Macrophages represent the most predominant immune effector cells in the alveolar spaces and conducting
airways and are known to express activated phenotype. The study was aimed at assessing the differences in cellular profile and the expression of selected surface markers on sputum macrophages in asthma and healthy subjects.
17 healthy subjects (never smoked) and 10 mild asthma subjects treated with glucocorticosteroids were enrolled into the study. For macrophage phenotyping a immunocytochemistry method was used with commercially available
antibodies anti: CD14, CD71, CD11b and CD54. The nonparametric Mann Whitney U test was applied for data comparison, p valu

Chazan, Ryszarda

Domagała-Kulawik, Joanna

Hermanowicz-Salamon, Joanna

Maskey-Warzęchowska, Marta

Polish

Via Medica Journals

Praca oryginalnaFenotyp makrofagów w plwocinie indukowanej  u chorych na astmę.Macrophage phenotype in induced sputum in asthma subjects.Joanna Hermanowicz-Salamon, Joanna Domagała–Kulawik,  Marta Maskey-Warzęchowska, Ryszarda Chazan. Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Pneumonologii i Alergologii A M w Warszawie  Kierownik Prof. dr hab. med. R. ChazanSummary: Macrophages represent the most predominant immune effector cells in the alveolar spaces and con-ducting airways and are known to express activated phenotype. The study was aimed at assessing the differences in cellular proﬁle and the expression of selected surface markers on sputum macrophages in asthma and healthysubjects. 17 healthy subjects (never smoked) and 10 mild asthma subjects treated with glucocorticosteroids were enrolled into the study. For macrophage phenotyping a immunocytochemistry method was used with commercially avail-able antibodies anti: CD14, CD71, CD11b and CD54. The nonparametric Mann Whitney U test was applied for data comparison, p value <0.05 being regarded as signiﬁcant.The total number of cells were increased in asthmapatients 4.81±5.27x 106 /ml vs healthy 2.8±2.15 x106/ml and it was statistically signiﬁcant. Statistically signiﬁcantincrease in the percentage of eosinophils was observed in mild asthma subjects. No differences were found between the proportion in macrophages and lymphocytes. The macrophage phenothype in induced sputum differed in both groups. The expression of CD 11b was higher in asthma group and the difference was statistically signiﬁcant. Theproportion of macrophages with the expression of CD 14, CD 71 and CD54 was comparable in both groups.Macrophage phenotyping during glucocorticosteroid therapy is useful in the assessment of inﬂammatory processin asthma subject.Pneumonol. Alergol. Pol. 2006, 74, 101:105Key words: asthma, macrophages, induced sputumMakrofagi są komórkami dominującymi w dro-gach oddechowych a podstawowym ich zadaniem jest zapewnienie homeostazy w przestrzeni pęche-rzykowo-oskrzelowej. Makrofagi pełnią tą funk-cję tak przez fagocytozę cząsteczek, wydzielanie mediatorów wpływających na chemotaksję innych komórek jak i prezentację antygenu. Makrofagi stanowią pierwszą linię obrony wobec substancji dostających się do płuc. To zjawisko ma szczególne znaczenie w sytuacji narażenia na czynniki wziew-ne tj. alergeny i dym tytoniowy. Na powierzchni makrofagów dochodzi do ekspresji szeregu recep-torów za pomocą których można oceniać ich stan aktywacji. Wiele badań potwierdza, że makrofagi w astmie charakteryzuje stan pobudzenia (14). Oce-na tego zjawiska jest jednak złożona z tego powodu, że te komórki mają zdolność zarówno hamowania jak pobudzenia odpowiedzi immunologicznej.Astma jest przewlekłą chorobą zapalną w prze-biegu której dochodzi do zwiększenia rekrutacji i napływu makrofagów do płuc. W patogenezie astmy bardzo dobrze udokumentowano zaburzenie równowagi Th1 i Th2, wyrażające się przewagą od-działywania cytokin pochodzących od limfocytów o fenotypie Th2 co przyczynia się do promowania eozynoﬁlowego zapalenia w drogach oddecho-wych. Stan zapalny w drogach oddechowych można oce-nić za pomocą badania indukowanej plwociny. Jako badanie wystandaryzowane i powtarzalne jest cen-nym narzędziem w badaniach porównawczych (2).Celem pracy było oznaczenie składu komórko-wego i wybranych antygenów powierzchniowych makrofagów w plwocinie indukowanej u chorych na astmę łagodną leczonych przewlekle glikokor-tykosteroidami wziewnie w porównaniu do grupy zdrowych osób. Do analizy wybrano następujące receptory: CD14, CD71, CD11b i CD54.Materiał i metody Do badań zakwaliﬁkowano 17 (9 kobiet i 8 mężczyzn) zdro-wych, niepalących ochotników (grupa I) o średniej wieku 30 lat (21-66 ), oraz 10 chorych na astmę łagodną z potwierdzoną ato-pią na podstawie punktowych testów skórnych i stężenia IgE całkowitego (grupa II), o średniej wieku 53 lata (29-69). W tej grupie było 8 kobiet i 2 mężczyzn, średni czas trwania choroby wynosił 8 lat, dwie osoby spośród chorych były ex-palaczami. Wskaźnik FEV1 wynosił powyżej 80% wartości należnej. Do badań włączono osoby bez cech zakażenia dróg oddechowych nie kwaliﬁkowano osób, które były leczone antybiotykiem w ciągu ostatniego miesiąca poprzedzającego badanie.J. Hermanowicz-Salamon i wsp.102 Pneumonologia i Alergologia Opracowanie plwociny. Plwocinę pozyskiwano wg. opisa-nego wcześniej protokołu (4), z zastosowaniem nebulizatora ultradźwiękowego (DeVilbiss 2000). Uzyskany materiał prze-kazywano natychmiast do laboratorium gdzie był poddany oce-nie makroskopowej i ważony. Następnie do próbek dodawano 0.1% roztwór DDT (Dithiothreitol- Sigma-Aldrich) w dwukrot-nie większej objętości. Materiał homogenizowano wstrząsając przez 20 minut. Po dodaniu podwójnej objętości PBS materiał ﬁltrowano i tak przygotowane próbki wirowano przez 10 minutz przyspieszeniem 800g. Komórki zawieszano w roztworze PBS do objętości 1 ml. Żywotność komórek oceniano stosu-jąc błękit trypanu . Leukocytozę liczono w komorze Brűkera. Rozmazy barwiono metodą May-Grűnwald-Giemsa. Oceniano skład komórkowy licząc po 300 komórek w preparacie. Próbki w których liczba komórek nabłonkowych przekraczała 50% i stwierdzano mniej niż 200 komórek nienabłonkowych nie były poddawane dalszym oznaczeniom. Ocena ekspresji antygenów powierzchniowych na makro-fagach. Badania antygenów powierzchniowych przeprowadzono metodą immunocytochemii –APAAP (fosfataza zasadowa- antyfosfataza zasadowa), kit LSAB2- Dako wg. instrukcji pro-ducenta z zastosowaniem przeciwciał przeciw- CD14, CD71, CD11b i CD54 (Dako, Denmark) obliczając odsetek komórek z ekspresją danego antygenu oceniając 200 komórek. W obliczeniach statystycznych zastosowano test U Manna-Whitneya, dla poszczególnych grup, przyjmując p<0.05 jako statystycznie istotne.WynikiCałkowita liczba komórek w plwocinie w grupie zdrowych wynosiła 2.8±2.15 x 106 /ml a w grupie chorych na astmę 4.81±5.27 x106 /ml i różniła się istotnie statystycznie ( p<0.05). Analizując skład komórkowy, stwierdzono statystycznie istotne zwiększenie odsetka eozynoﬁlów w grupie chorychna astmę (25.6±13.67 vs 1.2±2.75). Odsetek ma-krofagów i limfocytów nie różnił się w badanych grupach. U chorych na astmę mniejszy był odsetek neutroﬁlów. Choć proporcje makrofagów były po-dobne to stwierdzono, że na skutek większej leu-kocytozy całkowita liczba makrofagów jest zwięk-szona w grupie chorych na astmę, co było istotne statystycznie (Tab. 1). W grupie chorych na astmę w porównaniu do grupy zdrowych zwraca uwagę zwiększona całko-wita liczba komórek i jednocześnie zwiększony od-setek eozynoﬁlów w plwocinie indukowanej (Ryc 1i Ryc 2), co przemawia za utrzymującym się zapale-niem w drogach oddechowych chorych na astmę. Tabela I. Porównanie całkowitej liczby komórek i składu komórkowy w plwocinie indukowanej u chorych na astmę w porówna-niu do grupy zdrowych.Table 1. Comparison of the total cells count and cellular proﬁle in induced sputum in asymptomatic smokers in comparison tohealthy subjects.  Badana grupa/Examined groupCałkowita licz-ba komórek x 106 /ml/ Total cells  count x106/mlMakrofagi%Makrofagi x 106 /mlPMN% Eozynoﬁle% Limfocyty%Zdrowi /Healthy n=172.8±2.15 51.8±24 1.04±0.54 42.03±24.4 1.2±2.75 4.61±4.32Astma n=104.81±5.27 47.4±19.6 2.12±2.36 24±14.62 25.6±13.7 3±2.4p * ns * * * nsRycina 1. Całkowita liczba komórek w plwocinie indukowa-nej (wartości średnie).Figure 1. Total cell count in induced sputum (mean values).Rycina 2. Skład komórkowy w plwocinie indukowanej (war-tości średnie).Figure 2. Cellular proﬁle in induced sputum (mean values).Fenotyp makrofagów w plwocinie indukowanej u chorych na astmęPolska 2006/74 103W grupie chorych na astmę stwierdzono zwięk-szony odsetek komórek z ekspresją receptorów dla CD11b (p<0.05), (Ryc 3). W obu grupach nie ujawniono różnic w odsetkach komórek z ekspresją CD14, CD71 i CD54 (Tab. II). CD11b, którego ekspresja była wyższa w grupie chorych na astmę. Ekspresja pozostałych recep-torów CD14, CD71 i CD54 nie różniła się w obu grupach. Badając tak liczbę komórek, skład komórko-wy jak i ekspresję receptorów uwzględnić należy wpływ na oznaczenia kontynuacji leczenia wziew-nymi glikokortykosteroidami. Pomimo tego zaob-serwowano istotne różnice w ekspresji receptorów CD11b. W opracowaniu Lensmar i wsp. (9), po pro-wokacji niskimi dawkami alergenu zaobserwowano zwiększenie całkowitej liczby komórek oraz po 24 godzinach od prowokacji wzrost liczby eozynoﬁ-lów w popłuczynach oskrzelowo-pęcherzykowych. Po prowokacji zaobserwowano również pewną tendencję do zwiększenia liczby makrofagów i do zwiększenia liczby komórek z ekspresją CD11 i CD14. W opracowaniu Lensmar i wsp.(9) ozna-czenia receptorów powierzchniowych wykony-wano na komórkach pozyskiwanych z popłuczyn pęcherzykowo-oskrzelowych. Na podstawie własnych badań w plwocinie in-dukowanej w grupie osób palących ale bez cech obturacji stwierdzono wzrost ekspresji CD11b i CD14 oraz CD71 (7). Zaobserwowane zmiany w grupie palących są konsekwencją narażenia na dym tytoniowy także w przebiegu innych przewle-kłych chorób zapalnych toczących się w płucach, mogą stanowić niespecyﬁczną reakcję na różnebodźce (8). Goto i wsp. udowodnił, że substancje niskocząsteczkowe, poniżej 10 mikronów PM10, są fagocytowane przez makrofagi pęcherzykowe (6) i  następnie przyczyniają się do uwolnienia ze szpi-ku niedojrzałych monocytów (16). CD14 to recep-tor dla lipopolisacharydu, składnika ściany bakterii Gram (-), stwierdzono, że jego ekspresja jest wyso-ka na monocytach krwi obwodowej i jednocześnie dość niska na dojrzałych makrofagach. CD71 to receptor dla transferyny, opisany jako charakterystyczny dla proliferujących makrofagów (17). W ocenie ekspresji CD14, CD71 również nie wykazano różnic w obu grupach, co wskazuje, że w przeciwieństwie do palących w grupie chorych na astmę makrofagi charakteryzują się raczej doj-rzałym fenotypem. CD54 to przeciwciało wiążące się z cząsteczką adhezji- ICAM1.W naszym opracowaniu wykazano, Tabela II. Fenotyp makrofagów w plwocinie indukowanej u chorych na astmę w porównaniu do grupy zdrowych.Table II. Macrophage phenotype data in induced sputum in asymptomatic smokers in comparison to healthy subjects. CD14 % CD71 % CD11b % CD54 %Zdrowi /Healthy n=17 16.64±13.46 51.25±11.23 50.47±8.19 41.30±19.85Astma n=10 17.9±13.10 49±20.91 57.85±9.88 32.3±19.85p<0.05* ns ns * nsRycina 3. Wykres ramkowy dla makrofagów z ekspresją CD11b (p<0.05).Figure 3. Rank graph for CD11b expression on macrophages (p<0.05). OmówienieWiadomo, że eozynoﬁlia plwociny jest cechą astmyi lepszym parametrem określającym aktywność za-palenia niż eozynoﬁlia krwi obwodowej czy wskaź-niki pośrednie aktywacji eozynoﬁlów jak ECP w surowicy (12). Ostatnio podkreśla się niedosta-teczną supresję procesu zapalnego w astmie , pomi-mo stosowanego leczenia przeciwzapalnego, nieza-leżnie od występowania objawów choroby (13). Analizując skład komórkowy badanych grup wykazano, że proporcje makrofagów i limfocytów były podobne. Te dane dotyczące składu makro-fagów i limfocytów są zgodne z opracowaniami innych autorów (2,3). Zwrócono jednak uwagę, że całkowita liczba makrofagów w plwocinie induko-wanej w grupie chorych na astmę była wyższa niż u zdrowych.Analizując ekspresję receptorów na makrofagach jedyną istotną różnicę stwierdzono dla receptora dla J. Hermanowicz-Salamon i wsp.104 Pneumonologia i Alergologia że ekspresja CD 54 była podobna w grupie chorych na astmę i w grupie zdrowych. Ta obserwacja jest zgodna z wynikami Lensmar i wsp.(10). Podobnie u chorych na astmę wykazano, że ekspresja CD54 nie różniła się w grupie zdrowych. CD 11b to łańcuch β dla β2 integryny. β2 integry-ny (CD18/11b) leukocytów wiążą się z cząsteczka-mi immunoglobulinowymi komórek śródbłonka. Ligandami dla nich są białka powierzchniowe ICAM-1, ICAM-2, ICAM-3, jak i białka rozpusz-czalne ﬁbrynogen, czynnik X i składniki dopeł-niacza. Zwiększona ekspresja tego receptora może wskazywać na aktywację makrofagów w przebie-gu astmy niezależnie od prowadzonego leczenia przeciwzapalnego. Zwiększony odsetek komórek z ekspresją CD11b wskazuje na możliwość migracji tych komórek.Rola makrofagów w astmie wydaje się być bar-dziej złożona niż w rozwoju POCHP, gdzie komórki te stanowią źródło wielu enzymów proteolitycznych i chemokin wpływających na aktywację neutroﬁ-lów. Sugeruje się, że makrofagi w przebiegu astmy mają znaczenie tak w aktywacji jak i w supresji odpowiedzi immunologicznej. W warunkach eks-perymentalnych wykazano, że makrofagi obłado-wane alergenem pełnią funkcję immunosupresyjną, utrzymującą się przez dłuższy czas (15). Wykazano, że makrofagi obładowane alergenem aktywowały limfocyty regulatorowe. Ta obserwacja jest szcze-gólnie interesująca z uwagi na zjawisko tolerancji limfocytów wobec swoistego alergenu, które ma znaczenie w skuteczności swoistej immunoterapii. Wykazano ponadto, że makrofagi pęcherzykowe promując odpowiedz Th1 mogą przyczyniać się do ochrony przed rozwojem zapalenia alergicznego. Na modelach zwierzęcych usunięcie makrofagów przyczyniało się do zwiększenia prezentacji an-tygenu przez komórki dendrytyczne i nasilenie humoralnej odpowiedzi na inhalowany antygen. Tym samym skutkowało to zwiększoną nadreak-tywnością oskrzeli i nasileniem eozynoﬁlowegozapalenia (11). W przebiegu przewlekłych pro-cesów zapalnych dochodzi do apoptozy leukocy-tów. Makrofagi fagocytują komórki apoptotyczne i przyczyniają się do wydzielenia PGE2 i TGF-β, substancji działających supresyjnie. To działanie ograniczające zapalenie jest procesem aktywnym i nie jest jedynie prostą konsekwencją fagocytozy komórek apoptotycznych, lecz zależy od wydziela-nych przez makrofagii substancji (5). W ten sposób fagocytoza apoptotycznych komórek przyczynia się do ograniczenia zapalenia. Można zatem wnio-skować, że sposób reagowania makrofagów wobec komórek ulegających apoptozie może przyczyniać się do podtrzymania przewlekłego zapalenia. Wykazano, że makrofagi uzyskane od chorych na astmę charakteryzują się upośledzoną fagocytozą (11). Makrofagi działają jako komórki prezentujące antygen ale w przeciwieństwie do komórek dendry-tycznych spełniają tą funkcję tylko w niewielkim stopniu. Fizjologicznie jako komórki prezentujące antygen są mniej sprawne, najprawdopodobniej na skutek niższej ekspresji cząsteczek kostymulu-jących- CD80 i CD86. Oddziaływanie cząsteczek kostymulujących i połączenie z ligandem CD28 (obwodowe limfocyty) i CTLA-4 (na zaktywo-wanych limfocytach) wywołuje szereg sygnałów prowadzących do zróżnicowania odpowiedzi (1). Być może zjawisko mniejszej ekspresji na makro-fagach cząstek kostymulujących zabezpiecza przed nadmierną aktywacją układu immunologicznego wobec ekspozycji na inhalowane antygeny. Badanie plwociny indukowanej dostarcza danych jakościowych i ilościowych o wskaźnikach komór-kowych. Materiał pochodzi głównie z centralnych dróg oddechowych. Ocena ekspresji wybranych antygenów makrofagów plwociny może być przy-datna w zrozumieniu roli tych komórek w rozwoju i podtrzymaniu przewlekłego zapalenia u chorych na astmę.WnioskiOcena receptorów powierzchniowych makrofagów w plwocinie indukowanej u chorych na astmę ła-godną, przewlekle leczonych glikokortykostery-dami ma znaczenie w ocenie aktywności procesu zapalnego i wymaga dalszych badań. Fenotyp makrofagów w plwocinie indukowanej u chorych na astmęPolska 2006/74 105Piśmiennictwo:1. Balbo P. i wsp. Differential role of CD80 and CD86 on alveolar macrophages in the presentation of allergen to T lym-phocytes in asthma. Clin Exp Allergy 2001,31,625-636.2. Belda J. i wsp. Induced sputum cell counts in healthy adults.Am J Respir Crit Care Med, 2000;161,475-478.3. Cianchetti S. i wsp. Granulocyte markers in hypertonic and isotonic saline-induced sputum of asthmatic subjects. Eur Respir J.2004,24,1018-1024.4. Domagała-Kulawik J. i wsp.The cellular composition and makrophage phenothype in induced suptum in smokers and ex-smokers with COPD. Chest, 2003 ;123,1054-1050.5. Fadok V.A. i wsp. Macrophages that have ingested apop-totic cells in vitro inhibit proinﬂammatory cytokine productionthrough autocrine/paracrine mechanisms involving TGF-beta, PGE2, and PAF. J. Clin. Invest 1998 101,890-898.6. Goto Y, H. i wsp. Particulate matter air pollution stimula-tes monocyte release from the bone marrow. A.JRCCM 2004; 170: 898-903.7. Hermanowicz – Salamon i wsp. Wpływ palenia tytoniu na skład komórkowy i wybrane antygeny powierzchniowe ma-krofagów w plwocinie indukowanej. Magazyn Alergologiczny, 2005, 4.8. Krombach F. i wsp. Characterization and quantiﬁcationof alveolar monocyte-like cells in human chronic inﬂammatorylung disease. Eur Respir J, 1996; 9, 984-991.9. Lensmar C. i wsp. Airway inﬂammation and altered alve-olar macrophage phenotype pattern after repeated low-dose al-lergen exposure of atopic asthmatic subjects. Clin Exp Allergy, 1999; 29, 1632-1640.10. Lensmar C.G. i wsp. Leukocyte counts and macrophage phenotypes in induced sputum and bronchoalveolar lavage ﬂu-id from normal subjects. Eur Respir J, 1998;12,595-600. 11. Peters-Golden M. The alveolar macrophage.The forgot-ten cell in astma. Am. J.Respir.Cell Mol.Biol.2004,31,3-7.12. Pizzichini E. i wsp. Measuring airway inﬂammation inasthma: eosinophils and eosinophilic cationic protein in indu-ced sputum compared with peripheral blood. J. Allergy Clin Immunol. 1997,99,539-544.13. Pumputiene I. i wsp. T cell and eosinophil activation in mild and moderate atopic and nonatopic children’s asthma in remission. Allergy 2006, 61, 43-48. 14. Viksman M.Y. i wsp. Phenotypic analysis of alveolar macrophages and monocytes in allergic airway inﬂammation.Evidence for activation of alveolar macrophages , but not pe-ripheral blood monocytes, in subjects with allergic rhinitis and asthma. Am J Respir Crit Care Med 1997,155,858-863.15. Vissors J.L.M.i wsp. Macrophages induce an allergen speciﬁc and long-term suppression in a mouse asthma model.Eur Respir. J. 2005,26,1040-1046.16. Wan C. T. i wsp. The human bone marrow response to acute air pollution caused by forest ﬁres. AJRCCM, 2000; 161,1213-1217.17. Woodward J.E. i wsp. Anti-transferrin receptor monoc-lonal antibody: a novel immunosuppressant. Transplantation, 1998,65,6-9.joanhesa@poczta.klinika.pl

Macrophage phenotype in induced sputum in asthma subjects

https://journals.viamedica.pl/advances_in_respiratory_medicine/article/download/28080/22894

Macrophage phenotype in induced sputum in asthma subjects

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Via Medica Journals