Działalność kolekcjonerska i bibliofilska przedstawicieli arystokracji i ziemiaństwa polskiego przełomu XVIII i XIX wieku : Działyńscy, Dzieduszyccy, Baworowscy
"Schyłek XVIII wieku na ziemiach polskich przyniósł ostateczny upadek I Rzeczypospolitej, którego nie zdołały odwrócić próby reform podejmowane przez stronnictwo patriotyczne skupione wokół Konstytucji 3 maja, ani następnie kolejne zrywy narodowowyzwoleńcze. Społeczeństwo polskie zostało rozdarte pomiędzy
absolutystyczne mocarstwa feudalne reprezentujące zróżnicowane odcienie monarchii oświeconej, aby następnie uczestniczyć w procesach postępującej demokratyzacji systemu społeczno‑politycznego
i kulturalnego państw1. Odtąd przez ponad sto dwadzieścia lat obywatele dawnej Rzeczypospolitej byli poddawani wpływowi lokalnych systemów kultury, determinowanych przez istniejący model sprawowania władzy, administrację i sądownictwo, obowiązującą religię państwową, organizacje oświaty i nauki, a nade wszystko tradycję i język." [fragment tekstu
