Ecumenism in Cieszyn Silesia seen from the perspective of the end of 20th century and the beginning of 21st century

Abstract

Over the years from 16th century up to our times, Protestants, Catholics and Jews lived peacefully together in the region of Cieszyn Silesia. At the beginning of the third millenium one can follow the words of the Swiss Reformed theologian, Karl Barth, that “although we believe otherwise, we don’t belive in another God”. According the the words everybody’s religion and values must be respected. Cieszyn Sliesia has always been associated with everything what is Christian. For centuries it has been the cradle of faith and the love for God. Cieszyn, as the capital of the region, is a town in which ecumenism – not the theological, but the everyday, practical one – makes sense of people’s lives. Due to historical conditions, this land was rich in clergy and lay people for whom the welfare of other human beings, help for those in need, the social, economical and intellectual developement of the capital town were matters of overriding importance. Today – tradition, history, cultural and intellectual heritage connected with this town speak clearly to everybody. The inhabitants of this land value in a really special way the great gift of unity which was given to them in the spirit of God’s love. No social or cultural activity is impossible here thanks to the true engagement of Catholics and Protestants who are motivated by the idea of developement of this magic place. In Cieszyn Silesia, where “ecumenism is the matter of social life”, the ecumenical awarness is more and more promoted. It can easily be said that the region, in terms of its ecumenical activity in all its dimensions (spiritual, intellectual, pastoral and practical), could be a guiding light for Europe.Temat ten jest realizacją projektu badawczego (grant) nr: UMO-2014/13/B/ HS5/01482.ks. prof. dr hab. JÓZEF BUDNIAK – urodzony w Cieszynie; kapłan diecezji bielsko-żywieckiej; pracownik naukowo-dydaktyczny Katedry Prawa Kanonicznego i Ekumenizmu na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Śląskiego; kapelan Jego Świątobliwości (prałat); diecezjalny referent do spraw ekumenizmu w diecezji bielsko-żywieckiej; były prezydent Międzynarodowej Wspólnoty Ekumenicznej; były przewodniczący Komisji ds. Stosunków Polsko-Czeskich i Polsko-Słowackich Polskiej Akademii Nauk Oddział w Katowicach; przewodniczący Stowarzyszenia Teologów Ekumenistów. Członek Zespołu ds. Dialogu ze Wspólnotą Kościelną Ewangelicko-Augsburską przy Konferencji Episkopatu Polski. Autor i redaktor kilku książek i kilkudziesięciu artykułów naukowych i popularnonaukowych z zakresu teologii ekumenicznej i historii Kościoła w tym: "Jan Sarkander. Patron jednoczącej się Europy" , Bytom – Cieszyn 1995; "XXVIII Międzynarodowy Kongres Ekumeniczny w Cieszynie. Ora et labora", Cieszyn – Bytom 1996; "200 lat kościoła w Brennej", Brenna–Bytom 1996; "Ekumenizm jutra na przykładzie Śląska Cieszyńskiego. Studium historyczno-pastoralne", Katowice 2002; "Jednoczeni w różnorodności. Tradycja cyrylo-metodiańska jako paradygmat procesu pojednania Kościołów, kultur i narodów", Katowice 2009. Działalność naukowa koncentruje się na zagadnieniach związanych z teologią ekumenizmu i historią Kościoła. W jej ramach można wyróżnić trzy zasadnicze nurty obejmujące: prace poświęcone teologii ekumenicznej ze szczególnym uwzględnieniem problematyki wyznaniowej na terenie Śląska Cieszyńskiego, szeroko pojętej jedności chrześcijan „jedności w różnorodności” na kontynencie europejskim z uwzględnieniem duchowej misji Kościoła oraz prace z zakresu hagiografii.Uniwersytet Śląski w KatowicachBilczewski J., O Kościele Chrystusowym, Cieszyn 1908.Borutka T., Diecezja Bielsko-Żywiecka 1992-1997, Bielsko-Biała 1997.Brenna jak Asyż, „Głos Ziemi Cieszyńskiej” Cieszyn 22 III 2002.Budniak J., Ekumenizm jutra na przykładzie Śląska Cieszyńskiego Studium historyczno-pastoralne, Katowice 2002.Budniak J., Ekumenizm na granicy, [w:] J. Kempa (red.), Kościół wobec granic, Katowice 2005.Budniak J., Ekumenizm na Śląsku Cieszyńskim na przełomie wieków, [w:] Pojednajcie się ....Budniak J., Kaplica ekumeniczna w filii Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie. Powrót do tradycji. „Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne” 1998, nr XXXI.Budniak J., Sesja na temat Ekumenicznych Dni Biblijnych, „Biuletyn Ekumeniczny” 1998, nr 17.Budniak J., W trzecie tysiąclecie ku „pełnej komunii”, [w:] J. Budniak, M. J. Uglorz (red.), Z Duchem Świętym w trzecie tysiąclecie, Cieszyn 2001.Budniak J., XXVIII Międzynarodowy Kongres Ekumeniczny w Cieszynie, Cieszyn–Bytom 1996.Celebrationes liturgicae. Quibus praeest Summus Pontifex Johannes Paulus PP II, Olomouc 21 maii 1995.Ciompa-Wucka G., Informacja o wystawie książki, [w:] J. Budniak, H. Rusek (red.), Pojednajcie się ... Materiały z sesji naukowej: Pastoralny i społeczno- kulturowy wymiar ekumenizmu na Śląsku Cieszyńskim, Cieszyn 2000.Dożynki, [w:] I. Brudny, M. Pilsyk, E. Pyka, T. Sieroń (red.), Byliśmy, jesteśmy i będziemy mieszkańcami Śląska Cieszyńskiego, Jasienica 2001.Dyrektorium w sprawie realizacji zasad i norm dotyczących ekumenizmu (25.03.1993), „Communio” 1994, 2 (80).Fres M., Poświęcenie kaplicy szpitalnej „Dziedzictwo” „Miesięcznik Religijno- Społeczny Ziemi Cieszyńskiej” 1995, nr 5 (43).Glaeser Z., Ekumeniczne przyzywanie Ducha Świętego. Refleksje na marginesie ekumenicznych spotkań chrześcijan w diecezji opolskiej, „Biuletyn Ekumeniczny” 1999, nr 2.Homilia Ojca Świętego Jana Pawła II wygłoszona podczas kanonizacji św. Jana Sarkandra w Ołomuńcu – 21 maja 1995 roku.Jan Paweł II, encyklika Evangelium vitae.Jan Paweł II, Jak budować pokój? (Przemówienie wygłoszone 14 kwietnia 2003 roku do uczestników Kongresu UNIV), „L’Osservatore Romano” wydanie polskie 2003, 6 (254).Jan Paweł II, Posynodalna adhortacja apostolska „Ecclesia in Europa”.Jan Paweł II, Przemówienie wygłoszone w czasie spotkania z wiernymi w kościele ewangelicko-augsburskim w Skoczowie, [w:] Drogowskazy dla Polaków Ojca Świętego Jana Pawła II, Kraków 1999, t. 3.Jan Paweł II, Wstańcie, chodźmy. Cz.1. Powołanie. „L’Osservatore Romano” wydanie polskie 2004, nr 7-8 (265).Legendź M., Usłyszałem alarm i pobiegłem, „Zwiastun” 2000, nr 4.Misiaszek A., Teologia pastoralna. Gdańsk 1994.Musica Sacra tuż, „Głos Ziemi Cieszyńskiej” 2005, nr 19.Pikus T., Program ekumeniczny Jana Pawła II w encyklice „Ut unum sint”, [w:] S. Pawłowski (red.), Różnić się w zgodzie, Lublin 2008.Plinta D. A., Legendź M., Parafia z wyobraźnią – inicjatywy i pomysły w Brennej, „Zwiastun”1999, nr 12.Rakoczy T., List do wiernych w związku z Tygodniem Ekumenicznym, „Kwartalnik Diecezjalny” 1993, nr 1-2.Słowo Księdza Biskupa Tadeusza Rakoczego podczas ingresu do katedry św. Mikołaja w Bielsku-Białej. „Kwartalnik Diecezjalny” (Pismo Urzędowe Diecezji Bielsko-Żywieckiej) 1992, nr 1.Szpital pod Równicą, „Głos Ziemi Cieszyńskiej” 2001, nr 4.Trwać razem we wspólnocie. Ekumeniczne spotkania modlitewne w katedrze św. Mikołaja w Bielsku-Białej w latach 1984-2012, oprac. B. Mebel, Z. Gebauer, Bielsko-Biała 2012.5-3014/253