The conscience clause at school

Abstract

Discussion of the conscience clause at schools concerns the possibility to refuse the teacher’s actions incompatible with his conscience. This possibility, though questioned by many as unlawful, results from Polish legislation and international law. It is a consequence of freedom of conscience guaranteed by the Constitution of the Republic of Poland and a number of international and national legal acts. There are many situations in which reveals the conflict between the duty of performing a given program or command of educational authorities and their own convictions. They concern mainly the same vision of the school and its functions, school programs and the underlying concept of the human being and interpersonal relationships at the level of professional work of the teacher. In all these situations, the teacher should be a person of conscience, i.e. to follow his voice, which sometimes means opposition to the content of curricula and textbooks, orders of superiors or the prevailing customs.ks. dr hab. TADEUSZ ZADYKOWICZ – absolwent Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Asystent w Katedrze Teologii Moralnej Szczegółowej w Instytucie Teologii Moralnej KUL (2001-2003), następnie adiunkt w tej Katedrze (2003-2005) i w Katedrze Teologii Moralnej Ogólnej w Instytucie Teologii Moralnej KUL (2005-). Członek Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej do Spraw Studentów i Doktorantów; dyrektor Instytutu Teologii Moralnej KUL. Członek i współpracownik Towarzystwa Naukowego KUL (2002-); członek zwyczajny Stowarzyszenia Teologów Moralistów (2007); członek korespondent Lubelskiego Towarzystwa Naukowego (2003-) oraz Europejskiego Stowarzyszenia Teologów Katolickich (2004-); Towarzystwa Naukowego Franciszka Salezego (2008-). Główne kierunki badań: moralność życia religijnego; współczesny kontekst życia religijno-moralnego; biblijne oraz kulturowe przesłanki moralności; rola wzorów osobowych w chrześcijańskim życiu moralnym.Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła IIDeklaracja wiary lekarzy katolickich i studentów medycyny w przedmiocie płciowości i płodności ludzkiej (5 marca 2014 r.), http://www.deklaracja- wiary.pl/img/dw-tresc.pdf (dostęp: 30.01.2015 r.).Deklaracja wiary nauczycieli? Hall: nie zatrudnia się ich w celu ewangelizacji uczniów, http://www.polskieradio.pl/5/3/Artykul/1190178,Deklaracja- wiary-nauczycieli-Hall-nie-zatrudnia-sie-ich-w-celu-ewangelizacji- -uczniow (dostęp: 30.01.2015 r.).Klauzula sumienia w szkołach? Nowicka: nauczyciel nie może cenzurować wiedzy, http://www.polskieradio.pl/9/299/Artykul/1195806, Klauzula-sumienia- w-szkolach-Nowicka-nauczyciel-nie-moze-cenzurowac-wiedzy (dostęp: 30.01.2015 r.).Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej (2 kwietnia 1997 r.), Tekst ujednolicony: http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483.Morciniec P., Przeżywamy dyktaturę demokracji, http://www.fronda.pl/a/ ks-prof-piotr-morciniec-przezywamy-dyktature-demokracji-1,42990.html (dostęp: 30.01.2015 r.).Nauczyciele też będą podpisywać deklarację wiary? Minister: szkoła publiczna powinna być neutralna światopoglądowo, http://www.polskieradio. pl/5/3/Artykul/1188918,Nauczyciele-tez-beda-podpisywac-deklaracje- -wiary-Minister-szkola-publiczna-powinna-byc-neutralna-swiatopogladowo (dostęp: 30.01.2015 r.).Sobór Watykański II, Konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym Gaudium et spes, [w:] Sobór Watykański II. Konstytucje. Dekrety. Deklaracje, Poznań 2002.Stanisz P., Prawo do odmowy działania sprzecznego z sumieniem, www. przemyska.pl/plik/22141/ (dostęp: 30.01.2015 r.).Stanisz P., Sprzeciw sumienia a prawo państwowe, https://www.youtube. com/watch?v=E-HKn46VsOE (dostęp: 30.01.2015 r.).Staszewski W., Wierzę, że uczę, http://polska.newsweek.pl/wierze-ze-ucze- -o-klauzuli-sumienia-nauczycieli-newsweek-pl,artykuly,344944,1.html (dostęp: 30.01.2015 r.).Trybulski Ł., Lekarze podpisują klauzulę sumienia, a co z resztą zawodów? Strażak, policjant, nauczyciel..., http://natemat.pl/104381,internauci- smieja-sie-z-klauzuli-sumienia-strazak-policjant-nauczyciel (dostęp: 30.01.2015 r.).Wróbel J., Sprzeciw sumienia z perspektywy moralnej, http://www.naszdziennik. pl/mysl/106045,sprzeciw-sumienia-z-perspektywy-moralnej. html (dostęp: 30.01.2015 r.).137-14914/213714