Terminologia związana z zespołem metabolicznym (MetS) ma bogatą historię. Pojęcie to odnosi się do wielu zaburzeń o charakterze metabolicznym, takich jak otyłość, upośledzona tolerancja glukozy, insulinooporność i/lub hiperinsulinemia, dyslipidemia czy nadciśnienie tętnicze. Ich współwystępowanie zwiększa ryzyko rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego o podłożu miażdżycowym oraz cukrzycy typu 2. Od dziesięcioleci toczy się dyskusja na temat właściwych definicji oraz kryteriów rozpoznania MetS. Pierwszymi uczonymi, który podjęli tematykę zaburzeń metabolicznych, byli Nicolaas Tulp (XVII w.) oraz Joannes Babtysta Morgagni (VXIII w.). Wśród współtwórców terminologii MetS wymienia się również między innymi polskiego lekarza, autora określenia cukrzyca skojarzona — Jakuba Węgierko, niemieckich uczonych Hanefelda i Leonhardta, którzy jako pierwsi wprowadzili termin „zespół metaboliczny” czy Geralda Reavena, wskazującego na istnienie kompleksu czynników ryzyka sercowo-naczyniowego, nazywanego „zespołem X”. Na przełomie XX i XXI wieku, w celu ustalenia jednoznacznych wytycznych MetS, kryteria diagnostyczne tego schorzenia podawały różne organizacje. Począwszy od wytycznych WHO z 1998 roku, poprzez zalecenia NCEP-ATP III z 2001 i kolejno 2005 roku, konsensus w tym zakresie wydało IDF w porozumieniu z AHA/NHLBI w 2009 roku. Z drugiej strony, pojawiające się wątpliwości dotyczące między innymi różnorodności definicji, wartości progowych, elementów składowych, jak również samej terapii zespołu metabolicznego, wskazują na konieczność prowadzenia dalszych badań w tym zakresie. W opracowaniu dokonano przeglądu literatury tematu oraz syntezy danych w zakresie terminologii zespołu metabolicznego, podjęto próbę przedstawienia tej jednostki chorobowej w ujęciu historycznym, jak również wskazano na kontrowersje związane z tym zagadnieniem.The concept of the metabolic syndrome (MetS) has a rich history. This term refers to several metabolic disorders, such as obesity, impaired glucose tolerance, insulin resistance and/or hyperinsulinemia, dyslipidemia and hyper tension. Their co-occurrence increases the risk of cardiovascular diseases and type 2 diabetes. For decades, there has been a debate on the proper definition and diagnostic criteria of this syndrome. First scholars who took up the subject of metabolic disorders were Nicolaas Tulp (17th century) and Joannes Babtysta Morgagni (18th century). Among the authors of assumptions of MetS, there were i.a. Polish doctor, author of the term „diabetes associated with other diseases” — Jakub Węgierko, German scientists Hanefeld and Leonhardt, who introduced term „metabolic syndrome” for the first time and Gerald Reaven, who indicated the existence of risk factors complex of cardiovascular diseases called „syndrome X”. At the turn of the 20th and 21st century, in order to establish clear guidelines of MetS, different organizations gave various diagnostic criteria of this disorder. Starting from the guidance of WHO (W orld Health Organization) from 1998, through recommendations of the NCEP-ATP III (Third Report of the National Cholesterol Education Program — NCEP, Adult Treatment Panel III — ATP III) from 2001 and then 2005, the consensus in this field was issued by IDF (International Diabetes Federation) in agreement with AHA/NHLBI (American Heart Association/ National Heart, Lung, and Blood Institute) in 2009. On the other hand, there are some concerns, i.a. diversity of definitions, threshold of the values, different components, as well as the treatment of metabolic syndrome, which indicate the need for further research in this area. This paper reviews the literature and synthesis data on the terminology of the metabolic syndrome, it also gives the historical view of this disease, as well as it indicates the controversy related to this issue
