Bu makale "azınlık" ve "azınlık hakları" kavramının İslam tarihi boyunca nasıl ele alındığının ve değişime uğradığının bir analizini yapmaktır. İslam hukuk ekolleri arasında, azınlık tanımı ve azınlık haklarına dair asırlardır süregiden ihtilaf ve bu hukuk ekollerinin temel argümanları mukayeseli bir şekilde ele alınmış, somut olarak bu hakların nasıl uygulamaya konulduğu incelenmiştir. Fakat bütün bir Müslüman coğrafyanın tarihsel analizi yapılmayıp daha özelde Osmanlı imparatorluğuna ve Türkiye coğrafyasına değinilmiştir. Çalışmanın içerisinde üç dönemlendirme görülecektir: (1} Yedinci yüzyıldan on sekizinci yüzyılın sonlarına kadar olan klasik dönem, (2) on dokuzuncu yüzyıldan başlayıp yirminci yüzyılın ilk çeyreğine kadar olan İslami modernleşme dönemi ve (3) yirminci yüzyılın ilk çeyreğinden günümüze kadar süren sekülerleşme veya hukuk ve dinin ayrılması dönemi. Bu dönemlendirme Osmanlı imparatorluğunun bir taraftan da sekülerleşme tarihinin bir sonucu olarak okunabilir. Değişimle beraber hukuk alanında ve makalemizin konusu olan azınlık haklarında meydana gelen değişmeler de burada konu edilmişti~. Bu değişmelerden en önemlisi son dönem Osmanlı hukukçularının, İslam hukukundaki zimmi kategorisini ilga edip, zimmileri Müslümanlarla eşit haklara ve sorumluluklara sahip vatandaşlar olarak yeniden tanımlamalarıdır. Böylece Osmanlılarca eşit vatandaşlık hakkının bütün teba için kabulüyle İslam hukukunda dine dayalı azınlık yada zimmilik uygulaması ortadan kalkmıştır
