Die Glaubensstruktur und die Tendenzen der konfessionellen Bekenntnisse der Qara Qoyunlu haben schon immer die Aufmerksamkeit sowohl europäischer als auch türkischer und persischer Forscher auf sich gezogen und die betreffenden Forscher haben über dieses Thema verschiedene Erkenntnisse geliefert und Ansichten kund getan. Unter den Ansichten, die über dieses Thema kund getan worden sind, herrscht – jedoch - kein Konsensus; während einige Forscher der Ansicht waren, dass die Qara Qoyunlu der “Schia” oder dem “Gali Schia” gehörten, behaupteten andere Forscher hingegen, dass dieser Staat dem “sunnitischen” Glauben verbunden war. Dies führte zu widersprüchlichen Vorstellungen darüber, welchen Glauben und welche konfessionellen Bekenntnisse der Qara Qoyunlu Staat gehabt hätte.
Diese Studie, die ausgehend von den differenzierten Ansichten und Feststellungen über die konfessionellen Bekenntnisse des Qara Qoyunlu Staates, die bis heute ihren etablierten Platz in der Literatur haben, erstellt wurde, befass sich prioritär mit den Erkenntnissen und Vorstellungen der Historiker, deren Untersuchungsgebiet Europa, Türkei und Persien umfassen. Im Anschluss+ an die Bewertung dieser Erkenntnisse und der Ideen erfolgt eine Bewertung der Erkenntnisse in den Werken der zeitgenössischen Historiker des Qara Qoyunlu Staates, um die Leser darauf aufmerksam zu machen. Die Forschungen, die sowohl während der Periode der Qara Qoyunlu als auch später durchgeführt wurden, wurden mittels einer kritischen Betrachtung im Rahmen der Disziplinen der Geschichte und der Volkskunde bewertet. Zusätzlich zu den bereits gewonnenen Erkenntnissen und Bewertungen haben wir im Rahmen unserer Feldstudie eine Sammlung (cönk) eines alevitischen Geistlichen mit neuen Liebesgedichten (gazel) festgestellt, welche höchstwahrscheinlich dem Qara Qoyunlu Herrscher Cihan Şah Hakiki gehörten und aus deren Inhalt neue Erkenntnisse und Ideen gewonnen wurden, über die diskutiert werden sollte. Mit dem Ergebnis dieser von uns neu gelieferten Erkenntnissen und der kritischen Bewertung der vorhandenen Literatur, welche als Ganzes berücksichtigt wurde, ist beabsichtigt worden, die Wissensverwirrung, die über die Glaubensstruktur des Qara Qoyunl Staates besteht und die daraus resultierende Ungenauigkeit und Unklarheit zu beseitigen.The belief system and denominational tendencies of Karakoyunlus have always interested both European and Turkish and Iranian researchers. These researches have set forth various findings and views on this subject. It is surely that there is no consensus within these views; while some researchers qualify the beliefs of Karakoyunlus as “Shia” or “Ghali Shia”, some of them have brought forward the view that this state belonged to the Sunni denomination. This situation has led to contradictory ideas on the question of the belief or denomination of the State of Karakoyunlu.
This paper, based on various findings and views on the denominational tendencies of the State of Karakoyunlu which have figured in the literature to date, discusses findings and ideas set forth by historians from Europe, Turkey and Iran. After assessing these findings and ideas, the paper presents to reader findings which figure in the works of historians who lived concurrently with the State of Karakoyunlu. The researches, done both in the era of Karakoyunlus and in later periods, were assessed within the scope of history and folklore from a critical point of view. In addition to these findings and assessments, new findings and ideas, that need to be addressed, are set forth on the basis of the content of nine ghazals which we found in the “conk” of an Alevi “dede” during our fieldwork and which are likely to belong to Cihan Shah Hakiki, the ruler of Karakoyunlu. As a result of these new findings, that we made, and the critical analysis of the existing literature, it is aimed to eliminate the confusion about the belief system of the Karakoyunlu State, and ambiguity and uncertainty arising from it.Karakoyunluların inanç yapısı ve mezhepsel eğilimleri öteden beri gerek Avrupalı gerekse de Türkiye ve İranlı araştırmacıların dikkatini çekmiş ve söz konusu araştırmacılar bu konu hakkında çeşitli tespit ve görüşler ortaya koymuşlardır. Bu görüşlerde ise bir fikir birliğine varılamadığı görülmüş; bazı araştırmacılar Karakoyunluların inançları ile ilgili “Şii” ya da “Gali Şia” inancında olduklarını değerlendirirken, birtakım araştırmacı ise onların bu devletin “Sünni” inancına mensup olduğu görüşünü ileri sürmüştür. Bu durum Karakoyunlu Devleti’nin inanç yapısının nasıl olduğu hususunda çelişkili fikirlerin ortaya koyulmasına sebebiyet vermiştir.
Karakoyunlu Devleti’nin mezhepsel eğilimlerine yönelik bugüne kadar literatürde yerini almış birbirinden farklı tespit ve görüşlerden hareketle hazırlanan bu makalemizde, öncelikle Avrupa, Türkiye ve İran sahası tarihçilerinin ortaya koymuş oldukları tespit ve fikirler ele alınmıştır. Bu tespit ve fikirlerin değerlendirilmesinin ardından ise Karakoyunlu Devleti’nin çağdaşı olan müverrihlerin eserlerinde yer alan tespitler değerlendirilerek okuyucunun dikkatine sunulmuştur. Gerek Karakoyunlular döneminde gerekse de sonraki dönemlerde yapılan araştırmalar eleştirel bir bakış açısıyla tarih ve halk bilimi disiplinleri çerçevesinde değerlendirmeye tabii tutulmuştur. Söz konusu tespit ve değerlendirmelere ilave olarak saha çalışmalarımızda bir Alevi dedesi cönkünde tespit ettiğimiz ve Karakoyunlu hükümdarı Cihan Şah Hakiki’ye ait olma olasılığı yüksek bir ihtimal olan sekiz gazelin içeriğinden yola çıkarak konu ile ilgili üzerinde düşünülmesi gereken yeni tespitler ve fikirler ortaya koyulmuştur. Yaptığımız bu yeni tespitler ve mevcut literatürün bir bütün olarak eleştirel bir gözle ele alınması neticesinde Karakoyunlu Devleti’nin inanç yapısı ile ilgili bilgi karmaşası ve bundan kaynaklı oluşan bulanıklık ve belirsizliğin giderilmesi hedeflenmiştir
