Solarczyk-Szwec, Hanna

Rocznik Andragogiczny

Polish

Akademicka Platforma Czasopism

Rocznik Andragogiczny t. 22 (2015)DOI: http://dx.doi.org/10.12775/RA.2015.034Ewa Skibińska (red.), Kariery zawodowe andragogów. Studium empiryczne, Wydawnictwo ITEE, Warszawa 2015, ss. 179.Tradycja akademickiego kształcenia specjalistów edukacji dorosłych sięga okresu międzywojennego. Po 1945 r. ze względów ideologicznych reduko-wano edukację dorosłych do kształcenia szkolnego i zawodowego, studiów zaocznych i eksternistycznych. Nieliczne w skali kraju towarzystwa (np. To-warzystwo Uniwersytetów Ludowych, Towarzystwo Wiedzy Powszechnej), instytucje (np. uniwersytety ludowe, uniwersytety trzeciego wieku) zdane były w swojej działalności na entuzjastów, pasjonatów tego rodzaju pracy, którzy doskonalili się zawodowo najczęściej w toku pracy. W tym okresie je-dyną formą akademickiego kształcenia specjalistów oświaty dorosłych były studia podyplomowe na Uniwersytecie Warszawskim z  programem ogól-nym i w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego ze specjalistycznym pro-gramem dla nauczycieli szkół rolniczych i  pozaszkolnej oświaty rolniczej. Przełom polityczny 1989 r. przyniósł odrodzenie się edukacji dorosłych w  jej różnych formach organizacyjnych, ale także jako przedmiot badania i nauczania. W latach 90. XX w. wprowadzono do regularnego kształcenia akademickiego andragogikę, powołano też w kilku ośrodkach akademickich specjalność andragogiczną. Przemiany społeczno-gospodarcze kolejnych lat transformacji zweryfikowały potrzeby kształcenia w kierunku andragogicz-nym. Na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika zlikwidowano specjalność „edu-kacja ustawiczna”, na Uniwersytecie Łódzkim do edukacji dorosłych dodano „coaching”, na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zmienio-no profil na „doradztwo zawodowe i personalne”, także w innych ośrodkach akademickich problematyka andragogiczna zawiera się najczęściej w  do-radztwie. Nieprzerwanie specjalność andragogiczna funkcjonuje na Uniwer-sytecie Warszawskim. Zespół pracowników Katedry Edukacji Ustawicznej i Andragogiki Wydziału Pedagogicznego UW, który prowadzi tę specjalność, przeprowadził badania na temat karier zawodowych absolwentów specjal-ności andragogicznej. Wyniki tego badania zostały zamieszczone w książce Kariery zawodowe andragogów. Studium empiryczne468Rocznik Andragogiczny t. 22 (2015)pt. Kariery zawodowe andragogów. Studium empiryczne pod redakcją Ewy Ski-bińskiej. Na książkę składa się osiem tekstów, które przynoszą odpowiedź na postawione w  badaniach pytania. Przedmiotem szczególnego zaintereso-wania był przebieg kariery zawodowej absolwentów specjalności andrago-gicznej. Kariera zawodowa absolwentów została usytuowana w  szerokim kontekście edukacyjnym, obejmującym zarówno okres studiów (przygoto-wania do pracy), doświadczenia edukacyjne po zakończeniu studiów, jak też aspiracje i plany edukacyjne badanych. Innymi wątkami, które znalazły się w kręgu zainteresowań badaczy były: pierwsze doświadczenia zawodowe ab-solwentów, subiektywne poczucie sukcesu i porażki oraz definiowanie przez badanych kariery zawodowej. Materiał badawczy został zgromadzony za po-mocą wywiadu częściowo kierowanego z  przedstawicielami pokolenia X – absolwentów z lat 1996–2006 oraz przedstawicieli pokolenia Y – absolwen-tów z lat 2008–2011.W problematykę badawczą wprowadzają dwa teksty. Pierwszy: Trans-formacja uniwersytetu. Od limitowanego do szerokiego dostępu do studiów, od autoteliczności do ko modyfikacji wiedzy Krystyny Pleskot-Makulskiej zaspa-kaja dwie zasadnicze potrzeby potencjalnych czytelników, pokazuje ewolu-cję uniwersytetu i jego zmieniające się funkcje na tle społeczno-politycznym i ekonomicznym oraz wskazuje na współczesne sprzeczności oraz dylematy w tym kontekście. Teoretyczną ramę badań stanowi koncepcja iksów i igreków jako poko-leniowych zbiorowości, która została zaprezentowana w  kolejnym tekście przez Annę Marianowską. Autorka ukazała różnice i podobieństwa między tymi dwiema generacjami w Polsce i Ameryce, by następnie odnieść te cha-rakterystyki do uczestników badania. Jak wynika z przeprowadzonej przez Autorkę analizy, wiele cech amerykańskiego pokolenia X i Y posiadają pol-skie pokolenia X i Y, tj. odpowiednio Pokolenie Końca Wieku oraz Europej-scy Poszukiwacze. Rozbieżności dotyczą podejścia do początków kariery za-wodowej i nastawienia do wykonywanej pracy.Autorka kolejnego tekstu – Ewa Skibińska analizuje rozumienie pojęcia kariery zawodowej w  ujęciu badanych absolwentów specjalności andrago-gicznej. Z analizy tej wynika, że najczęściej karierę zawodową traktują jako zmianę swojej pozycji społecznej na lepszą – wyższą w hierarchii pracowni-czej lub wiążącą ją z coraz większymi kompetencjami, a tym samym z coraz szerszym zakresem odpowiedzialności zawodowej. Przy tym pokolenie Y – Europejskich Poszukiwaczy traktuje sukces jako synonim kariery zawodo-wej. Natomiast pokolenie X – Pokolenie Końca Wieku zwraca większą uwa-Kariery zawodowe andragogów. Studium empiryczne 469VI. Recenzjegę na karierę poziomą, łącząc ją z poszerzaniem kompetencji zawodowych. Różnica ta wynikać też może z dłuższego stażu pracy, doświadczeń zawodo-wych i życiowych oraz większej refleksyjności związanej z wiekiem.  Ewa I. Kurek przedstawiła uwarunkowania wyborów edukacyjnych stu-dentów – przyszłych andragogów oraz typologię absolwentów ze względu na prezentowany rodzaj aspiracji zawodowych. Z badań wynika, że różnice po-koleniowe między X i Y nie determinują jednoznacznie przynależności do wyróżnionych typów absolwentów, tj. 1) o stałych aspiracjach zawodowych; 2) o testujących aspiracjach edukacyjnych i 3) o chwiejnych aspiracjach edu-kacyjnych. W kolejnym tekście Monika Gromadzka przedstawiła program kształ-cenia andragogicznego w  świetle dokumentów uczelni oraz opinii absol-wentów. Mamy zatem dwa, wzajemnie się uzupełniające źródła wiedzy o  programie: obiektywne – dokumenty uczelni i  subiektywne – wywiady z absolwentami. Autorka przedstawiła 25 lat historii programu kształcenia andragogów, pokazując przemiany programu specjalności i starania pracow-ników o dostosowanie go do potrzeb studentów, jak też rynku pracy. Następ-nie przedstawiła opinie pokolenia X i Y na temat programu oraz przebiegu kształcenia andragogicznego. Nie różnią się one znacznie od siebie – wszyscy chcą otrzymać konkretną, praktyczną wiedzę i narzędzia, które przydadzą się w pracy zawodowej. Słusznie Autorka tekstu zauważa, że taki dydaktycz-ny utylitaryzm niesie ze sobą też negatywne konsekwencje.Pierwsze doświadczenia zawodowe badanych opisała Ewa Skibińska. Odniosła się w nim do motywów podejmowania pracy w czasie studiów, me-tod poszukiwania pracy, treści pierwszych doświadczeń zawodowych. Z ba-dań wynika, że niezależnie od tego, jakiego rodzaju doświadczenia związane z pierwszym zatrudnieniem badani zebrali, stały się one cennym kapitałem i istotnym źródłem wiedzy osobistej czy zawodowej. E. Dębska w tekście O andragogach na rynku pracy. Spełnione nadzieje, nieoczekiwane sukcesy, konstruowane biografie wykorzystuje koncepcję trzech typów biografii zawodowej: kotwica, patchwork, konstrukcja do interpreta-cji dróg zawodowych andragogów – absolwentów UW. Wzór kariery typu pa-tchworka uzupełnia o karierę typu tranzycja. Każdy z wymienionych typów kariery został scharakteryzowany pod kątem przebiegu kariery, wzoru dzia-łania, zachowania oraz nastawienia do pracy, podejmowane działania, toż-samość zawodową, a także znaczenie pracy w życiu człowieka. Tekst Zuzanny Wojciechowskiej dobrze zamyka całość rozważań za-wartych w recenzowanej pozycji. Przedstawia rozumienie sukcesu i poraż-ki w opinii badanych absolwentów specjalności andragogicznej. Autorka na Kariery zawodowe andragogów. Studium empiryczne470Rocznik Andragogiczny t. 22 (2015)podstawie zebranych danych wyróżniła kilka typów sukcesu: nieformalny, jako kreację oraz „na medal”. Następnie zaprezentowała porażki ujawnione przez nielicznych respondentów w kontekście cech indywidualnych respon-dentów i w sytuacjach wpływu otoczenia społecznego. Tak oto dochodzimy do przedstawienia wniosków na temat recen-zowanej pozycji. Jej wydanie jest cenne z  kilku powodów. Przede wszyst-kim jest pierwszą w Polsce empiryczną analizą karier zawodowych specja-listów edukacji dorosłych, którą uznać można za wkład do profesjonalizacji tego obszaru edukacji i pracy zawodowej. Książka umożliwia też odniesie-nie się do dyskusji pierwszej połowy lat 90. XX w. dotyczącej początku pro-fesjonalizacji i przemian w tej dziedzinie na przestrzeni ostatnich 20 lat. Śle-dzenie losów absolwentów jest współcześnie wymogiem, którego celem jest weryfikowanie programu kształcenia w  kontekście potrzeb pracodawców i rynku pracy, co trudno ignorować – prezentowana książka spełnia w pełni ten warunek. Mogą z zaprezentowanych w książce danych i wniosków sko-rzystać także inne jednostki oferujące kształcenie w kierunku andragogicz-nym. Wreszcie książka jest efektem pracy zespołowej, która integruje, uczy współpracy, rozwija naukowo w międzypokoleniowym dialogu, co jest war-tością dla uczestniczących w niej osób, ale także przykładem dobrej prakty-ki dla innych.Hanna Solarczyk-Szwec

Ewa Skibińska (red.), Kariery zawodowe andragogów. Studium empiryczne, Wydawnictwo ITEE, Warszawa 2015, ss. 179.

Hanna Solarczyk-Szwec

Crossref

Repository of Nicolaus Copernicus University

https://repozytorium.umk.pl/bitstream/handle/item/3844/RA.2015.034%2cSolarczyk-Szwec.pdf?sequence=1

Ewa Skibińska (red.), Kariery zawodowe andragogów. Studium empiryczne, Wydawnictwo ITEE, Warszawa 2015, ss. 179.

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Akademicka Platforma Czasopism

Crossref

Repository of Nicolaus Copernicus University