Churski, Paweł

Polish

  Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna  

Profesor Teresa CzyżProfesor Teresa Czyż urodziła się 1 lipca 1938 r. w Poznaniu. Jest z wykształcenia geografem. Cała kariera naukowa profesor Teresy Czyż związa-na jest z  Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Na tej uczelni uzyskała stopnie i tytu-ły naukowe: magistra geografii (1960 r.), doktora nauk geograficznych (1970 r.), doktora habilito-wanego nauk geograficznych w  zakresie geografii ekonomicznej (1976 r.), profesora nadzwyczajnego nauk przyrodniczych (1988 r.). W 1993 r. Minister Edukacji Narodowej mianował Teresę Czyż na sta-nowisko profesora zwyczajnego na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Od 1962 r. profesor Teresa Czyż jest pracow-nikiem naukowo-dydaktycznym Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w  Poznaniu. W  Instytucie Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Planowania Przestrzennego, po zmianie jego nazwy w 1996 r. – w Instytucie Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej, pełniła funkcje: zastępcy dyrektora Instytutu (1987–1991), kie-rownika Zakładu Geografii Ekonomicznej (1981–1987), Zakładu Metod Analizy Przestrzennej (1987–1996), Zakładu Analizy Regionalnej (1996–2008). Dwu-krotnie była członkiem Senatu Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Pozna-niu. W  1972 r. otrzymała stypendium naukowe IREX (International Research and Exchanges Board) i odbyła staż naukowy w prestiżowych uczelniach amery-kańskich: Northwestern University, Ohio State University, Clark University. Była również na krótkoterminowym stażu naukowym w Reading University (Wielka Brytania) i na Uniwersytecie Moskiewskim im. Łomonosowa (Rosja).Główne kierunki działalności naukowej profesor Teresy Czyż koncentrują się wokół trzech dziedzin: metod i modeli matematycznych w geografii, teorii re-gionu społeczno-ekonomicznego i regionalizacji geograficznej oraz analizy struk-tury regionalnej kraju. Kierunki tych badań w jej twórczości naukowej są silnie zintegrowane: opracowane nowe podejścia i rozwiązania metodologiczne stosuje w studiach regionalnych, opartych na rozbudowanym warsztacie empirycznym. Jej prace z dziedziny modelowania matematycznego przyczyniły się do postępu metodologicznego i  stanowią wkład do rozwoju szkoły naukowej nowoczesnej geografii społeczno-ekonomicznej w Polsce. Profesor Teresa Czyż jest autorem monografii z  zakresu: metody analizy czynnikowej, trendu powierzchniowego i  taksonomii numerycznej, które stały się wzorcem metodologicznym w bada-niach geograficznych. Rozwinęła nową koncepcję strukturalno-systemową regio-nu społeczno-ekonomicznego, opracowała modele regionalizacji geograficznej Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna 41: 9–12201810 Profesor Teresa Czyżz zastosowaniem metod taksonomicznych i analizy wielozmiennej, wprowadziła nowe narzędzia badania struktury systemu regionalnego w  postaci potencjału matematycznego, łańcuchów Markowa, metody sympleksów Q, analizy głównych składowych wyższego rzędu. Równolegle z działalnością na polu metodologii ba-dań przestrzennych profesor Teresa Czyż prowadzi studia z zakresu analizy struk-tury przestrzennej i regionalnej Polski, które obejmują:1. identyfikację głównych wymiarów przestrzeni społeczno-ekonomicznej kraju w ujęciu synchronicznym i diachronicznym,2. diagnozę struktury regionalnej kraju na podstawie powiązań społecznych i go-spodarczych i ocenę jej relacji z podziałami administracyjnymi,3. ewolucję struktury przestrzennej Polski i proces restrukturyzacji regionów,4. weryfikację modelu wzrostu spolaryzowanego i  koncepcji rdzeń–peryferie w rozwoju regionalnym Polski,5. badania nad zmianami w  regionalnym zróżnicowaniu Polski i  procesem konwergencji,6. analizę aspektów regionalnych zjawisk i procesów społecznych oraz gospodar-czych wywołanych przez transformację systemową w Polsce i oddziaływanie światowego oraz europejskiego systemu społeczno-gospodarczego (bezrobo-cie, poziom życia, struktura przestrzenna nauki i szkolnictwa wyższego, ka-pitał ludzki, gospodarka oparta na wiedzy, konkurencyjność regionu, proces metropolizacji),7. weryfikację empiryczną fazowego kształtowania się regionu terytorialnego.Dorobek naukowy profesor Teresy Czyż obejmuje blisko 200 prac publikowa-nych. Jest autorem lub współautorem 8 monografii i ponad 130 artykułów nauko-wych, które zostały opublikowane w renomowanych czasopismach i wydawnic-twach naukowych zarówno krajowych, jak i zagranicznych. Profesor Teresa Czyż brała również udział w wielu krajowych projektach badawczych, niejednokrotnie pełniąc funkcję kierownika projektu. Uczestniczyła aktywnie w ponad 50 semi-nariach międzynarodowych oraz kilkudziesięciu krajowych konferencjach nauko-wych. Prezentując wyniki swoich badań, brała udział w 6 regionalnych konferen-cjach Międzynarodowej Unii Geograficznej. Ponadto wygłosiła gościnne wykłady na uniwersytetach: Pennsylvania University (USA), Uniwersytet w Monachium (Niemcy), Göteborg University (Szwecja) i Kanazawa University (Japonia).Jako nauczyciel akademicki profesor Teresa Czyż ma duże zasługi w kształce-niu młodzieży oraz kadry naukowej. W ramach działalności dydaktycznej prowa-dziła wiele wykładów kursowych (statystyka, metody analizy przestrzennej, teo-ria regionu społeczno-ekonomicznego i metody regionalizacji, wstęp do geografii społeczno-ekonomicznej) oraz seminaria magisterskie dla studentów geografii i  gospodarki przestrzennej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Profesor Teresa Czyż wykształciła 245 magistrów i 6 doktorów. Wykładała rów-nież na Studium Doktoranckim w Instytucie Geografii i Przestrzennego Zagospo-darowania Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Uczestniczyła jako recenzent w  15 przewodach doktorskich i  7 przewodach habilitacyjnych. Jest autorem 7 opinii w procedurach ubiegania się o tytuł profesorski. Recenzowała wiele prac 10 Profesor Teresa Czyż  Profesor Teresa Czyż 11naukowych i  projektów badawczych. Jest członkiem komitetów redakcyjnych wielu czasopism naukowych.Profesor Teresa Czyż bierze czynny udział w  życiu organizacyjnym polskiej geografii i gospodarki przestrzennej. Była członkiem Komitetu Nauk Geograficz-nych Polskiej Akademii Nauk (1987–2011). Jest członkiem Komitetu Przestrzen-nego Zagospodarowania Kraju Polskiej Akademii Nauk (od 1987 r.), pełniła funkcję wiceprzewodniczącej tego Komitetu (1999–2011), od 1999 r. wchodzi w skład Prezydium Komitetu. Jest członkiem Rady Naukowej Instytutu Geogra-fii i  Przestrzennego Zagospodarowania Polskiej Akademii Nauk (od 1996 r.). Uczestniczyła w pracach sekcji specjalistycznej nauk geograficznych i oceanologii w Komitecie Badań Naukowych (w latach 1991–2003 w ramach 10 konkursów). Pełniła funkcję sekretarza Komitetu Naukowego do spraw Współpracy z Między-narodową Unią Geograficzną (1991–1994). Aktualnie jest członkiem Regional Studies Association, Sekcja Polska.Za osiągnięcia naukowe otrzymała dwie nagrody indywidualne Ministra Na-uki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki (1972, 1979) oraz dwie nagrody naukowe zespołowe Sekretarza Naukowego PAN (1980) i Ministra Edukacji Narodowej (1998). Jest odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi i Medalem Komisji Edukacji Narodowej.Od 2008 r. jest emerytowanym profesorem zwyczajnym Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Po przejściu na emeryturę profesor Teresa Czyż przejawia nadal aktywność naukową i dydaktyczną, w tym niezmienne zaangażo-wanie w sprawy macierzystego Wydziału Nauk Geograficznych i Geologicznych i organizację nauki polskiej.Wykaz najważniejszych publikacji naukowych:1. Czyż T. 1971. Zastosowanie metody analizy czynnikowej do badania ekono-micznej struktury regionalnej Polski. Prace Geograficzne, IG PAN, 92, Wro-cław, ss. 114.2. Czyż T., Chojnicki Z. 1972. Zmiany struktury regionalnej Polski w  świetle przepływów towarowych w  latach 1958–1966. Studia KPZK PAN, 40, War-szawa, ss. 160.3. Czyż T., Chojnicki Z. 1973. Metody taksonomii numerycznej w regionalizacji geograficznej. PWN, Warszawa, ss. 104.4. Czyż T., Chojnicki Z. 1976. Some problems in the application of factor analy-sis in geography. Geographical Analysis. An International Journal of Theoreti-cal Geography, 6: 41–53.5. Czyż T. 1978. Metody generalizacji układów przestrzennych. PAN, Seria Geo-grafia, 1, Poznań, ss. 90.6. Czyż T. 1986. Metody badania struktury regionalnej. Redakcja naukowa pra-cy zbiorowej. Wydawnictwo Naukowe UAM, seria Geografia, 32, Poznań, ss. 117.7. Czyż T., Kotkowski B. 1987. Zastosowanie analizy Q do badania struktury systemu regionalnego. Przegląd Geograficzny, 59, 3: 219–258.12 Profesor Teresa Czyż8. Czyż T., Chojnicki Z. 1987. Economic growth and the standard of living of Poland’s population: a regional approach. Geoforum, 18, 2: 203–212.9. Czyż T. 1988. Problemy metodologiczne analizy przestrzennej w  geografii społeczno-ekonomicznej. Redakcja naukowa pracy zbiorowej. Wydawnictwo Naukowe UAM, seria Geografia, 38, Poznań, ss. 156.10. Czyż T., Chojnicki Z. 1992. Region, regionalisation, regionalism. [W:] G. Go-rzelak, A. Kukliński (red.), Dilemmas of regional policies in Eastern and Central Europe. Regional and Local Studies, 8: 419–444. European Institute for Regional and Local Development, Warszawa.11. Czyż T. 1995. Regional disparities and socio-economic transformation in Po-land. [W:] T. Nohara, N. Akasaka (red.), The roles of metropolitan urban areas in the high-consumption society and other geographical issues of con-temporary Japan and Poland. The Third Japanese-Polish Geographical Semi-nar, Nagoya, Japan, s. 1–28.12. Czyż T. 1995. Regional unemployment differences in Poland. [W:] L. Lun-dqvist, L.O. Persson (red.), Baltic regions and Baltic links. NordREFO, Stoc-kholm, s. 51–64.13. Czyż T. 1996. Podstawy regionalizacji geograficznej. Redakcja naukowa pracy zbiorowej. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań, ss. 140.14. Czyż T., Chojnicki Z. 1997. Struktura przestrzenna nauki w Polsce. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań, ss. 107.15. Czyż T. 1999. Die neue territoriale Verwaltungsreform und die räumliche Struktur in Polen. Europa Regional, 01: 33–42.16. Czyż T. 2002. Application of the potential model to the analysis of regional differences in Poland. Geographia Polonica, 75, 1: 13–24.17. Czyż T., Chojnicki Z. 2006. Aspekty regionalne gospodarki opartej na wiedzy w Polsce. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań, ss. 158.18. Czyż T. 2007. Regional inequalities in Poland. [W:] K. Kobayashi, M. Kureka (red.), EU Englargement and New Europe. Hara Shobo, Japan, s. 101–114.19. Czyż T. 2011. Conception of an urban agglomeration and metropolitan area in Poland. Geographia Polonica, 84, 2: 5–17.20. Czyż T. 2012. Transformation of Poland’s spatial economic structure in the years 1998–2008. Quaestiones Geographicae, 31, 2: 71–82.Opracował: Paweł Churski

Profesor Teresa Czyż

https://pressto.amu.edu.pl/index.php/rrpr/article/download/13711/13375

Profesor Teresa Czyż

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna