Ocena aktywności płytek krwi i częstości występowania oporności na przeciwpłytkowe działanie kwasu acetylosalicylowego w prewencji zakrzepowej chorych po endarterektomii tętnic szyjnych

Abstract

Background. Low-dose acetylsalicylic acid represents standard antiplatelet therapy in patients after surgicalor endovascular treatment of atherosclerotic carotid artery stenosis. However, almost 8% of these patientsexperience restenosis in the same vessel within a year of the procedure, irrespective of the applied techniqueor its potential complications. Many authors suggest that complications can be related to a lack of the expectedeffect of antiplatelet agents.Aims: 1) evaluation of platelet activity and incidence of resistance to acetylsalicylic acid (ASA) in thrombosisprevention after carotid endarterectomy; 2) determination of risk factors for resistance to acetylsalicylic acid(aspirin resistance).Material and methods. The study group included 66 patients operated on due to significant stenosis ofcarotid arteries (70–99%). The group consisted of 27 women and 39 men, aged 41–80 years.Patients were administered 75 mg of acetylsalicylic acid daily both before and after operation. Platelet activitywas measured 10 days after operation, using a PFA-100 analyser. The results were classified as normalresponse to ASA or resistance to the drug.Results. Nineteen patients (32%) developed resistance to ASA after operation. Arterial hypertension, treatmentwith other non-steroid anti-inflammatory agents, and advanced atherosclerosis of lower limb arterieswere major risk factors of resistance to ASA in multivariate logit regression analysis model.Conclusions. 1) Incidence of resistance to anti-aggregatory effect of ASA in patients who underwent surgicalinterventions for atherosclerotic stenosis of carotid arteries is high, which may mean that no effective antiplatelettherapy is available for these patients. 2) Advanced atherosclerotic lesions, arterial hypertension, and treatmentwith non-steroid anti-inflammatory drugs are risk factors of resistance to ASA. 3) Routine assessmentof resistance to ASA by the bedside may be justified in patients having the above-mentioned risk factors.Wstęp. Leczenie przeciwpłytkowe małymi dawkami kwasu acetylosalicylowego (ASA) to rutynowe postępowanieu pacjentów leczonych operacyjnie i endowaskularnie z powodu miażdżycowego zwężenia tętnic szyjnych.Mimo to u około 8% pacjentów w ciągu roku dochodzi do wtórnej niedrożności operowanego naczynia niezależnieod stosowanej metody lub problemów technicznych w czasie zabiegu. Wielu autorów uważa, że częśćpowikłań może być spowodowana brakiem oczekiwanej reakcji na leki antyagregacyjne.Cele pracy: 1) ocena aktywności płytek krwi i częstości występowania oporności na przeciwpłytkowe działanieASA w prewencji zakrzepowej chorych po endarterektomii tętnic szyjnych; 2) ustalenie czynników determinującychwystępowanie oporności na przeciwpłytkowe działanie kwasu acetylosalicylowego (aspirynooporności).Materiał i metody. Badaniami objęto 66 chorych operowanych z powodu objawowego zwężenia tętnic szyjnych(70–99%). Operowano 27 kobiet oraz 39 mężczyzn w wieku 41–80 lat.Pacjenci w okresie przed- i pooperacyjnym przyjmowali ASA w dawce 75 mg/d. Pomiary reaktywności płytekwykonano przy użyciu analizatora funkcji płytek krwi PFA-100 w 10. dobie po operacji. Pacjentów podzielonona grupę prawidłowo reagujących na ASA oraz na aspirynoopornych.Wyniki. W przebiegu pooperacyjnym oporność na ASA wykazano u 19 pacjentów (32%). W modelu wieloczynnikowejanalizy regresji logitowej niezależnym czynnikiem ryzyka wystąpienia aspirynooporności byłynadciśnienie tętnicze, przyjmowanie innych niesteroidowych leków przeciwzapalnych oraz zaawansowanamiażdżyca kończyn dolnych.Wnioski. 1. Częstość zjawiska oporności na przeciwagregacyjne działanie ASA u pacjentów leczonych operacyjniez powodu miażdżycowego zwężenia tętnic szyjnych jest wysoka, co wskazuje na możliwość istnieniabraku skutecznej terapii przeciwpłytkowej. 2. Zaawansowana miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, przyjmowanieniesteroidowych leków przeciwzapalnych to czynniki ryzyka mogące mieć wpływ na ryzyko wystąpienia aspirynooporności.3. Rutynowe, „przyłóżkowe” badanie oporności biochemicznej na ASA może być uzasadnioneu pacjentów z wyżej wymienionymi czynnikami ryzyka aspirynooporności