Rozdział przedstawia sylwetkę jednego z dyrektorów Biblioteki Uniwersytetu Śląskiego - Jerzego Ratajewskieg

Kamińska, Joanna

Makles, Karol

Polish

Repozytorium Uniwersytetu Śląskiego RE-BUŚ

             Title: Jerzy Ratajewski  Author: Joanna Kamińska, Karol Makles  Citation style: Kamińska Joanna, Makles Karol. (2018). Jerzy Ratajewski. W: M. Kycler, D. Pawelec, B. Warząchowska (red.), "Biblioteka Uniwersytetu Śląskiego w pięćdziesięciolecie istnienia" (S. 376-380). Katowice : Oficyna Wydawnicza Wacław Walasek  376Sylwetki Dyrektorów Biblioteki Uniwersytetu ŚląskiegoStasiak P.: Konieczność przebudowy sieci bibliotek pedagogicznych. „Ruch Pedagogiczny” 1963, nr 4, s. 53–64.Stasiak P.: Książka a dziecko. „Wspólnota Wychowania” 1935, nr 1, s. 10–13.Stasiak P.: Nauczycielstwo wobec Tygodnia Książki Polskiej 26 XI – 3 XII. „Ogniskowiec” 1933, nr 19, s. 1–4.Stasiak P.: O poprawne rozumienie czytelnictwa nauczycieli. „Ruch Pedagogiczny” 1964, nr 2, s. 99–102. Stasiak P.: Otwarcie wzorcowej biblioteki dziecięcej Towarzystwa Czytelni Ludowych w Katowicach. „Za-ranie Śląskie” 1935, z. 2, s. 141–142.Stasiak P.: Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Katowicach. „Biuletyn Informacyjny Biblioteki Ślą-skiej” 1959, nr 1, s. 45–55. Stasiak P.: Rola TCL w ośrodkach robotniczych Śląska. „TCL w Pracy i w Boju” 1937, nr 7/8, s. 9.Stasiak P.: Romuald Traugutt (1826–1926). „Młody Polak” 1926, nr 2, s. 1–3. Stasiak P.: Śląskie Towarzystwo Miłośników Książki i Grafiki 1937–1939. Katowice 1983. Stasiak P.: Wielki czytelnik Paweł Garus w Kryrach. „Silva Rerum” 1939, nr 7, s. 172–175.Opracowała: Małgorzata GwaderaInstytut Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach Jerzy RatajewskiŹródło: Archiwum „Gazety Uniwersyteckiej UŚ”.Profesor Jerzy Ratajewski (1928–1999) ukończył studia historyczne na Wydziale Humanistycz-nym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Następnie pracował jako nauczyciel i bibliotekarz w liceum ogól-nokształcącym w Lidzbarku Warmińskim. W 1960 roku przeniósł się do Wrocławia, gdzie podjął pracę w Bibliotece Uniwersyteckiej. Stopień doktora uzyskał na Uniwersytecie Wrocławskim w roku 377Jerzy Ratajewski1968 przedstawiając monografię opolskiego czasopisma „Nowiny” – na podstawie tej pracy opubli-kował książkę Wydawnictwo i czasopismo „Nowiny” w Opolu w latach 1911–1921 (Warszawa 1971). Ze stolicy Dolnego Śląska przeniósł się na Górny Śląsk, gdzie związał losy zawodowe z Uni-wersytetem Śląskim w Katowicach. W roku 1971 wygrał konkurs na stanowisko dyrektora Biblio-teki Głównej Uniwersytetu Śląskiego. Funkcję tę pełnił do 1976 roku. Jako dyrektor dał się poznać jako sumiennie wykonujący swoje zadania profesjonalny zarządca. Dbał o najwyższą funkcjonal-ność, międzynarodowe standardy i nowatorskie rozwiązania prowadzonej przez siebie instytucji, troszczył się także o swych pracowników. Przejmując władanie biblioteką uniwersytecką, podjął sze-roko zakrojone działania w celu analizy zastanej sytuacji jednostki oraz zaproponowania innowa-cyjnych rozwiązań, mających na celu udoskonalenie funkcjonowania biblioteki. W artykule zaty-tułowanym Organizacja i działalność sieci bibliotecznej Uniwersytetu Śląskiego w latach 1968–19741 profesor Ratajewski szczegółowo opisał nowatorski projekt zmiany struktury sieci bibliotecznej Uniwersytetu Śląskiego. Jako pierwszy, tak wyraźnie wyartykułował konieczność ujednolicenia za-sad funkcjonowania i rozwoju bibliotek zakładowych oraz stworzenie centralnie zarządzanej sieci bibliotecznej Uniwersytetu Śląskiego, o określonej strukturze organizacyjnej. Lata dyrektorowania profesora Ratajewskiego, przypadły na okres bardzo dynamicznego rozwoju Uniwersytetu Śląskie-go, co spowodowało, że wypracowane koncepcje organizacyjne biblioteki centralnej oraz przygo-towane regulaminy funkcjonowania sieci zmieniane były kilkukrotnie. Wraz z rozwojem uczelni rosły też zasoby Biblioteki Głównej, które od 1972 roku uszeregowane zostały wedle międzynaro-dowych standardów Uniwersalnej Klasyfikacji Dziesiętnej. Rok później, w marcu 1973 roku, Bi-blioteka Główna przeniosła się do budynku przy ul. Bankowej 14, gdzie mieściła się do czasu wy-budowania gmachu dzisiejszej CINiB-y. Wtedy także powstały pierwsze pomysły budowy nowego budynku biblioteki. O profesjonalnym podejściu profesora Ratajewskiego do pełnionej przez sie-bie funkcji, świadczyć może też działalność naukowa i wydawnicza, prowadzona przy Bibliotece Głównej. Mowa tu choćby o opracowanych i wydanych, autorsko bądź przy współudziale profeso-ra Ratajewskiego publikacjach dla bibliotekarzy, jak na przykład: Przysposobienie biblioteczne (Ka-towice 1972), Wstęp do informacji naukowej (Katowice 1973) czy Biblioteka. Cz. 1: Organizacja bi-blioteki, gromadzenie, opracowanie zbiorów bibliotecznych (Katowice 1976)2. Jako dyrektor Biblioteki Głównej Uniwersytetu Śląskiego postulował także wystąpienie do Kolegium Rektorów z wnioskiem  1 J. Ratajewski: Organizacja i działalność sieci bibliotecznej Uniwersytetu Śląskiego w latach 1968–1974. „Przegląd Biblioteczny” 1975, z. 2, s. 163–170. 2 Zob. Przysposobienie biblioteczne. Oprac. L. Kałkusińska, J. Ratajewski. Katowice 1972; J. Ratajewski: Wstęp do informacji naukowej. Katowice 1973; W. Kochmańska, K. Puzio, J. Ratajewki: Biblioteka. Cz. 1: Or-ganizacja biblioteki, gromadzenie, opracowanie zbiorów bibliotecznych. Katowice 1976.378Sylwetki Dyrektorów Biblioteki Uniwersytetu Śląskiegoo utworzenie studiów bibliotekarskich w Katowicach (które ostatecznie zostały uruchomione w 1974 roku). Wielokierunkowość działań i wizjonerskie podejście, obejmujące potrzeby całej sieci biblio-tek Uniwersytetu Śląskiego, dowodzi wytężonej pracy organizacyjnej, która inicjowana i koordyno-wana była przez profesora Jerzego Ratajewskiego. W wyniku jego prac biblioteka została zreorga-nizowana, a jej działalność wzbogacona, dzięki czemu zyskała pełny wymiar biblioteki uczelnianej.W roku 1976 przeszedł do pracy naukowo-dydaktycznej i objął stanowisko adiunkta najpierw w Zakładzie Organizacji Informacji na Wydziale Techniki Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, następnie w 1980 roku w Zakładzie Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Instytutu Literatury i Kultury Polskiej na Wydziale Filologicznym. Habilitację uzyskał w 1985 roku na Wydziale Filo-logicznym Uniwersytetu Wrocławskiego na podstawie nagrodzonej przez Ministra Nauki i Szkol-nictwa Wyższego pracy Biblioteki naukowe i fachowe oraz ośrodki informacji naukowo-technicznej w komunikacji społecznej (Katowice 1982). Po przekształceniu Zakładu Bibliotekoznawstwa w In-stytut Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej zorganizował w jego strukturach Zakład Meto-dologii Bibliotekoznawstwa i Bibliotekarstwa, którym kierował do 1997 roku. Tytuł profesora nauk humanistycznych uzyskał w roku 1996. Zainteresowania naukowe profesora koncentrowały się wokół wiedzy o bibliotece i działalności informacyjnej, a także zagadnień współczesnego biblio-tekoznawstwa i jego metodologii, komunikacji społecznej oraz naukoznawstwa. Zaowocowało to licznymi publikacjami naukowymi, m.in. Zarys techniki opracowania informacyjno-dokumenta-cyjnego źródeł informacji naukowej, technicznej i ekonomicznej (Katowice 1978), Elementy nauko-znawstwa i główne kierunki rozwoju nauki europejskiej (Katowice 1993), Wybrane problemy meto-dologiczne informologii nauki (informacji naukowej) (Katowice 1994) – za tę książkę Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich przyznało profesorowi w 1997 roku nagrodę im. Adama Łysakowskiego. Profesor należał także do grona współautorów ogólnopolskiego podręcznika Bibliotekarstwo (War-szawa 1994). Już po śmierci profesora ukazała się jego ostatnia książka Wprowadzenie do bibliote-koznawstwa czyli Wiedza o bibliotece w różnych dawkach (Warszawa 2002). Należał do grona naj-wybitniejszych polskich bibliotekoznawców, cieszył się ogromnym uznaniem wśród studentów, podziwem i szacunkiem darzyli go inni pracownicy nauki nie tylko w środowisku bibliotekarskim.Zainteresowania zawodowe:• zagadnienia komunikacji społecznej,• naukoznawstwo,• informacja naukowa,• prasoznawstwo,• bibliotekoznawstwo,• metodologia bibliotekoznawstwa.379Jerzy RatajewskiStanowiska:• nauczyciel historii i logiki (1952–1960),• bibliotekarz szkolny (1952–1959),• bibliotekarz Biblioteka Główna Uniwersytetu Wrocławskiego (1960–1961),• dyrektor Biblioteki Głównej UŚ (1971–1976),• adiunkt Uniwersytet Śląski (1976–1985),• docent Uniwersytet Śląski (1985–1992),• profesor nadzwyczajny Uniwersytet Śląski (1992–1996),• profesor zwyczajny Uniwersytet Śląski (1996–1997),• kierownik Zakładu Metodologii Bibliotekoznawstwa i Bibliotekarstwa IBiIN UŚ (1991–1997).Członkostwa:• Egzaminacyjna Komisja dla Bibliotekarzy Dyplomowanych – członek komisji (1984–1988).Osiągnięcia zawodowe, nagrody, wyróżnienia, odznaczenia:• Nagrody JM Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego (1961–1970 corocznie),• Nagrody JM Rektora Uniwersytetu Śląskiego (1976, 1989),• Złoty Krzyż Zasługi, nadany przez Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki (1987),• Nagroda Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki (1983 – indywidualna za osią-gnięcia naukowe, za publikację Biblioteki naukowe i fachowe oraz ośrodek informacji nauko-wo-technicznej w komunikacji społecznej),• Nagroda naukowa im. Adama Łysakowskiego, przyznana przez Stowarzyszenie Biblioteka-rzy Polskich za książkę Wybrane problemy metodologiczne informologii nauki (informacji na-ukowej) (1997).BibliografiaPrzedmiotowa:Gębołyś Z.: Bibliografia prac Jerzego Ratajewskiego. „Studia Bibliologiczne” t. 12, 2000, s. 11–44.Glensk J.: Jerzy Ratajewski (21.II.1928–2.XII.1999). „Rocznik Historii Prasy Polskiej” 2000, z. 2, s. 311–314.Kamińska J.: Jerzy Ratajewski. W: Słownik Pracowników Książki Polskiej. Suplement III. Red. H. Tade-usiewicz. Warszawa 2010, s. 237–238.Żmigrodzki Z.: Jerzy Ratajewski (1928–1999). „Przegląd Biblioteczny” 1999, z. 4, s. 343–345.Żmigrodzki Z.: Profesor Jerzy Ratajewski (21.II.1928–2.XII.1999). W: „Studia Bibliologiczne” t. 12, 2000, s. 7–9.380Sylwetki Dyrektorów Biblioteki Uniwersytetu ŚląskiegoPodmiotowa (w wyborze):Ratajewski J.: „Der Weisse Adler” – polskie czasopismo walczące. Opole 1966.Ratajewski J.: Zarys dziejów dodatków do „Gazety Opolskiej”. Opole 1968.Ratajewski J.: Sprawy książki, bibliotek i czytelnictwa na łamach „Nowin” w Opolu w latach 1911–1939. Komunikat. Wrocław 1968.Ratajewski J.: Ruch czytelniczy i biblioteki polskie na Śląsku Opolskim 1922–1939 (w świetle niektórych ma-teriałów archiwalnych i prasowych). Opole 1970.Ratajewski J.: Jeszcze raz o bibliotekoznawstwie. „Przegląd Biblioteczny” 1970, nr 1, s. 24–34.Ratajewski J.: Wydawnictwo i czasopismo „Nowiny” w Opolu w latach 1911–1921. Warszawa 1972.Kałkusińska L., Ratajewski J.: Przysposobienie biblioteczne. Katowice 1972.Ratajewski J.: Wstęp do informacji naukowej. Katowice 1973.Informator Biblioteki Uniwersytetu Śląskiego za rok 1973. Red. J. Ratajewski. Katowice 1974.Kochmańska W., Puzio K., Ratajewski J.: Biblioteka. Cz. 1: Organizacja biblioteki, gromadzenie, opra-cowanie zbiorów bibliotecznych. Katowice 1976.Kochmańska W., Puzio K., Ratajewski J.: Biblioteka. Cz. 2: Udostępnianie zbiorów i działalność infor-macyjna. Katowice 1978.Ratajewski J.: Zarys techniki opracowania informacyjno-dokumentacyjnego źródeł informacji naukowej, technicznej i ekonomicznej. Katowice 1978.Ratajewski J.: Biblioteki naukowe i fachowe oraz ośrodki informacji naukowo-technicznej w komunikacji społecznej. Katowice 1982.Ratajewski J.: Drugi raz o bibliotekoznawstwie. Rozważania metodologiczne. „Roczniki Biblioteczne” 1984, s. 231–251.Ratajewski J.: Trzeci raz o bibliotekoznawstwie. Rozważania metodologiczne. „Roczniki Biblioteczne” 1986, s. 379–395.Ratajewski J.: Analiza systemowa w bibliotekach. Próba przeglądu. W: Studia bibliologiczne. Red. A. Ja-rosz. T. 3. Katowice 1990, s. 9–30.Ratajewski J.: Czwarty raz o bibliotekoznawstwie. Rozważania metodologiczne. „Roczniki Biblioteczne” 1991, s. 3–18.Ratajewski J.: Elementy naukoznawstwa i główne kierunki rozwoju nauki. Katowice 1993.Bibliotekarstwo. Red. Z. Żmigrodzki przy udziale J. Ratajewskiego oraz A. Tokarskiej. Warszawa: Wy-daw. SBP, 1994.Ratajewski J.: Wybrane problemy metodologiczne informologii nauki (informacji naukowej). Katowice 1994. Ratajewski J.: Wprowadzenie do bibliotekoznawstwa, czyli wiedza o bibliotece w różnych dawkach. Do dru-ku przyg. Z. Żmigrodzki, przy współpr. E. Gondek. Warszawa 2002.Opracowanie: Joanna Kamińska, Karol MaklesInstytut Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach

Jerzy Ratajewski

https://rebus.us.edu.pl/bitstream/20.500.12128/10280/1/Kaminska_Jerzy_Ratajewski.pdf

Jerzy Ratajewski

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Śląskiego RE-BUŚ