Maja Bošković-Stulli

Bošković-Stulli, Maja

Hrčak - Portal of scientific journals of Croatia

narodna umjetnost 20 (1983) ci j u n i s u unesen i p r e d g o v o r , u v o d i j oš . n e k i t e k s t o v i W l l h e l m a G r i m m a iz i z d a n j a g o d i n e 1819. T e k b i s t i m č l a n c i m a p o n o v l j e n o i z d a n j e b i l o p o t p u n o i b i l o b i u k l j u č e n o u svo j k n j i ž e v n o p o v i j e s n i k o n t e k s t . P o d ­j e d n a k o j e š te ta š to n i s u dodane u o b i č a j e n e n a p o m e n e s p o d a c i m a o m e đ u n a r o d n o j k l a s i f i k a c i j i p r i p o v i ­j e d a k a t e s i n f o r m a c i j a m a o i z v o ­r i m a p r i č a i n j i h o v i m p r i p o v j e d a č i ­m a ; o v o p o s l j e d n j e ž a l i m o u t o l i k o v i š e j e r j e u p r a v o H e i n z R o l l e k e p r i d o n i o l a v o v s k i u d i o n o v i m s p o ­z n a j a m a o G r i m m o v i m p r i p o v j e d a ­č i m a . N a p o k o n , iz naše j u g o s l a v e n s k e p e r s p e k t i v e n e m o ž e m o i z b j e ć i a da n e s p o m e n e m o k a k o b i b i l o k r a j n j e v r i j e m e d a se neš to p o d u z m e i o k o k r i t i č k o g p u b l i c i r a n j a p r i p o v i j e d a k a iz z b i r k e »našega G r i m m a « , d a k a k o V u k a K a r a d ž i ć a : d a se o b j a v e in extenso s v i s a č u v a n i r u k o p i s i i p o ­n o v l j e n o o b j a v l j e n e v e r z i j e i s t i h p r i ­ča ( u o n i m s p e c i j a l n i m s l u č a j e v i m a k a d p o s t o j e r a z l i č i t e v e r z i j e ) te da se n a j e d n o m e m j e s t u p r i k u p e r a s u t i p o d a c i o z a p i s i m a p o j e d i n i h p r i p o v i ­j e d a k a . M a j a B o š k o v i ć - S t u l l i V l a d a n N e d i ć , V u k o v i p e v a e i , P r i r e d i l a R a d m i l a Peš ič , M a t i c a s rpska , O d e l j e n j e za k n j i ž e v n o s t i j e z i k , N o v i S a d 1981, 120 s t r . T e s a n P o d r u g o v i ć , F i l i p V i š n j i ć , s l i j e p a Zivana, s t a rac M i l i j a , S t o j a n h a j d u k , s e l j a k i z R u d n i č k e n a b i j e , P a v l e I r i ć , s ta rac R a š k o , s l i j e p a J e ­ca, s l i j e p a i z G r g u r e v a c a , M a r k o U t v i ć , D a m l j a n D u l o v i ć , J o v a n M i -ćić, s l i j e p a S t e p a n i j a , F i l i p B o š k o v i ć i M i l o v a n M u š i k i n — p j e v a č i s u i k a z i v a č i e p s k i h p j e s a m a iz z b i r k i V u k a K a r a d ž i ć a o k o j i m a j e V l a d a n N e d i ć za svoga, n a ža lost , p r e r a n o p r e k i n u t a ž i v o t a nap i sao šesnaest r a s p r a v a i k r a ć i h č l a n a k a . I z p o g o ­v o r a R a d m i l e Pešić s a z n a j e m o da s u u p r i p r e m i b i l i i č l a n c i o d r u g i m V u k o v i m p j e v a č i m a i p r i p o v j e d a ­č i m a , m e đ u n j i m a , p r i m j e r i c e , o G r u j i M e h a n d ž i ć u i A n đ e l k u V u k o -v i ć u . N a b r o j e n a i m e n a p j e v a č a p r i ­p a d a j u d i j e l o m o n i m n a j s l a v n i j i m a , a i o n d a k a d su i m e n a m a n j e p o z n a ­ta i l i nepozna ta , z n a m e n i t e s u n j i ­h o v e p j e s m e što su i h p r i o p ć i l i V u k u . T i N e d i ć e v i č l a n c i b i l i s u o b j a v ­l j e n i p r i j e , a l i r a s u t i p o r a z l i č i t i m i z d a n j i m a i p r i t o m n e k i v e o m a k r a t ­k i — o n i n i s u m o g l i o č i t o v a t i o n u d o s l j e d n u u s m j e r e n o s t N e d i ć e v a a n a ­l i t i č k o g p o s t u p k a k a k v a se sada p o ­k a z a l a u k n j i z i . Z a m i s a o da se n j e ­g o v i č l a n c i o V u k o v i m p j e v a č i m a o k u p e n a j e d n o m e m j e s t u n i j e s a m o l i j e p a gesta p i j e t e t a p r e m a p o k o j ­n o m a u t o r u , nego j e ona p r i d o n i j e l a i p o t p u n i j e m r a z u m i j e v a n j u n a r o d ­n i h p j e s a m a K a r a d ž i ć e v e z b i r k e . C i j e l a k n j i g a , p r e m d a s u j o j p r i ­l o z i p i s a n i u r a z l i č i t i m zgodama t i ­j e k o m p e t n a e s t a k g o d i n a (od 1960. d o 1974), p r o t k a n a j e a u t o r o v i m t r a ­ž e n j e m o d g o v o r a n a i s t i k r u g p i t a ­n j a : u č e m u j e s t v a r a l a č k a p j e s n i č k a i n d i v i d u a l n o s t p o j e d i n o g V u k o v a p j e v a č a t r a d i c i j s k e p j e s m e ; p o k u š a j da se iz t e k s t o v a p j e s a m a što i h j e p o j e d i n a c k a z i v a o i š č i t a j u s k r i v e n e i n f o r m a c i j e o n j e g o v u ž i v o t o p i s u i d u š e v n o m b i ć u ; n a s t o j a n j e d a se p o r e d b e n o m a n a l i z o m s t i l a , f o r m u l -n i h o b l i k a , j e z i k a , s a d r ž a j n i h p o j e ­d i n o s t i i s i . u t v r d e p j e v a č i n e k i h do t l e a n o n i m n i h p j e s a m a ; m i n u c i o z ­n o p r o n a l a ž e n j e k o j e g d j e r a s u t i h , t e š k o d o s t u p n i h d o p u n s k i h i n f o r m a ­c i j a o p o j e d i n i m p j e v a č i m a . Tež iš te j e u n e k i m č l a n c i m a p r e t e ž n i j e n a j e d n i m a a u n e k i m n a d r u g i m a od n a v e d e n i h p i t a n j a , a l i sva ona o b i ­l j e ž a v a j u k n j i g u k a o c j e l i n u . N e d i ć e v i o d g o v o r i na p o s t a v l j e n a p i t a n j a n i s u s v u d a p o d j e d n a k o u s ­p j e š n i . N a j v r e d n i j e j e u n j i m a ^ s j e d n e s t rane , o s l a n j a n j e n a b o g a t u f a k t o g r a f i j u , k o j u N e d i ć i z v r s n o p o ­z n a j e , a s d r u g e s t r ane , n j e g o v a p r o -ćućena i n t u i c i j a , k o j o m n a s t o j i p r o ­n i k n u t i u p j e s n i č k u k r e a t i v n o s t p o ­j e d i n o g p j e v a č a i u o n i m s l u č a j e v i ­m a k a d a nedos ta je egzak tnos t m e t o ­de , p a č i t a t e l j č l a n k a n a p r o s t o p o ­v j e r u j e a u t o r u da j e p j e v a č e v osob-99 prikazi i kritike n i s t v a r a l a č k i d o p r i n o s b i o o n a k a v k a k o n a m s u g e r i r a Ned i ć . U z s p o m e n u t u v r i j e d n o s t i n t u i c i j e , k o j a j e , p o n a v l j a m , često u v j e r l j i v a , u p u ć u j e naša p r e t h o d n a rečen i ca i n a n e d o s t a t a k : n a n e d o v o l j n u e g -z a k t n o s t me tode . Posao N e d i ć e v n i j e b i o n i m a l o l a k . U z v e o m a o s k u d n e a k a t k a d a i n i k a k v e p o d a t k e o p o ­j e d i n i m p j e v a č i m a odnosno k a z i v a ­č i m a , p o k u š a o j e i z g r a d i t i n j i h o v e s t v a r a l a č k e p o r t r e t e i p o k a z a t i k a k o su p j e s n i č k i p r e o b r a z i l i p j e s m e p r e ­uze te iz t r a d i c i j e . Č i n i o j e to u s p o ­r e đ u j u ć i n j i h o v e p j e s m e s r a z l i č i ­t i m i n a č i c a m a i s t i h sižea d o k o j i h j e usp io d o ć i — a l i i bez z n a n j a , d a k a k o , o o n i m k o n k r e t n i m t e k s t o ­v i m a k o j e su V u k o v i p j e v a č i p r e ­uze l i od i z r a v n i h p r e t h o d n i k a i na svo j i h n a č i n p r e o b r a z i l i , te u n a j ­v e ć e m b r o j u s l u č a j e v a i bez z n a ­n j a o t o m e k a k v e su b i l e e v e n t u a l n e i n t e r v e n c i j e samog V u k a K a r a d ž i ć a u t e k s t zap isane p j esme . O v e p o ­teškoće, k o j e su se p r e d p i s c e m o b ­j e k t i v n o i s p r i j e č i l e , u v e ć a v a j u , u j e d n u r u k u , važnos t n j e g o v a d o p r i ­nosa, i z a z i v a j u naše p r i z n a n j e š to n i j e posus tao p r e d z a p r e k a m a k o j e b i se m n o g i m a u č i n i l e n e p r e m o s t i ­v i m a , a u d r u g u r u k u , z a h t i j e v a l e su m n o g o v i še op reza i r e l a t i v i r a n j a m o g u ć i h z a k l j u č a k a o o d n o s u p j e v a ­čeva t e k s t a p r e m a u z o r k u . T a v r s t a op reza u N e d i ć a n i j e b i l a d o v o l j n a . U s p o r e d i m o l i N e d i ć e v a t r a g a n j a s n e k i m a danas s v j e t s k i p o z n a t i m m e t o d a m a , s k o j i m a N e d i ć e v a i s t r a ­ž i v a n j a i m a j u p o s r e d n i h d o d i r n i h t očaka , v i d j e t ćemo d a g r a đ a k o j o j j e o n p r i s t u p i o n i j e p r i k l a d n a za p r i m j e n u t i h m e t o d a . M i s l i m , p r i j e svega, n a i s t r a ž i v a n j a A . B . L o r d a , n a n j e g o v o e k s p e r i m e n t a l n o p r o u č a ­v a n j e s t v a r a l a č k o g p o s t u p k a u s m e ­n o g p j evača . N o V u k o v i p j e v a č i n i s u naš i ž i v i s u v r e m e n i c i , o n j i m a z n a ­m o samo o n o l i k o k o l i k o o t k r i v a j u s a m i t e k s t o v i p j e s a m a i n e k i e v e n ­t u a l n i d o p u n s k i p o d a c i o n j i h o v u s t v a r a n j u . I z r a v n o p r o m a t r a n j e n j i ­h o v a osobnoga k r e a t i v n o g d o p r i n o s a t u n i j e moguće . M i s l i m i na i s t r a ­ž i v a n j a P. D . U h o v a , n a n j e g o v u r a s p r a v u Tipičeskie mesta (loci com-munes) kak sredstvo pasportizacii bylin ( »Russk i j f o l ' k l o r « , 2, 1957) i n a k n j i g u Atribucii russkih bylin ( M o s k v a 1970). U h o v se, s r o d n o N e ­d i ć u , p o z a b a v i o e p s k i m p j e s m a m a iz k l a s i č n i h z b i r k i p r o š l i h v r e m e n a i n a t e m e l j u f o r m u l a u r u s k i m b i -l i n a m a u t v r đ i v a o a u t o r s t v o t e k s t o v a , n o za r a z l i k u o d N e d i ć a , raspo lagao j e g o l e m o m p o r e d b e n o m g r a đ o m , p o n o v l j e n i m z a p i s i m a o d i s t i h k a z i ­vača , t e k s t o v i m a u č i t e l j a i u č e n i k a i s i . — što j e sve N e d i ć u n e d o s t a j a l o i l i m u j e b i l o d o s t u p n o u v r l o os­k u d n i m r a z m j e r i m a . I p a k , i o n j e u s p o r e d b o m f o r m u l a u t v r đ i v a o a u ­t o r s t v o p j e s a m a i n a t o m j e t r a g u došao do v r i j e d n i h o t k r i ć a . N e d i ć e v i p o r t r e t i V u k o v i h p j e v a č a p r e d o č e n i s u suges t i vno i u v j e r l j i v o p r e m d a n i s u l i š e n i s u b j e k t i v n i h d o ­m i š l j a n j a , k o j a k a t k a d a o s t a j u n e ­d o v o l j n o p o u z d a n i m a . N a j v a ž n i j i j e n j e g o v d o p r i n o s u t o m e š to s u se, z a h v a l j u j u ć i N e d i ć u , i za o i t a n a č k i p o z n a t i h , a u t o r s k i b e z l i č n i h n a r o d ­n i h e p s k i h p j e s a m a V u k o v e z b i r k e sada poče le p r e p o z n a v a t i l i č n o s t i n j i h o v i h s t v a r a l a c a , d a k a k o s t v a r a ­laca u o n o m s m i s l u k o j i o d g o v a r a t r a d i c i j s k o j u s m e n o j p o e z i j i . M a j a B o š k o v i ć - S t u l l i Serbo-Croatian Heroic Songs. Co l l ec ted b y Milman Parry, Albert B. Lord, a n d David E. Bynum, V o l u m e X I V . Bihaćka Krajina: Epics from Bihać, Cazin, and Kulen Vakuf, E d i t e d w i t h p r o l e g o m e n a a n d no tes b y David E. Bynum, H a r v a r d U n i v e r s i t y Press, C a m b r i d g e , M a s s a c h u ­set ts , 1979, 529 s t r . O v a j e k n j i g a n a s t a v a k z n a č a j n o g i v e l i k o g p o d u h v a t a i z d a v a n j a m u ­s l i m a n s k i h n a r o d n i h pesama iz k o ­l e k c i j e k o j u j e zasnovao M i l m a n P a r r y , a k o j o m danas r u k o v o d i n j e ­g o v n a j b l i ž i s a r a d n i k i s l edben i k A l b e r t B . L o r d , t e j e t r e b a č i t a t i i m a j u ć i n a u m u p r e d g o v o r e uz p r v u i d r u g u k n j i g u . O b u h v a t a e p i k u B i ­h a ć k e k r a j i n e sa o s a m pesama od č e t v o r i c e p e v a č a : Ženidba Ograšović Ale, Ženidba Omerbega od Varada 

Vladan Nedić, Vukovi pevači, Priredila Radmila Pešič, Matica srpska, Odeljenje za književnost i jezik, Novi Sad 1981, 120 str.

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Hrčak - Portal of scientific journals of Croatia