Yayın Kurulu, TK

Türk Kütüphaneciliği

Turkish

Türk Kütüphaneciliği / Turkish Librarianship (Turkish Librarians’ Association)

23XI. KÜTÜPHANE HAFTASI AÇILIŞ TÖRENİ KONUŞMALARIKÜLTÜR BAKANI NERMİN NEFTÇÎ'NİNAÇIŞ KONUŞMASIKütüphane Haftası'nın açılışında, kitaba gönül veren, kütüphane­ciliğe katkısı dokunan değerli arkadaşlarımı ve konukları selâmlarım.XI. Kütüphane Haftası'm açarken, bu haftanın amacına kültürel açı­dan değinmek isterim. •Haftanın amacı, Türk Kütüphanesinin ve Kütüphaneciliğinin ulusal kültür politikamızdaki yerini anlatmak; her yaştaki, toplumun her katın­daki Türk vatandaşına kitap sevgisi, okuma alışkanlığı aşılamak; kitap­lıklarımızın fırsat eşitliği esaslarına göre yaygınlaşmasını sağlamaktır.Bütün bunların yapılabilmesi için halkla Devletin elele, yanyana ha­reket etmesini gerçekleştirmek gerektir.Kitaplıklar, birer kültür merkezidir. Kütüphane, kitabevi ya da ki­taplık denen yerlerde yazılı her çeşit kültür ürünü, vatandaşın okumasına, bilgisine sunulur. Kitaplıklarda, kitapla insan arasında bir çeşit bilgi alış ve­rişi olur. Başka bir deyimle kütüphaneler, insanca yaratılan her çeşit sanat, ■ bilim ve kültür ürünlerini gene insana taşıyan kültür istasyonla­rıdır.Kütüphaneciliğimizin ulusal kültür politikamızda önemi çok büyük­tür. Bugünkü anlamıyla kütüphane, sadece kitabın okunduğu yer değil, her çeşit sergilerin açıldığı, konferansların, tartışmaların, tanıtımların, anmaların yapıldığı, bilgi ve görgüyü arttıran filimlerin gösterildiği, izahlı sanat hareketlerine ışık tutan, halkımızın, gençlerimizin ve çocuk­larımızın ilgisini çeken kültür ve eğitim merkezleridir.Kütüphaneler insandan insana bir bilgi transferi yapar. Örneğin, birer insan ürünü olan her çeşit bilgiyi toplayıp gene insanların arzusuna sunar. Bir yandan da dünyada, ülkede ve ülkenin bir köşesinde yaratıl­mış olanı, gene tüm vatandaşların bilgisine açan, ulusal kültür bilincini ve bütünlüğünü sağlayan en önemli araçlardır.24Kütüphanelerde bilgi ve görgüsünü arttıran vatandaşlarımızdır ki daha iyi bir yaşama düzeyine ulaşmak için çalışacaklar, hem kendileri hem de yurdumuz için daha yararlı olacaklardır.Bütün yurda kütüphaneleri yaymak, köylere kadar kütüphane aç­mak, gezici kütüphaneleri her il için olmak üzere çoğaltmak, Kültür Ba­kanlığının ve kütüphanecilik derneklerimizin ortak amacıdır.Dünyadaki en eski kütüphanelerin, üzerinde yaşadığımız topraklarda açılmış olması çok ilginçtir. Hattuşa’daki Hitit İmparatorluğu Arşiv Bi­nası, İsa'dan XIII asır önce yapılmakla, dünyadaki en eski kütüphane ka­bul ediliyor. Orada binlerce tablet bulunmuş. Bu tabletler tahtadan ya­pılan raflar üzerine sıralanmış olarak muhafaza ediliyordu. Rafların üze­rinde gene toprak tabletlerden etiketler bile varmış. Meşhur Bergama Kütüphanesi, Hattuşa Kütüphanesinden. XI asır sonra, Efes Kütüphanesi ise XIV asırlık bir farkla, yani Hattuşa’dan 1400 sene sonra kurulmuştur.Eski Türk Devletlerinde, Uygurlar’da, Gazneliler’de, Büyük Selçuk ve Osmanlı İmparatorluklarındaki zengin kütüphanelere ve kütüphane­cilik anlayışına göz atarsak, bu konuda ne kadar zengin bir geçmişimiz olduğu ortaya çıkar.Gerek Selçuklarda gerekse Osmanlı uygarlıklarında kütüphane, top­lum hayatımızın ayrılmaz bir parçasıdır. Saraylarda, camiîlerde, med­reselerde, tekkelerdeki kütüphaneler, müstakil özel vakıf kütüphaneleri, Kale Kütüphaneleri, Kervansaray ve Han Kütüphaneleri gibi... Bunla­rın içinde Osmanlı çağının en mükemmel kütüphaneleri olarak, özel bi­nalarda kurulanları gösterebiliriz. Bunlar, kütüphane mimarisinin en seçkin örnekleri olarak günümüze kadar gelmişlerdir.' Bu kütüphaneleri- rin vakfiyeleri ise, zamanının kuruluş kanunları ve yönetmelik örnek­leri sayılırlar.Selçuk ve Osmanlı çağlarında, büyük kültür merkezlerinden başla­yarak vakıf kütüphane kurma geleneği, küçük kasabalara kadar yayı­lıp genişler. Eğitim ve ■ kültür kuramlarında, dinî kuruluşlarda, sağlık ve ticaret merkezlerinde, binlerce kütüphane, bilim adamlarının, öğren­cilerin, halkın yararına yüzyıllar boyunca hizmet etmiştir.Cumhuriyetin kuruluşundan sonra, 1924 tarihli Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile kamuya açık kütüphaneler, tek Bakanlığın yönetim ve dene­timi altında toplanmıştı. Bu eskiden Millî Eğitim Bakanlığı idi, şimdi de Kültür Bakanlığıdır.Bu arada modern kütüphanecilik için çalışmalar yapıldığı, kurslar açıldığı, sonradan üniversitelerde kürsüler açıldığı görülür. Bu konuda 25büyük katkılar sağlıyan kurucular olarak Fehmi Etem Karatay, Adnan Ötüken ve Aziz Berker’i saygıyla anarız.1945’te Millî Kütüphane’nin kuruluşu önemli bir olaydır. Millî Kütüp­hanemizin cilt sayısı bugün 750 bini aşmıştır. Kitap ve süreli yayın dı­şında harita, plâk, bant, nota, mikrofilm, küpür, afiş, resim. gibi mater­yali de bu kütüphanemiz, okuyucusunun yararına sunmuştur.1953 yılından sonra yurdumuzda kütüphanelerin ve kütüphanecilik mesleğinin bilinçli bir şekilde geliştiğini görüyoruz. Ayrıca, plânlı döne­min başlangıcı olan - 1963 yılı, kütüphaneciliğimizde her yönüyle bir hamle yılı olmuştur. Bu dönemde Devlet eliyle kütüphane binalarının yapımına başlanmış ve kütüphanelerimizin açılması, yurt çapma yayıl­ması 10 yıllık bir ana plâna bağlanmıştır.Bugün Bakanlık olarak bir yandan her ile, her ilçeye, her köye bir Halk ve ' Çocuk Kütüphanesi açmak amacımızdır. Ama bunu yapıncaya kadar yazılı fikir ürünlerini geçici olarak okuyucunun ayağına kadar gö­türme çabasmdayız. 12 gezici kütüphane otobüsü ilet 3 minibüsümüz var­dır. Buradaki amaç da, her ile bir gezici kütüphane' kurulmalıdır, şeklin­de saptanmıştır.XI. yılını kutladığımız Kütüphanecilik Haftasında, geçmişin ' rakam­larını sayarak sizleri yormak istemiyorum. 11 yıldan beri bu rakamlar, çok sayılıp dökülmüştür. Ben sizlere, 36' yıl ara ile yapılan II. Türk Ya­yın Kongresinden kısaca söz açmak istiyorum. Bu Kongre, bütün yayıncı arkadaşlarımın da katkıları ile gerçekten çok güzel ve olumlu bir şe­kilde sonuçlandı. Hattâ Kültür Bakanlığının. ilk bütçesi Meclislerde tar­tışılırken, bu konuda eksiksiz bütün partilerin övgüleri oldu. Bu konu kütüphaneciliğimizi çok yakından ilgilendirir sanırım.Yayın Kongresinde, çocukların, gençlerin, yetişkinlerin okuma ihti­yaçlarının karşılanması ve her konuda - kaliteli ve yararlı kitapların ya­yınlanması ve özendirilmesi etraflıca görüşüldü. Kütüphanenin ve- kitabın kaynağı olan yazarların hakları ile ilgili olumlu temenni kararları alın­dı. Kongrenin zabıtları ve kararlarının redaksiyonu bitmek üzeredir. Yakında bir kitap olarak yayınlanacaktır.Yazarların vergi bağışıklıklarını 10-.000 liradan' 70.000 liraya çıkaran bir kanun tadil teklifi . Bakanlığımızca hazırlanıp, görüşleri alınmak üze­re . ilgili Bakanlıklara gönderildi. Kongre kararlarının bize görev veren bölümlerini tesbit etmek için bir ayrı komisyon çalışmalarını sürdürü­yor.26Bakanlığımızdaki «Çocuk Yayınları Danışma Kurulu» Kongre karar­larına uygun çalışmalar yapmakta ve çocuk yayınları hazırlamaktadır. Ayrıca, yazılı çocuk yayınlarını özendirmek için bir yarışma açılmıştır. Bir Kitap Fuarı düzenlemeyi de- gene- kongre kararı olarak görev bildik.Halk ve Çocuk Kütüphanelerimize ait en son istatistik! bilgilere bak­mak gerekirse, durumu şöylece özetleyebiliriz :1975 yılı başında Halk Kütüphanelerimizin sayısı 333, Çocuk Kütüp­hanelerinin sayısı ise 195’e ulaşmıştır. 1975 malî yılı için Kütüphaneler Genel Müdürlüğü emrine 84.753.225 lira bir ödenek konmuştur.1973 yılı istatistiklerine- göre, Halk Kütüphanelerimizde bulunan 3.072.314 kitaptan 5.829.770 okuyucu yararlanmıştır. Çocuk Kütüphanele­rinde bulunan 700.146 kitaptan da 4.963.039 çocuk okuyucu yararlan­mıştır.Bugün kütüphanelerimizde, modern kütüphaneciliğin bütün ilkeleri uygulanmaya başlamıştır. Millî Kütüphanenin yeni binası 2 milyon cilt kapasiteli, geniş olanaklı okuma salonları, Devlet Dokümantasyon. Mer­kezi, - Bibliyografya Araştırmaları Enstitüsü, - Millî Fonetik - Plâstik Sa­natlar ve Sahne- Sanatları Kütüphaneleri, Mikrofilm ve Kitap Patalo- jisi tesisleri ile günlük bibliyografya yayını yapacak bir de basımevini içeren, büyük bir tesis olacaktır.Kütüphanelerimizin çağ ihtiyaçlarına tamamen uygun bir hale ge­tirilmesi için bir genel kütüphane yasası yapmak ve alt - yapı geliştiril­mesine gitmek zorundayız.Bu arada, Halk Kütüphanelerimize kitap alimini objektif bir esasa göre yapmak için «Kültür Bakanlığı Kitap ve Süreli Yayınlar Seçme Kurulu Yönetmeliği» yaptık. Bu yönetmelik 19 Mart 1975 günlü Resmî Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girdi. Bu yönetmelikle, kitap alimini sağlam ölçülere bağladığımızı sanıyoruz. Bundan böyle Bakanlık bünye­sinden 4, Bakanlık dışından 6 üye olmak üzere, bu görevi bir komisyon yapacaktır. Ayrıca, Kütüphaneler Genel Müdürlüğümüzce, «Halk ve Çocuk Kütüphaneleri Yönetmeliği» taslağı da hazırlandı.Sözlerime son verirken, 1964 yılından bu yana yöresel olarak kuru­lan 150' kadar Kütüphane Yaptırma ve Yaşatma Derneğinde çalışan ve Türk kütüphaneciliğine katkısını veren yurtsever vatandaşlarımızın, bu­güne değin 61 yeni bina inşa ettirmiş olduklarını belirtmeden geçemi- yeceğim. Bu konuda yardımı geçen herkese- teşekkürü borç bilirim.Kütüphaneye hizmeti geçen kitapseverleri ve kütüphanecileri kut­larım. Kütüphane Haftası’nm, ulusumuza ve yurdumuza iyilikler geti­receğine- inanıyorum.27TÜRK KÜTÜPHANECİLER DERNEĞİ GENEL BAŞKANINAİL BAYRAKTAR'IN AÇIŞ KONUŞMASISayıh Bakanlar, Sayın Konuklar,Kıymetli Mestekdaşlar, Sevgili Kütüphaneci Adayları,Kütüphane- Haftası, bilindiği üzere,' kitap ve kütüphanenin önemini topluma anlatmak, kütüphanelerden yararlanmayı teşvik etmek ve böy- lece okuma alışkanlığının yaygın bir hale gelmesini sağlamak amacıyla kutlanmaktadır. 1964 yılında beri kutlanmakta olan Kütüphane Haftala­rının bu yıl onbirincisine ulaşmış bulunuyoruz. XI. Kütüphane Haftası derneğimiz- için mutlu bir olayı da beraberinde getirmiştir. Kuruluşunun 25. yılını geride bırakan Türk Kütüphaneciler Derneği, bugüne kadar sürdürdüğü başarılı çalışmalarının bir sonucunu, mutlu bir rastlantı ese­ri olarak, bu yıl Kütüphane Haftası öncesinde almış bulunmaktadır. Ba­kanlar Kurulu’nun 26.2.1975 gün ve 7/9576 sayılı kararı ile Türk Kütüp­haneciler Derneği, kamu yararına çalışan derneklerden sayılmıştır. 21 Mart 1975 tarihli Resmî Gazetede yayınlanan bu karar, derneğimiz için tabiî sevindirici bir olaydır. Bundan sonra derneğin maddî ve manevi bazı imkânlar ve yardımlar sağlaması kolaylaşmış olacaktır. Ancak, bu arada, derneğin (gerek genel merkezin, gerek şubelerin) sorumluluğunun arttı­ğını da belirtmek gerekir.Dernekler toplum içinde kişiliği olmak dolayısiyle belli bir itibarı ve inandırıcılığı olan kuruluşlardır. Türk Kütüphaneciler Derneği’nin bugüne kadar koruya geldiği itibarını ve inandırıcılığını bundan sonra da koruya­cağı tabiîdir. Ayrıca, yeni durumundan aldığı güçle, tüzüğünde yazılı olan çalışma konularına daha büyük bir dikkatle eğilecek ve gerçekleşmeleri­ne daha büyük gayret sarfedecektir.Meslekî yayınlar yapmak derneğin çalışma konularının başında gel­mektedir. 1952 yılından beri yayınlanmakta olan Türk Kütüphaneciler Derneği Bülteni’nin XXIII. cildi 1974 yılı sonunda tamamlanmış bulun­maktadır. Bu, meslekî bir dergi için büyük bir başarıdır. Türk Kütüp­haneciler Derneği Bülteni’nin yayınlanmasında bugüne kadar emeği ge­çenlere ve abone olarak onu maddeten destekleyen meslekdaşlara, özel 28ve resmî kurumlara, Bakanlıklara teşekkür etmek bir borçtur. Derneğin bültenden başka meslekî konularda çeşitli dokuz eser yayınlamış olduğu da bilinmektedir. Bu eserler büyük bir ilgi görmüş ve her birinden pek az kalmıştır. Ancak, kütüphanecilik alanında ele alınacak, incelenecek daha bir çok konu bulunmaktadır. Bunları yazacak kıymetli meslekdaş- larımız da vardır. Ayrıca yabancı dillerden Türkçeye çevrilmesi gereken eser sayısı da pek çoktur. Bu eserlerin çoğunun kütüphaneci dernekleri yayını olduğunu göz önünde bulundurursak, Türk Kütüphaneciler Der­neğine yayın konusunda büyük görev düştüğü ortaya çıkar. Bir örnek olması için, yabancı bir kütüphaneciler derneğinin 1974 yılı yayın katalo- ğundan bazı kitap adlarını okumak istiyorum :Kitapların ve Belgelerin ' BakımıHastahane Kütüphaneleri Uluslararası Kütüphanecilik Toplumda Kütüphanenin Yeri Okullarda Kütüphane HizmetiMukayeseli Kütüphanecilik Hakkında Çalışmalar Gezici KütüphanelerKütüphanecilik ve DokümantasyonKitapları Halka- GötürmekOrtaokullarda- KütüphanelerOkul Kütüphaneleriİlkokulda KütüphaneOkul Kütüphanecileri için Kataloglama Kurallarıİlkokulda Kitaplardan YararlanmaBir yayınevinin aynı yıl satış kataloğunda da şunları görüyoruz : Kütüphanecilik Eğitimi ProgramlarıKütüphaneciler için Halkla İlişkilerÇocuklarla Kütüphane- ÇalışmasıKendi kendine Kataloglama ve SınıflandırmaÖzel KütüphanelerMüzik KütüphaneleriKütüphanecilikte İlk AdımlarŞube KütüphaneleriÇocuk KütüphaneleriBibliyografik KontrolKütüphanelerden YararlanmaHükümet ve Kütüphanelerin Kontrolü29Bu eserlerin önemli görülenlerini ve diğer yabancı dil yayınları Türk Kütüphaneciliği literatürüne kazandırmanın zamanı gelmiş ve geçmek­tedir. Bir program hazırlanarak sözü edilen eserlerin kütüphanecilikle il­gili kurumlar arasında bölüşülmesi herhalde yararlı olur. Eserlerin bir bölümünü Dernek dilimize çevirtirken, bir bölümünün çeviri işini de Millî Eğitim Bakanlığı, Kültür Bakanlığı, Üniversiteler ve diğer ilgili kuruluşların üzerine alması bir çözüm yolu olarak düşünülebilir.Biraz önce belirttiğimiz telif eser konusunda teşvik edici tedbirler almayı ihmal etmemek gerekmektedir. Derneğin tüzüğünde bu çeşit ça­lışmaları desteklemek ve teşvik etmek üzere müsabakalar açmak, arma­ğanlar ve mükafatlar dağıtmakla ilgili bir madde yer almıştır. Bu husus­ta da ilgili kuramların derneğe yardımcı olmalarının ve ortak bir çalış­manın yararlı olacağı inancındayız.Derneğin çalışma konularından bir diğeri, seminerler, konferanslar, toplantılar, geziler düzenlemek ve burslar sağlamaktır. Bunların bir kısmı şubelerce yerine getirilmektedir. Kütüphanecilerin meslekî bilgi ve gör­gülerini arttırmaya yardımcı olan bu çalışmaların sürdürüleceği tabiîdir. Derneğin yurt ' dışı ve yurt içi burs sağlama gayreti yanında malî imkân­ları genişlediği ve süreklilik kazandığı takdirde, ilerde kendisinin de burs verebilme imkânı doğabilir.Derneğin malî durumunun iyi olması, üyesi olduğu Uluslararası Kü­tüphane Dernekleri Federasyonu ile ilişkilerinin daha düzenli bir hale gelmesine yardımcı olacaktır. Bilindiği gibi, Türk Kütüphaneciler Der­neği merkezi La Hey’de- bulunan Uluslararası Kütüphane Dernekleri Fe- derasyonu’nun üyesidir. Bu federasyonun genel kurul toplantıları her yıl bir ülkede yapılmaktadır. Toplantılarda önemli mesleki konular ele- alın­makta, tartışılmakta ve alınan kararlar üye ülke derneklerine duyurul­maktadır. Son olarak geçen yıl Washington’da yapılan 40'. Genel Kurul toplantısında «Kütüphaneler için Ulusal ve Uluslararası Plânlama» ko­nusu ele alınmıştı. Bu yıl 11 -16 Ağustos tarihlerinde Oslo’da yapılacak IFLA Genel Kurul toplantısında konu, «Uluslararası Kütüphane İşbir- liği’nin Geleceği» olacaktır. IFLA toplantılarına şimdiye kadar yurdu­muzdan katılmış olan kütüphaneciler, daha çok kendi kuramlarının im­kânları ile gitmiştir. Bazı kereler de IFLA Genel Kurul toplantısının ya­pıldığı ülkede bir Türk kütüphaneci bulunuyorsa, ona toplantıya katılma görevi verilmiştir. Halbûki, asıl olan her toplantıya Derneğin yetkili bir üyesinin - katılmasıdır. ' Bundan sonra, Derneğin malî gücü, bir üyeyi top­lantılara göndermeğe herhalde yeterli olabilecektir.30Ayrıca, Türk Kütüphaneciler Derneği, - IFLA’nın Genel Kurul top­lantılarından birinin ileride Türkiye’de yapılmasını teklif etmeyi düşüne­bilir. Kültürel bir yakınlık sağlayacak uluslararası böyle bir toplantıyı organize etmek, derneğin varlığını ülke içinde ve ülke dışında daha fazla duyurmaya yarayacaktır. Bu toplantıda dünyanın dört bucağından ge­lecek kütüphaneciler, Türk kütüphanecilerini ve kütüphanelerini tanı­yacağı gibi, Türk kütüphanecileri de dünya kütüphanecilerini yakından tanıma ve bir çok ülkenin kütüphanecilik düzeyi hakkında fikir edinme fırsatını bulacaktır. Yalnız, uluslararası bir toplantı düzenlemenin güç­lüğü de ortadadır. Bu toplantının malî külfetini sadece Derneğin karşı­laması mümkün değildir. Ancak Devletin yardım etmesi halinde, IFLA Genel Kurul Toplantısının yurdumuzda yapılması gerçekleşebilir. Türk Kütüphaneciler Derneği’nin üye olduğu uluslararası önemli bir kuruluşun bir genel kurul toplantısının, Türkiye’de yapılmasının sosyal, kültürel ve ayrıca turizm yönünden sağlayacağı yararlar göz önünde bulunduru­larak, Devlet yardımının yapılacağını ümit edebiliriz.Bu yıl Kütüphane Haftası’nm bir özelliği de Kültür Bakanlığı’nm kurulduğu bir döneme rastlamış olmasıdır. Kütüphanecilik sorunla­rına yakından ilgi gösterecek bir Bakanlığın kurulmuş olması, bizler için büyük bir mutluluktur. Teşkilâtında çok sayıda okul kütüphanesi bulunan Millî Eğitim Bakanlığı’nm da kütüphane ve kütüphanecilik sorununa ilgisi yine devam edecektir. Kütüphane, her iki Bakanlıkta da müşterek bir konudur. Okul kütüphanelerinin öğretimin bölünmez bir parçası ol­duğu muhakkaktır. Bu bakımdan çok önemli bir konu olan okul kütüpha­neleri ile ilgili olarak, hafta içinde- bir -açık oturum- düzenlenmiş- bulun­maktadır.XI. Kütüphane Haftası’nm Derneğimiz için ve bütün kütüphaneciler için daha başarılı bir çalışma döneminin başlangıcı olması dileği ile he­pinizi saygı ile selâmlarım.

XI. KÜTÜPHANE HAFTASI AÇILIŞ TÖRENİ KONUŞMALARI

TK Yayın Kurulu

Directory of Open Access Journals

http://www.tk.org.tr/index.php/TK/article/download/2331/2295

XI. KÜTÜPHANE HAFTASI AÇILIŞ TÖRENİ KONUŞMALARI

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Türk Kütüphaneciliği / Turkish Librarianship (Turkish Librarians’ Association)

Directory of Open Access Journals