Wstęp. Celem badania była ocena, jak bliscy pamiętają umieranie chorych na raka płuca kilka lat po ich
śmierci.
Materiał i metody. Zaproszenie do udziału w badaniu przekazano telefonicznie rodzinom 45 chorych, którzy
zmarli do 7 lat po radykalnej resekcji niedrobnokomórkowego raka płuca. Tylko 20 z zaproszonych osób
zgodziło się rozmawiać o umieraniu i śmierci ich najbliższych. Dla pozostałych ten temat był ciągle zbyt
bolesny. Podczas spotkania z dwoma badaczami uczestników poproszono, aby w swobodny sposób odnieśli
się do problemów poruszonych w kwestionariuszu Oceny Umierania Chorych na Raka Płuca oraz spróbowali
okreslić jakość umierania według skali The Quality of Dying Apgar (QODA).
Wyniki. Krewni 15 pacjentów uważali, że byli w stanie rozpoznać okres umierania ich bliskich na podstawie
nasilenia objawów, „typowego” wyglądu, zmiany zachowania lub szczególnych słów, jakie od nich usłyszeli.
Mediana punktacji w skali oceniającej jakość umierania według QODA wynosiła 6,5/10 (przedział 3-9). Niższe
oceny zanotowano w przypadku pacjentów umierających w szpitalu, których rodziny były nieobecne w czasie
zgonu, a także jeśli objawy leczono w niedostateczny sposób. Jedynie rodziny 5 pacjentów uważały łagodzenie
bólu i innych objawów w ostatnich dniach życia za zadowalające. Pozostali pamiętali, że ból (n = 9),
duszność (n = 8), splątanie (n = 4) lub inne objawy zaburzały umieranie w znacznym lub bardzo nasilonym
stopniu. Krewni 3 chorych stwierdzili, że umieranie ich bliskich nie było „pełne godności” przede wszystkim
z powodu bardzo nasilonych objawów fizycznych, drastycznych zaniedbań pielęgnacyjnych w szpitalu
i poczucia opuszczenia w momencie zgonu. Wszyscy uczestnicy badania byli w stanie opisać postawę lekarzy
i pielęgniarek, a nawet powtórzyć wypowiedzi, które od nich usłyszeli.
Wnioski. W badaniu pokazano, że nawet po kilku latach wiele słów, gestów i zachowań chorych z okresu ich
umierania przechowywanych jest w pamięci ich rodzin. Członkowie rodzin pamiętają też, jak zachowywał się
personel medyczny i jakich słów używał. Opiekując się umierającymi, należy uwzględnić, że sposób, w jaki się
to robi, ma dla ich bliskich duże znaczenie i może ich albo wzmacniać, albo osłabiać na długie lata