Taha Toros Arşivi, Dosya No: 211-Suat Derviş

İleri, Selim

Turkish

Istanbul Sehir University Repository

23 OCAK 1996 SALI
YAZI ODASI
SELİM İLERÎ ____________
Suat Derviş
Bir buçuk ay kadar oluyor, Cumhuriyet’ten arka­
daşımız Hüseyin Kıvanç telefon etti. Suat Der- 
viş’in çoktan unutulmuş iki romanını, 1939 tarihli 
Hiç’le 1945 tarihli Çılgın Gibi’y\ yeni basımlarla oku­
ra sunmak istediğini söyledi.
Buruk bir sevinç duydum.
Suat Derviş, unutulmuş bir yazar. Yaşarken unu­
tulmuş. Bütün romanları, yazılan, edebiyatımıza kat­
kısı, emeği unutulmuş. Romanlarının bir bölüğü ye­
ni yazıya aktarılmamış, bir bölüğü zaten tefrika ha­
linde kalmış.
Necatigil, Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü’nde, 
edebiyatımıza katkısını şöyle açıklar:
“ 1941’de çıkardığı Yeni Edebiyat isimli 15 gün­
lük sanat-edebiyat ve fikir gazetesinde (5 Ekim 
1940 -15  Kasım 1941,26 sayı) hemen her sayı fık­
ralar, günün romanları üzerine eleştirmeler yazdığı 
gibi gerçekçi ve toplumcu edebiyatın gelişmesi için 
gençlere önderlik etti: Bugünün ünlü romancı ve 
şairleri (Orhan Kemal, Mehmet Şeyda, Ilhan Ta- 
rus, H. I. Dinamo, A. Kadir) ilk hikâye ve şiirlerini 
bu gazetede yayımladılar. ”
Hepi topu yirmi altı sayı çıkabilmiş, olanaklardan 
herhalde yoksun bir gazetede, edebiyatımızın böy- 
lesi ünlenmiş yazarlarının ilk yayıncısı olmak şaşır­
tıcı başarı değil midir?
Bununla birlikte bizim kuşak, yaşı elliye yakla­
şanlar, Suat Derviş’le ancak 1965 sonrasında tanı­
şabildik. Romancının Fosforlu Çevriye, Ankara 
Mahpusu adlı eserleri arka arkaya yayımlanmış; kı­
sa bir süre için Suat Derviş popüler olmuştu. Daha 
çok sol çevrelerde tanınıyordu. Uzun yıllar yurtdı- 
şında yaşamıştı. Bazı romanlarının yabancı dillere 
çevrildiği söyleniyordu.
Fosforlu Cevriye’yle Ankara Mahpusu’nun dalga- 
lanışı -dediğim gibi- kısa sürecek Suat Derviş yine 
unutulacaktı. Ölümü de (1972) pek bir yankı yarat­
madı.
Çılgın Gibi’yi yeniyetmeliğimde Semih Lütfi Kita- 
bevi’nin tozlu raflarında bulmuştum. Sarı kapaklı, 
yazıları lacivert bir kitaptı. Kapak yazılarının bu la­
civert rengi, sarı zeminde hem ağırbaşlı, hem eda­
lıydı. Doğrusu romana da çok uyuyor, denk düşü­
yordu.
Çünkü Çılgın Gibi, 1940’larda saltanatını koruyan 
aşk romanlarına bir yanıyla hem benzer hem de 
içeriksel tavrıyla onlardan ayrılır. Uçucu bir sevda ro­
manı gibi sürüp giden eser, ince tahlilleri, üslupçu 
tutumu, en önemlisi, dünyaya bakışıyla birdenbire 
ağırlık kazanır, okurda derin iz bırakır.
Bir aşk üçgeni çevresinde dönenir görünen Çıl­
gın Gibi, gerçekte, insan ilişkileri ardındaki çıkar or­
tamını, para egemenliğini, bireyin düzen karşısın­
daki eli kolu bağlılığını anlatıyordu. Kısacası aşkın 
maddeci bir tahliline yönelmişti.
Okuyabildiklerim arasında Suat Derviş’in bence 
en güzel romanıdır._________________________
Anılardaki kadın_________
Demin yazarın ölümünün pek yankı yaratmadığı­
nı söyledim. İsmet Kür, Yarısı Roman’da “Ölümün­
den sonra Suat Derviş için yazan sadece ben ol­
dum sanırım’’ diyor. Ve bize, çok özlü bir Suat Der­
viş portresi çiziyor.
5 Mayıs 1972, gece, Deniz Gezmiş’le arkadaş­
larının asılacağı gece. İsmet Kür, Celâl Sılay geç sa­
at Suat Derviş’e gidiyorlar. Suat Derviş, Beyoğ- 
lu’nda “anı kumkuması apartmanlardan birinde" 
oturuyor. Sağlığı artık çok bozuk, gözleri hasta. “Ne 
ki, dipdiri bir kadındı. Bir ara, ‘Çocuklar 'dedi, ‘ba­
na izin verin biraz, makyaj yapmak istiyorum. Kar­
şınızda böyle oturup göz zevkinizi bozmaya hakkım 
yok ve de kendimi bu yüzden tedirgin hissetme-__ 5 »fT16 ...
ilk okuyuşta irkiliyor insan. Öylesine alışılmışın dı­
şında bir davranış ki, madalyonun öteki yüzünü kav- 
rayıncaya kadar kalakalıyorsunuz. Sonra -deyiş ye­
rindeyse- bir “grande dame” la karşılaştığınızı niha­
yet algılıyorsunuz.
Döküntü bir ev, yarısı satılmış eski eşya, yaşlı Su­
at Derviş ve makyaj. Bu müthiş sahneyi sinemaya 
aktarabilseydim defalarca yakın plan çalışırdım.
ismet Kür’ün anılarındaki Suat Derviş, zaten baş­
lı başına bir sinema kişisi. Birkaç sayfada konuş­
ması, davranışı, serüveni ve ölümü, cenaze töreniy­
le göz kamaştırıcı bir beyazperde olayı olup çıkıyor. 
Senaryoyu yazacak yazara acı bir mutluluk verecek, 
yönetmen için söylenecek sözü olabilecek bir film 
ve Suat Derviş’i canlandıracak kadın oyuncuya bü­
yük virtüözite imkânı...
Neyse ki günümüz Türk sineması böylesi konu­
larla ilgilenmiyor; ya ilgilenecek olsaydı...
İşte size bir “eskici dükkânı” yazısı daha.
Acaba gerçekten öyle mi?
İstanbul Şehir Üniversitesi Kütüphanesi 
Taha Toros Arşivi


Suat Derviş

http://earsiv.sehir.edu.tr:8080/xmlui/bitstream/11498/56745/1/001532742006.pdf

Suat Derviş

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository