Türk halk kültüründe doğum, düğün ve ölüm merasimleri süresince
uygulanan pek çok gelenek bulunmaktadır. Bu geleneklerin kimisi
günümüzde zamanın şartlarına uymasa da, adları Türkçenin söz varlığında
yaşamaya devam etmektedir. Doğum, düğün ve ölüm kültürün bir parçası
olduklarına göre bu merasimler esnasındaki uygulamalar da, genel olarak
bulundukları kültürün dili ile adlandırılır. Kültürel etkileşimlere bağlı olarak
yeni kavramlar ve adlandırmalar da zaman içerisinde görülebilir. Elbette dinî
değişimler de kültürün güçlü bir halkası olarak kültürel uygulamaların en
canlı şekilde görüldüğü doğum, düğün ve ölüm merasimlerinde karşımıza
çıkacaktır ve bu değişime bağlı olarak alıntı sözlerin de dile nüfuz ettiği
görülecektir. Bir kültür bilgisini taşıyan gerdek sözü de bu bağlamda ele
alınmıştır. Bu açıdan daha önceki araştırmacılar tarafından Türkçedeki
Farsça alıntı bir söz olarak değerlendirilen gerdek sözünün kaynağı Farsça
gerd sözüne bağlanmaktadır. Ancak kelimenin Farsça kaynaklı değil;
Moğolca ger “çadır, ev” bilgisi üzerinden şekillendiği düşünüldüğünde
gerdek sözünün kökenini Moğolca olmalıdır. Nitekim yeni bir ocak
kurmakla doğrudan ilgisi olan evlilik kurumunun sembolik ifadesi bu sözde
gözlenmektedir.There are many traditions in Turkish folk culture that are fulfilled
during the birth, wedding and funeral ceremonies. Even though some of
these traditions do not apply to today’s conditions, their names still exist
in Turkish vocabulary. As birth, wedding and death are considered as a part
of culture, the applications during these ceremonies are generally named
within the language of the culture that they belong. Depending on cultural
interactions, new concepts and onomathesia may occur in time. Doubtlessly,
during the birth, wedding and funeral ceremonies where cultural practices
are very vivid, religious changes may be found to be a strong part of
culture. And quoted names may take part in language depending on
these religious changes. In this context, the word “gerdek” which carries
cultural information is discussed in detail. The word gerdek, thought to be
Farsi quote in Turkish language, is associated with Farsi word of gerd by
former researchers. However, considering that this word did not originated
from Persian language and but from Mongolian word ger meaning “tent,
home”, the source of the word gerdek must be Mongolian. Thus, symbolic
expression of marriage institution which has direct relevance with setting up
a home, might be observed in this word
