Proniewski, Andrzej

Rocznik Teologii Katolickiej

Andrzej Proniewski

Crossref

Sympozjum: „Uniwersytet i Kościół w Europie" Rzym, 18-20 lipca 2003 roku

Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)

1 30 Sprawozdania i recenzje SYMPOZJUM „UNIWERSYTET I KOŚCIÓŁ W EUROPIE" RZYM, 18-20 LIPCA 2003 ROKU Tysiąc ośmiuset delegatów - przedstawicieli środowisk akademickich z czterdziestu krajów europejskich, pięćdziesięciu Rektorów i trzydziestu Biskupów z różnych diecezji o bogatej tradycji uniwersyteckiej brało udział w Sympozjum, które odbyło się w Rzymie, w dniach 1 8-20 lipca, nt. „Uniwer­sytet i Kościół w Europie" . Powyższe sympozjum zostało zorganizowane przez Radę Konferencji Episkopatów Europy (CCEE) przy współudziale Komisji ds.  Wychowania Episkopatu Włoch (CEi) w Papieskim Uniwersytecie Laterań­skim. Liturgia, spotkania modlitewne i niektóre konferencje naukowe, zrze­szające wszystkich uczestników, odbywały się w B azylice Św. Jana na Lateranie .  Kościół i Uniwersytet, mimo że różnią s ię  bardzo w swojej strukturze są włączone w obręb cywilizacji humanistycznej i kultury światowej ,  której cen­trum zainteresowania jest człowiek. Poszukiwania dotyczące kompetencji i kształtowania właściwej relacji pomiędzy Kościołem a Uniwersytetem wy­pełniały trzy dni prelekcji i dyskusji dziewiętnastu grup studyjnych,  w któ­rych brali udział reprezentanci różnych środowisk, skupiając swoją uwagę na następujących tematach :  Osoba ludzka : genealogia, biologia, biografia; Miasto ludzkie : społeczeństwo, środowisko, ekonomia; Miejsce nauki : wyna­lazki, technologie, zastosowanie ; Twórczość i pamięć :  sztuka, literatura, mu­zyka, dramat. Wystąpienia naukowców, wykładających na Uniwersytetach różnych państw Europy były wynikiem ich codziennej pracy twórczej a także kon­frontacji wiedzy teoretycznej z kulturą narodu, którego prelegenci byli repre­zentantami .  Poruszana problematyka była zbieżna z treścią nauczania papieskiego, którego odzwierciedleniem stała się Adhortacja Apostolska Ecc­lesia in Europa (Kościół w Europie) z 2 8  czerwca 2003  roku,  nawiązująca do relacji pomiędzy Kościołem a Uniwersytetem w rozdziale nt. Ewangelizować życie spoleczne.  W powyższej adhortacji , podkreślił w swoim wystąpieniu, Sprawozdania i recenzje 1 3 1  Kardynał Karl Lehmann, Przewodniczący Konferencji Episkopatu Niemiec ,  Jan Paweł II  potwierdził „tak" Kościoła dla zjednoczonej Europy. W tym sa­mym czasie jednak zwrócił uwagę na grożące niebezpieczeństwa, które mo­głyby być wynikiem rozpowszechnionej „fragmentaryzacji egzystencji" , a które mogą się mnożyć ze względu na krótkowzroczną realizację projektu zjedno­czenia Europy. „Krótkowzroczność może determinować niczym nie skrępo­wane konsekwencje także w środowisku uniwersyteckim, gdyby pozostało ono tylko w służbie komercji ,  a nie właściwego kształtowania postawy młode­go człowieka, poszukującego prawdy naukowej , która powinna być podsta­wowym kryterium wartoś ciowania dla prawidłowego funkcjonowania Uniwersytetu" - dodał Kardynał Lehmann. Stąd rodzi się potrzeba - stwier­dził biskup Chur, Amadeo Grab, Przewodniczący CCEE, który zainaugurował sympozjum, odnowienia dialogu pomiędzy Kościołem a Uniwersytetem, po­przez poszukiwanie motywów jednoczących wiedzę i nauczanie teologicz­ne, na kontynencie , który każdego dnia doświadcza napięcia pomiędzy jednością a podziałem" . To poszukiwanie powinno odbywać się w duchu ekumenizmu - podkreślił Biskup Grab . Europa nie może sama dopełnić tego zadania. To jest praca, którą Pasterze w sposób szczególny, powinni dopełniać, zawierzając zawołaniu Chrystusowemu: „Mam jeszcze inne owce, które nie są z tej owczarni i te przyprowadzę do siebie" .  Zjednoczona Europa to przede wszystkim Europa zjednoczonych warto­ści, napisał Prezydent Włoch Carlo Azeglio Ciampi,  w swoim pozdrowieniu, które odczytał Przewodniczący Emeryt Sądu Konstytucyjnego , Cesare Mira­belli . "Dziedzictwo kultury które harmonizuje i sprzyja zjednoczeniu wszyst­kich komponentów składających się na fenomen jedności kontynentu : faktory historyczne, religijne, socjalne, które sugerują wartości odnoszące się do god­ności osoby ludzkiej , przeżywanie solidarności między narodami, zwrócenie uwagi i postawienie w centrum interesów dotyczących właściwego rozwoju kultury humanizmu z uwzględnieniem wkładu środowiska uniwersyteckiego i Kościoła, mogą przyczynić się do kształtowania właściwego oblicza starego kontynentu" .  Odnosząc się do tych myśli, Sekretarz Generalny Konferenr. i i  Episkopatu Włoch, Monsignor Giuseppe Betori, przypomniał wkład wieiu naukowców chrześcijańskich w opracowywaniu konstytucji narodowych, a także zdecydowane ich stanowisko na rzecz wartości wspólnych dotyczą­cych funkcjonowania wspólnoty ludzkiej w kontekście danego narodu i rze­czywistości politycznej . Również dzisiaj , w momencie kiedy klaruje się podstawowy zapis dotyczący Konstytucji Zjednoczonej Europy, Uniwersytety - powiedziała Minister Oświaty Letizia Maratti - są wezwane do tego, aby przyczyniać się do wzrostu kultury człowieka i odkrywania prawdy nauko­wej wpisanej w rozwój każdej osoby ludzkiej . Będą mogły to zrobić w mo-1 32 Sprawozdania i recenzje mencie, kiedy uwzględnią korzenie chrześcijańskie kultury europejskiej , nie odmawiając kształtowania właściwych relacji ze współczesnością. Takie zma­gania przyczynią się do ukształtowania kultury prawdziwie humanistycznej" .  Ale ponad odnowienie jedności humanistycznej kultury, która stawia w cen­trum człowieka z jego godnością i potrzebami - podkreślił Rektor Uniwersyte­tu Sapienza w Rzymie, Giuseppe D'Ascenzo - Uniwersytet jako środowisko w którym poszukuje się i promuje prawdę dotyczącą wszystkich wymiarów życia ludzkiego jest wezwany do odrzucenia pokusy odnoszącej się do za­spokojenia rynku poszukującego wykwalifikowanych pracowników z ukoń­c zonym dyplomem studiów w ce lu  promoc j i  o s ó b  wykształconych i dobrze przygotowanych do wypełnienia czekających je zadań. Rektor Uni­wersytetu Cattolica przypomniał, że tak jak zadaniem Kościoła i Uniwersyte­tu p owołanego w średniowieczu j ako środowisko do promocji  prawdy dotyczącej każdego wymiaru egzystencji ludzkiej było umiejętne poprowa­dzenie człowieka z porządku średniowiecznego ku partykularyzmom współ­czesnych konwiwencji polityczno-państwowych, tak dzisiaj , w rzeczywistości nieuniknionych zmian politycznych, ich zadaniem jest umiejętne ukierunko­wanie człowieka ku uniwersalizmowi o nowych formach partykularyzmu w porządku polityczno-państwowych struktur, z zachowaniem całej prawdy dotyczącej godności ludzkiej . Papież podczas audiencji w sobotę, 19  lipca, powiedział, że Europa jutra potrzebuje nowego humanizmu, który będzie szczęśliwą syntezą wiedzy teo­logicznej , filozoficznej i innych nauk, na wzór tego który przybrał odpowied­nią formę w XIII i XIV wieku. Syntezą, która byłaby niemożliwa jako kompletna bez chrześcijaństwa. W ten sposób Jan Paweł II odniósł się do tworzenia od­powiedniego ducha i właściwego oblicza Europy XXI wieku z odniesieniem się do korzeni chrześcijaństwa. Tworzenie dzisiejszej Europy nie może być zredukowane jedynie do potrzeb ekonomicznych ale powinno uwzględniać głębszą analizę tajemnicy człowieka kształtującego swoją postawę w oparciu o kulturę uniwersytecką. Potrzeba wspólnych wartości oraz instytucji nie możeograniczać się do racji politycznych. Zjednoczona Europa jest rzeczywiście możliwa kiedy umieszczona zostanie w ramach powszechnej zgodności kul­tur i nie będzie ograniczała się do zdefiniowania racji politycznych,  ale znaj­dzie wspólny język społeczny przy różnorodnej tożsamości odnajdującej zbieżność w obrębie wartości zasadniczych. Dlatego też uniwersytet jak też Kościół, j ako jedne z najstarszych instytucji na kontynencie europejskim, zobowiązane są do budowania nowego humanizmu kulturowego poprzez otwarcie serc i umysłów wznosząc się ponad absolutystyczne ambicje z otwar­ciem na dialog pomiędzy dyscyplinami nauki, racjami funkcjonowania pań­stwa i potrzebami kulturowymi człowieka. Tak jak nowa Europa nie może być I Sprawozdania i recenzje 1 33 projektowana bez odniesienia się do źródeł chrześcijaństwa, tak funkcjonowa­nie uniwersytetu nie może być zredukowane do fragmentarycznego formowa­nia środowiska naukowego „produkującego" specjalistów poszczególnych dziedzin. Uniwersytety powołane są do tego, aby być, zgodnie z ich pierwotną i najbardziej autentyczną tradycją, miejscami w których kształtuje się doskona­ły sposób otwarcia na wiedzę, pasję w poszukiwaniu prawdy i zainteresowanie historią oraz potrzebami człowieka. Uniwersytet jest miejscem kształtowania humanizmu, obszarem kultywowania wiedzy, miejscem w którym osoba ludz­ka znajduje spójność zamierzonych działań, mądrość dotyczącą przeszłości i przyszłości, skuteczną zachętę do właściwej służby człowiekowi, z uwzględ­nieniem jego nienaruszalnej godności osobistej , a także związków które go kształ­tują, oddziałując na siebie w tym złożonym układzie społecznym naszych czasów. ks. Andrzej Proniewski 

Sympozjum: „Uniwersytet i Kościół w Europie" Rzym, 18-20 lipca 2003 roku

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Crossref

Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)