Tekst porusza kwestię nieobecności w polskiej kulturze opowieści przedstawiającej historię emancypacji polskiego ludu. Początkowo omawia warunki, które taka opowieść musiałaby spełnić, by mogła wpływać na samoświadomość i samoreprezentację polskiego podmiotu zbiorowego. Zaznacza wielowymiarowość i siłę oddziaływania na zbiorowy fantazmat, które wydają się warunkami najważniejszymi. Zauważa, że dominująca, martyrologiczna opowieść uniemożliwia ukonstytuowanie się opowieści emancypacyjnej. Następnie dyskutuje kolejne etapy, które winny być reprezentowane w takiej opowieści. Zadaje pytania o pierwsze pokolenia wolności, o niechęć wobec emancypacji, powszechną w polskich elitach, o konflikty, znaczące historię II Rzeczypospolitej, okres wojny i komunistycznej rewolucji. Podsumowując stawia tezę, że nie chodzi o dokładne i szczegółowe omówienie wszystkich etapów tego procesu, nawet nie o to, by pokazać dramaturgię, wagę każdego z nich z osobna. Chodzi o strumień, wielki nurt historii, która w ten właśnie sposób dokonała tego, co w ciągu ostatnich 150 lat było w Polsce najważniejsze – emancypacji, dorastania do wolności – a czego pamięć została całkowicie wyparta.Leder examines the absence, in Polish culture, of a narrative on the history of the emancipation of the Polish people. He begins by outlining the conditions that such a narrative ought to fulfil to influence the self-awareness and self-representation of the Polish collective subject. Most importantly, a narrative ought to be complex and powerful enough to affect collective phantasms. Leder points out that the dominant martyrological narrative makes it impossible for an emancipatory narrative to emerge. Next, he discusses the successive stages that such a narrative ought to represent. He explores the first generations who lived in freedom, the Polish elites’ rampart aversion to emancipation, as well as the conflicts that marked the history of the Second Polish Republic, the war and the Communist revolution. Leder concludes that the point is not to discuss all stages of this process in detail, nor is it to shed light on the dramaturgy or weight of each one in particular. The point is rather to understand the great historical trend that has led to Poland’s most important achievement of the last 150 years – emancipation, the attainment of the maturity requisite for freedom – even as the memory of that process is completely repressed
