podstawy greckiej teologii Trójcy, Kalwaria Zebrzydowska 2005.Huculak B. J., W sprawie odniesienia poglądu Focjusza do Symbolu Nicejsko-Konstantynopolitańskiego, „Analecta Cracoviensia” 25 (1993).Ireneusz Lioński, Adversus haereses.Ireneusz Lioński, Dowód prawdziwości nauki apostolskiej, 12.Jan Chryzostom, Homilia na słowa „Szawle, Szawle...”: PG 51.Jan Duns Szkot, Reportata Parisiensia III, d. 7, q. 4: Opera omnia, t. XXIII, Paryż 1894.Jan Paweł II, Katecheza Duch, który od Ojca i Syna pochodzi (7 XI 1990), w: Jan Paweł II, Wierzę w Ducha Świętego, Pana i Ożywiciela, Warszawa 1992.Jan z Damaszku, De fide orthodoxa.Jan z Damaszku, Mowa VI na Narodzenie Najświętszej Maryi Panny.Katechizm Kościoła Katolickiego.36. Klemens z Aleksandrii, Kobierce, zapisków filozoficznych dotyczących prawdziwej wiary, tłum. J. Niemirska-Pliszczyńska, Warszawa 1994.Klinger J., Kilka problemów związanych z nauką o Trójcy Świętej w prawosławnej teologii XX wieku, w: J. Klinger, O istocie prawosławia. Wybór pism (wyd. M. Klinger, H. Paprocki), Warszawa 1983.Maksym, De charitate: PG 90, 1024.McSorley J., St Basil the Great w: The Catholic Encyclopedia II, Nowy York 1907 (newadvent.org; wikisource.org).Meyendorff J., La teologia bizantina. Sviluppi e temi dottrinali, tłum. C. Impera, Casale Monferrato 1984.Miguéns M., Base escriturística de la doctrina de Escoto sobre el primado de Cristo, w: De doctrina Ioannis Duns Scoti. Acta Congressus Scotistici Internationalis Oxonii et Edinburgi 11-17 IX 1966 celebrati, III: Problemata theologica, Rzym 1968.Moreschini C., I Padri Cappadoci. Storia, letteratura, teologia, Rzym 2008.Ortíz de Urbina I., El Espíritu Santo en la teología del siglo IV desde Nicea a Constantinópla, „Estudios Trinitarios” 17 (1983).Orygenes, Komentarz do Ewangelii Jana II, Sources Chrétiennes 120.Paprocki H., Przebóstwienie, w: Encyklopedia katolicka XVI.Paprocki H., Teoforyczna natura, w: Encyklopedia katolicka XIX.Prosper z Akwitanii, Pro Augustino responsiones ad capitula obiectionum Vincentianarum: PL 51.Przekop E., Rzym – Konstantynopol. Na drogach podziału i pojednania, Olsztyn 1987.Pseudo-Dionizy Areopagita, Pisma teologiczne, tłum. M. Dzielska, Kraków 2005.Sarwa A., Rzeczy ostateczne człowieka i świata. Eschatologia Kościoła wschodniego, Łódź 2003.Seiller L., Un théologien scotiste – le Révérend Père Déodat de Basly (1862-1937), „La France Franciscaine” 21 (1938).Slipyj J., Die Trinitätslehre des byzantinischen Patriarchen Photios, w: Opera omnia I, Rzym 1968.Špidlik T., Myśl rosyjska. Inna wizja człowieka, tłum. J. Dembska, Warszawa 2000.Spiteris Y., Ostatni Ojcowie Kościoła: Kabasilas i Palamas, tłum. B. Widła, Warszawa 2006.Turincew A., Przybliżenie eschatologii prawosławnej, w: Katechizm Kościoła prawosławnego, tłum. A. Kuryś, M. Romanek, H. Paprocki, J. Rozkrut, Kraków 2001.Tyciak J., Die Liturgie als Quelle östlicher Frömmigkeit, Fryburg Br. 1937.Uspienski L., Teologia ikony, Poznań 1993.Veuthey L. Jan Duns Szkot – myśl teologiczna, tłum. M. Kaczyński, Niepokalanów 1988.Vries W. de, Die Obsorge des hl. Basilius um die Einheit der Kirche im Streit mit Papst Damasus, „Orientalia Christiana Periodica“ 40 (1974).Ware K., Kościół prawosławny, tłum. Wł. Misijuk, Białystok 2002.Ware K., Prawosławna droga, tłum. s. Nikolaia z Bussy-en-Othe, Białystok 1999.Zienkowskij W. W., Istorija russkoj fi łosofi i I, Paryż 1948.Zienkowskij W. W., Istorija russkoj fi łosofi i II, Paryż 1950