Sprawozdanie z XXII Ogólnopolskiej Konferencji Psychologii Rozwojowej Społeczny kontekst rozwoju. Od dziecka do dorosłeg

Byczewska-Konieczny, Karolina

Kosno, Magdalena

Stępień-Nycz, Małgorzata

Sprawozdanie z XVI Europejskiej Konferencji Psychologii Rozwojowej, Lozanna, Szwajcaria, 3–7 września 2013 rok

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Sprawozdanie

Portal Czasopism Naukowych (E-Journals)

PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, 2013 * tom 18, nr 3, s. 115–119
KAROLINA BYCZEWSKA-KONIECZNY
MAGDALENA KOSNO
MAŁGORZATA STĘPIEŃ-NYCZ
Instytut Psychologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków
Institute of Psychology, Jagiellonian University, Krakow
e-mail: m.stepien@uj.edu.pl
Sprawozdanie z XXII Ogólnopolskiej Konferencji 
Psychologii Rozwojowej Społeczny kontekst rozwoju. 
Od dziecka do dorosłego, Gdańsk, 27–29 maja 2013
W dniach 27–29 maja 2013 roku w Gdańsku 
odbyła się XXII Ogólnopolska Konferencja 
Psychologii Rozwojowej. Tegoroczną kon-
ferencję pod hasłem Społeczny kontekst roz-
woju. Od dziecka do dorosłego zorganizował 
Instytut Psychologii Uniwersytetu Gdań-
skiego oraz Sekcja Psychologii Rozwojo-
wej Polskiego Towarzystwa Psychologiczne-
go. W konferencji wzięło udział około 300 
osób. Organizatorzy przygotowali różnorod-
ne wydarzenia konferencyjne: 9 wykładów 
plenarnych, 12 sympozjów, 23 sesje tema-
tyczne, 5 warsztatów oraz 1 sesję plakatową, 
w ramach której zaprezentowano 43 postery 
równocześnie biorące udział w konkursie na 
najlepszy plakat. W ramach sympozjów i se-
sji tematycznych wygłoszono 231 referatów 
o różnorodnej tematyce. Poruszono w nich 
między innymi zagadnienia: rozwoju muzycz-
nego, kształtowania się tożsamości, relacji 
w rodzinie i ich znaczenia dla rozwoju czło-
wieka w różnych okresach życia, roli języka 
w interakcjach społecznych, specyfi ki badań 
nad rozwojem, roli szkoły w rozwoju dzieci 
i młodzieży, wydłużającej się drogi do doro-
słości czy psychospołecznych aspektów roz-
woju kompetencji. 
Uroczystego otwarcia konferencji dokona-
li prof. dr hab. Małgorzata Lipowska – prze-
wodnicząca komitetu naukowego, oraz prof. 
dr hab. Maria Kielar-Turska – przewodniczą-
ca Sekcji Psychologii Rozwojowej PTP, a tak-
że przedstawiciele władz Uniwersytetu Gdań-
skiego oraz Urzędu Miasta Gdańsk. Podczas 
otwarcia konferencji uczestnicy mogli wy-
słuchać koncertu dzieci uczących się gry na 
skrzypcach w Instytucie Suzuki. W mowie 
wprowadzającej przewodnicząca Sekcji Psy-
chologii Rozwojowej PTP prof. Maria Kie-
lar-Turska w nawiązaniu do tematu prze-
wodniego konferencji przywołała klasyczne 
i współczesne koncepcje uwzględniające 
społeczny kontekst rozwoju człowieka. Lew 
S. Wygotski w swojej kulturowo-historycznej 
koncepcji podkreślał, że rozwój psychiczny 
człowieka nie jest możliwy bez udziału środo-
wiska społecznego. Interakcje z innymi oso-
bami za pośrednictwem symboli i znaków są 
ważne zwłaszcza dla rozwoju wyższych funk-
cji psychicznych. Również Jean Piaget do-
strzegał znaczenie czynników społecznych 
dla rozwoju poznawczego dziecka, jednak-
że w interpretacjach zachowań dziecka oraz 
analizach sposobów rozwiązywania proble-
mów odwoływał się on przede wszystkim do 
relacji dziecka z obiektem fi zycznym, pomi-
jając interakcje dorosłego z dzieckiem. Za-
równo J. Piaget, jak i L. Wygotski dostrzegali 
znaczenie systemu semiotycznego w rozwo-
ju człowieka. Przedmiotem badań we współ-
czesnych koncepcjach rozwoju, rozwijanych 
m.in. przez M. Tomasella, jest intersubiek-
tywność, która stanowi podstawę uczenia się 
systemów symbolicznych. Interakcje z inny-
mi osobami stanowią podstawę do rozumienia 
innych jako istot intencjonalnych. Jednakże 
116 Karolina Byczewska-Konieczny, Magdalena Krosno, Małgorzata Stępień-Nycz
oprócz codziennego wchodzenia w liczne rze-
czywiste interakcje, codziennie wchodzimy 
także w kontakty stwarzane przez nasz umysł; 
wkraczamy w cudzy świat umysłowy za po-
średnictwem różnych mediów, co stanowi, 
zdaniem Chrisa Fritha, porozumiewanie się 
umysłów. Prof. M. Kielar-Turska, otwierając 
XXII OKPR, życzyła uczestnikom komunika-
cji prowadzącej do porozumienia, „domknię-
cia pętli” oraz wzbogacenia wiedzy o społecz-
nych kontekstach rozwoju człowieka.
Wykład inauguracyjny pt. Growing up in 
a competitive world as a boy and as a girl: 
Universal challenges and culturally different 
responses wygłosiła prof. Márta Fülöp z Hun-
gary Academy of Sciences i Eötvös Loránd 
University. Autorka rozważała różnice płcio-
we w rywalizacyjnych i kooperacyjnych za-
chowaniach dzieci i młodzieży. W badaniach 
z lat 70. XX wieku z udziałem adolescen-
tów wykazano, że dziewczęta rzadziej podej-
mują rywalizacyjne zachowania niż chłopcy. 
Przyczyn takiego stanu rzeczy można poszu-
kiwać zarówno w czynnikach biologicznych 
(poziom testosteronu), jak i kulturowo-spo-
łecznych (różnice w sposobie socjalizacji, od-
mienne oczekiwania rodziców wobec dziew-
cząt i chłopców). Ilustracją poruszonego 
zagadnienia były międzynarodowe badania 
młodzieży z Węgier, Polski i Chin dotyczące 
radzenia sobie z sukcesem i porażką. W ba-
daniach tych nie zaobserwowano różnic płcio-
wych, ale widoczne były różnice międzykul-
turowe. Adolescenci z trzech badanych krajów 
istotnie różnili się w sposobach radzenia sobie 
z sukcesem i porażką.
W pierwszym dniu konferencji w se-
sji popołudniowej wykłady plenarne wygło-
siły prof. Barbara Weigl (Akademia Pedago-
giki Specjalnej, Warszawa) oraz prof. Maria 
Beisert (Uniwersytet im. A. Mickiewicza, Po-
znań). W wykładzie Szanse i bariery rozwoju 
dzieci z różnych grup społecznych – przypa-
dek szczególny: Romowie prof. B. Weigl po-
ruszyła temat funkcjonowania osób z rom-
skiej mniejszości narodowej w Polsce. Liczne 
stereotypy, brak znajomości wielokulturowe-
go i wielojęzycznego funkcjonowania dzieci 
romskich oraz trudności metodologiczne pro-
wadzenia badań i diagnozy, np. funkcjonowa-
nia poznawczego czy poziomu opanowania 
języka polskiego, mogą być związane z obser-
wowanym zjawiskiem nadreprezentacji dzieci 
romskich w szkołach specjalnych. Długolet-
nie badania dotyczące percepcji przedstawi-
cieli różnych nacji przez Polaków pokazują, 
że Romowie są w dalszym ciągu negatywnie 
postrzegani przez Polaków, a stereotypy i ne-
gatywne postawy etniczne pojawiają się już 
u dzieci we wczesnym wieku szkolnym.
Prof. Maria Beisert wygłosiła wykład 
o seksualności dziecka w perspektywie współ-
czesnej, w którym zwróciła uwagę na sposób 
spostrzegania tego zjawiska, wynikający ze 
zmian społecznych. Autorka podkreślała, że 
współczesne badania oraz koncepcje dotyczą-
ce tej problematyki nie mają spójnego i kon-
sekwentnego charakteru. Z jednej strony po-
dejmuje się działania wspierające i ochronne 
(np. przeciwdziałanie przestępstwom seksual-
nym wobec dzieci), ale z drugiej spotyka się 
również sytuacje, w których traktowanie sek-
sualności dziecięcej ma charakter destruktyw-
ny, co przejawia się głównie w seksualizacji 
dziecięcych atrybutów oraz wyglądu dzie-
ci (szczególnie dziewczynek). Powołując się 
na prowadzone badania w tym zakresie, prof. 
M. Beisert starała się odpowiedzieć na pytanie 
o kierunek obserwowanych zmian w sposobie 
traktowania seksualności dziecięcej. Wskaza-
ła na to, że do niedawna dzieci uważane były 
za osoby aseksualne. Przekonanie to uległo 
zmianie m.in. dzięki poszerzeniu pojęcia sek-
sualności, seksualność dziecka przejawia się 
bowiem w odmienny sposób niż seksualność 
osoby dorosłej. 
W pierwszym dniu konferencji odbyło się 
również zebranie Zarządu Sekcji Psychologii 
Rozwojowej, na którym przedstawiono spra-
wozdanie z działalności Sekcji w pierwszym 
półroczu 2013 roku oraz podjęto decyzje do-
tyczące następnej XXIII Konferencji Psycho-
logii Rozwojowej.
Drugi dzień konferencji otworzyły dwa 
wykłady plenarne. Jako pierwszej uczestni-
cy konferencji mogli wysłuchać prof. Barbary 
Harwas-Napierały z Uniwersytetu im. Adama 
Mickiewicza w Poznaniu. W swoim wystą-
117Sprawozdanie z XXII Ogólnopolskiej Konferencji Psychologii Rozwojowej...
pieniu prelegentka zwróciła uwagę na zada-
nia rozwojowe stojące przed dorosłym czło-
wiekiem. Punktem odniesienia jej rozważań 
była koncepcja Roberta Havighursta. Prof. 
Harwas-Napierała wskazywała różnego ro-
dzaju zagrożenia oraz utrudnienia w realiza-
cji zadań rozwojowych w poszczególnych 
stadiach dorosłości płynące ze środowiska 
społecznego, a dokładniej transformacji, ja-
kim to środowisko podlega we współczesnym 
świecie. Zaproponowane zostały również spo-
soby ułatwiające pokonywanie trudności na 
drodze indywidualnego rozwoju człowieka 
dorosłego. 
Drugi wykład, przedstawiony przez prof. 
Romana Ossowskiego z Uniwersytetu Kazi-
mierza Wielkiego w Bydgoszczy, nosił tytuł: 
Okres późnej dorosłości – rozwój czy regres? 
Warunki rozwoju. Autor zwrócił w nim szcze-
gólną uwagę na najważniejsze wyzwania roz-
wojowe stojące przed osobami w wieku se-
nioralnym. Do tych wyzwań prof. Ossowski 
zaliczył: podejmowanie wielopłaszczyzno-
wej i wielokierunkowej aktywności własnej, 
radzenie sobie z wydarzeniami o charakte-
rze traumatycznym oraz przejawianie troski 
o samego siebie. Podkreślona została rola po-
zostawania aktywnym, a nie biernym wobec 
procesu starzenia się i jego konsekwencji. Sa-
modzielność została uznana przez prelegenta 
za synonim niezależnego życia.
W tym dniu uczestnicy konferencji mog-
li wziąć udział w pięciu sympozjach, sześ-
ciu sesjach tematycznych i dwóch warszta-
tach. Wśród nich znalazło się dwuczęściowe 
sympozjum zatytułowane Język w interak-
cjach społecznych, które poprowadziła prof. 
Maria Kielar-Turska (Uniwersytet Jagielloń-
ski), a w roli dyskutanta wystąpiła prof. Mał-
gorzata Lipowska (Uniwersytet Gdański). Za-
prezentowanych zostało na nim jedenaście 
referatów o różnorodnej tematyce. Wprowa-
dzający referat teoretyczny wygłosił prof. Ste-
fan Frydrychowicz (Uniwersytet im. Adama 
Mickiewicza w Poznaniu). Pozostałych dzie-
sięć referatów stanowiło raporty z badań po-
święconych problematyce zarówno prawidło-
wego, jak i zaburzonego rozwoju umiejętności 
komunikacyjnych. W sympozjum prowadzo-
nym przez prof. Marię Czerwińską-Jasiewicz 
(Uniwersytet Warszawski) i prof. Adama 
Niemczyńskiego (Górnośląska Wyższa Szko-
ła Handlowa im. W. Korfantego) skupiono 
się natomiast na znaczeniu przemian polskie-
go społeczeństwa dla rozwoju psychicznego. 
Prelegenci poruszali różnorodne zagadnie-
nia, odnoszące się m.in. do zmian w ocenie 
perspektyw życiowych, autorytetów religij-
nych i stereotypów na temat osób starszych. 
Ich wystąpienia komentował dyskutant – prof. 
Janusz Trempała (Uniwersytet Kaziemierza 
Wielkiego w Bydgoszczy). 
Tego samego dnia wykłady plenarne od-
bywały się również w godzinach popołudnio-
wych. W jednym z nich prof. Małgorzata Li-
powska wskazywała na rolę spostrzegania 
własnego ciała w budowaniu obrazu same-
go siebie. Przeanalizowana została percepcja 
piękna ludzkiego ciała na różnych etapach ży-
cia – od dzieciństwa do starości. Ukazane zo-
stało zjawisko przechodzenia w toku rozwoju 
od postrzegania swojej cielesności w kate-
goriach jedynie opisowych do nadawania jej 
znaczenia emocjonalnego oraz interpersonal-
nego. Prelegentka zwróciła również uwagę 
na konsekwencje postrzegania własnego cia-
ła jako nieatrakcyjnego przez osoby w różnym 
wieku, a także na rolę mediów w kreowaniu 
wzorów piękna i jej znaczenie dla postrzega-
nia własnej atrakcyjności.
Drugi wykład został przygotowany przez 
laureatkę Nagrody im. Stefana Szumana, 
dr Małgorzatę Stępień-Nycz z Uniwersytetu 
Jagiellońskiego. W 2004 roku Zarząd Sekcji 
Psychologii Rozwojowej Polskiego Towarzy-
stwa Psychologicznego ustanowił tę nagrodę 
w celu promowania polskich prac naukowych 
poświęconych rozwojowi psychicznemu czło-
wieka w ciągu życia. Nagroda przyznawana 
jest w dwóch kategoriach: za najlepszą pracę 
doktorską oraz za najlepszą publikację w dzie-
dzinie psychologii rozwojowej. W tym roku 
przyznano nagrodę za najlepszą pracę doktor-
ską. Praca dr M. Stępień-Nycz nosi tytuł Roz-
wój reprezentacji emocji w okresie dzieciń-
stwa i została przygotowana pod kierunkiem 
prof. dr hab. Marii Kielar-Turskiej. W swo-
im wykładzie laureatka Nagrody im. Stefana 
118 Karolina Byczewska-Konieczny, Magdalena Krosno, Małgorzata Stępień-Nycz
Szumana zaprezentowała wyniki badań, któ-
rych celem było przyjrzenie się koncepcji re-
prezentacji emocji autorstwa Tomasza Maru-
szewskiego i Elżbiety Ścigały z perspektywy 
rozwojowej. Prelegentka przedstawiła etapy 
rozwoju reprezentacji emocji u dzieci w śred-
nim dzieciństwie oraz wskazała ich korelaty. 
Zwróciła uwagę nie tylko na średnie wyniki 
uzyskiwane w badanych grupach, ale poruszy-
ła także ważną kwestię relacji pomiędzy śred-
nimi a indywidualnymi wynikami poszczegól-
nych dzieci.
W tym dniu odbyła się również sesja pla-
katowa, w czasie której zaprezentowano 
43 postery. Ich tematyka była bardzo różno-
rodna. Przedstawiono nowe narzędzia, rezul-
taty przeglądów badań oraz wyniki prac em-
pirycznych.
Trzeci dzień obrad rozpoczęły dwa wykła-
dy poświęcone problematyce rodzicielstwa 
w dwóch specyfi cznych kontekstach: okre-
su rozwojowego oraz zaburzeń psychicznych. 
Prof. Eleonora Bielawska-Batorowicz z Uni-
wersytetu Łódzkiego, w wykładzie Zaburze-
nia psychiczne u kobiet w okresie ciąży i po 
porodzie a rozwój dziecka, skoncentrowała 
się na omówieniu różnych zaburzeń psychicz-
nych spotykanych u kobiet w tych okresach. 
Omówiła zarówno zaburzenia specyfi cz-
nie związane z macierzyństwem, takie jak na 
przykład depresja poporodowa, jak i inne ro-
dzaje zaburzeń, które mogły występować już 
przed okresem ciąży. Ważnym zagadnieniem 
poruszanym w trakcie wykładu był wpływ do-
świadczanych trudności psychicznych mat-
ki na przebieg ciąży i porodu, jak również na 
prenatalny rozwój dziecka. Ponadto – zgod-
nie z tematem konferencji – uwzględniono 
w rozważaniach także wpływ zaburzeń psy-
chicznych na kształtowanie się relacji z dziec-
kiem po porodzie; niewątpliwie zaburzenia 
psychiczne doświadczane przez matkę w spe-
cyfi czny sposób kształtują wczesne społeczne 
środowisko, w którym rozwija się dziecko.
Wykład prof. Marioli Bidzan z Uniwer-
sytetu Gdańskiego nosił tytuł Nastoletnie ro-
dzicielstwo. Autorka starała się przedstawić 
problematykę nastoletniego rodzicielstwa nie 
tylko z perspektywy społecznej i medycznej, 
ale przede wszystkim z perspektywy rozwojo-
wej, ujmując ją na tle charakterystyki okresu 
dojrzewania. Szczególne trudności psycholo-
giczne związane z nastoletnim rodzicielstwem 
mogą być wynikiem nakładania się dwóch 
kryzysów – kryzysu okresu dorastania oraz 
kryzysu wynikającego z przedwczesnego ro-
dzicielstwa. Autorka przedstawiła również 
wyniki własnych badań dotyczących między 
innymi potrzeb młodych rodziców, jak rów-
nież kształtowania się ich więzi z jeszcze nie-
narodzonym dzieckiem. W zakończeniu wy-
kładu autorka przedstawiła możliwe sposoby 
działań ukierunkowanych z jednej strony na 
zapobieganie przedwczesnemu rodzicielstwu, 
z drugiej natomiast strony na pomoc i wspar-
cie nastoletnich rodziców w ich radzeniu so-
bie z nową rolą.
Ważnym wydarzeniem konferencji było 
również sympozjum Specyfi ka badań nad roz-
wojem – metodologiczne problemy gromadze-
nia i analizy danych prowadzone przez prof. 
Marię Kielar-Turską z Uniwersytetu Jagiel-
lońskiego oraz prof. Romana Konarskiego 
z Uniwersytetu Gdańskiego, a dyskutowane 
przez prof. Janusza Trempałę z Uniwersytetu 
Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Celem 
sympozjum było ukazanie istoty i specyfi ki 
badań nad rozwojem przebiegającym zarów-
no w sposób typowy, jak i nietypowy oraz za-
prezentowanie różnych sposobów analizy da-
nych pochodzących z badań nad rozwojem. 
Prezentowane w trakcie sympozjum refera-
ty ukazywały różne podejścia do prowadzenia 
badań (np. badania z wykorzystaniem meto-
dy mikrogenetycznej – mgr M. Kosno), róż-
ne specyfi czne metody badawcze (np. nowe 
narzędzie diagnostyczne do badania zdolno-
ści intelektualnych osób z autyzmem – prof. 
M. Kielar-Turska, mgr A. Rybka), jak rów-
nież nowe, obiecujące metody analizy zebra-
nych danych. Prezentowane metody analizy 
odnosiły się zarówno do danych dotyczących 
całych grup (mgr K. Byczewska-Konieczny, 
mgr M. Szpak), jak i do analizy indywidual-
nych trajektorii rozwoju (prof. R. Konarski, 
dr M. Stępień-Nycz, dr J. Cieciuch, E. Da-
vidov). Szczególnie postulat „wyjścia poza 
średnie” w analizie danych i skupienia się na 
119Sprawozdanie z XXII Ogólnopolskiej Konferencji Psychologii Rozwojowej...
indywidualnych ścieżkach rozwoju, prezento-
wany w aż trzech referatach, spotkał się z ży-
wym odzewem audytorium. Dyskutant sym-
pozjum prof. J. Trempała podjął ten temat 
w dyskusji, zwracając uwagę na fakt, że „śred-
nie dziecko”, którego wyniki możemy opisać 
za pomocą wyniku średniego dla grupy, tak 
naprawdę nie istnieje, a nabywanie różnych 
umiejętności, jak teorie umysłu czy rozumie-
nie emocji, u każdego dziecka może być wy-
znaczane przez unikatową trajektorię rozwoju. 
Podobnie żywy odzew wzbudziła w uczestni-
kach sama idea sympozjum – namysł nad sto-
sowanymi metodami zbierania i analizy da-
nych, które powinny być specyfi czne dla 
podejmowanych w psychologii rozwojowej 
problemów badawczych. Jak w podsumowa-
niu sympozjum zauważył prof. J. Trempała, 
warto ten namysł kontynuować i wpisać za-
gadnienia metodologii badań nad rozwojem 
w stały program kolejnych konferencji. 
W podsumowaniu wygłoszonym na za-
kończenie konferencji Przewodnicząca Sek-
cji Psychologii Rozwojowej prof. Maria Kie-
lar-Turska zwróciła uwagę na różnorodność 
wydarzeń konferencyjnych, a także wielość 
podejmowanych tematów związanych ze spo-
łecznym kontekstem rozwoju człowieka we 
wszystkich okresach rozwoju. Duża liczba 
uczestników ilustruje żywe zainteresowanie 
problematyką rozwojową. Podczas zakończe-
nia konferencji ogłoszono wyniki konkursu 
na najlepszy plakat. Zwycięzcą został plakat 
pt. Funkcjonowanie seksualne kobiet w cza-
sie ciąży a ocena jakości związku małżeńskie-
go autorstwa mgr Karoliny Lutkiewicz i prof. 
Marioli Bidzan (Uniwersytet Gdański). Prof. 
M. Kielar-Turska zaprosiła wszystkich obec-
nych na kolejną, już XXIII, konferencję, któ-
rej gospodarzem w 2014 roku będzie Uniwer-
sytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. 


http://www.ejournals.eu/sj/index.php/PR/article/download/3954/3899

Sprawozdanie

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Portal Czasopism Naukowych (E-Journals)

Sprawozdanie

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Portal Czasopism Naukowych (E-Journals)

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w