Ahmet KESKİN

Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi

Directory of Open Access Journals

Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, Sayı: 1/2 2013, Sayfa: 107-109.Xelqara Uyğur Tetqiqati Jornali, San: 1/2 2013, Sehipe: 107-109.International Journal of Uyghur Studies, Volume: 1/2 2013, Page: 107-109.107Kürşat Yıldırım, Çin Kaynaklarında Türkistan Şehirleri, Ötüken Neşriyat,İstanbul 2013, 504 s.Ahmet KESKİN** Doktora Öğrencisi, Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü, Türk Halk Bilimi Anabilim Dalı, İzmir –TÜRKİYE, E-posta: ahmetkeskinahmet@gmail.com.AHMET KESKİN 108Türk dünyası tarihinin, kültürünün ve medeniyetinin geçmişten günümüze, karşılaştırmalıbir bakış açısıyla ve etkin biçimde incelenebilmesi için, Türk tarihi ve kültürü hakkında doğrudanya da dolaylı olarak bilgi veren erken dönem yazılı kaynaklarından yararlanılması büyük önemtaşımaktadır. Bu çerçevede, yabancı kaynaklarda, özellikle de Çin kaynaklarında erken dönemTürk kültürü, medeniyeti ve günlük yaşantısı hakkında verilen ve henüz önemli kısmından yeterliölçüde yararlanılmayan bilgiler de, Türkoloji çalışmalarının yeni bir çerçevede yürütülebilmesi içinoldukça değerlidir.Konunun önemini kavrayan araştırmacılar tarafından yapılan değerli çalışmalarbulunmakla birlikte, söz konusu çalışmaların sayısının oldukça sınırlı olduğu bilinmektedir. Bualandaki eksikliği gidermeye yönelik son dönemde hazırlanan önemli çalışmalardan biri de,İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Araştırma Görevlisi Kürşat Yıldırım’a aittir.Yazarın, Çin Kaynaklarında Türkistan Şehirleri adıyla bilim dünyasına kazandırdığıçalışmada, tarih boyunca Türkler tarafından kurulan ve “Türkistan şehirleri” olarak ifade edilenyerleşim yerlerinin en eski devirlerden başlamak üzere Timurlular’a kadar geniş bir zamanaralığındaki durumları ana hatlarıyla ele alınmıştır. Önsöz ve Giriş dışında dört ana bölümdenoluşan çalışmada Türkistan şehirlerinin sırasıyla; (1) Hun, (2) Gök-Türk, (3) Moğol İmparatorluğu,(4) Timur ve Timurlular devirlerindeki durumu Çin kaynakları ışığında, bu konudakiaraştırmacıların çalışmaları aracılığıyla incelenmiş, konuyla ilgili çeşitli değerlendirmeleryapılmıştır.Birinci Bölüm’de“Hunlar Devrinde Türkistan” (s. 19-136) başlığı altında konuya yönelikkendi incelemelerine yer veren Kürşat Yıldırım; Turfan, Kaşmir, Yarkent, Şiraz, Hoten, Kabil,Kanglı, Fergana, Kaşgar, Şirvan gibi toplam 51 Türkistan şehrini, Çin kaynaklarındaki isimleri,nüfus özellikleri, coğrafi konumları, siyasi ve stratejik açıdan önemleri bakımından ele almıştır.Yıldırım bu bölümde ayrıca, Doğu Türkistan sahasına sefere çıkan Çinli komutanlarınbiyografilerine, Miladın başlangıç devirlerinde Çin’e hediye, haraç, rehine gönderen ve alandevletlere, Doğu Türkistan’da üretilen mallar, nüfus ve asker miktarları, Doğu Türkistan’ınkomşuları vb. gibi, Çin ile Doğu Türkistan arasındaki siyasi ilişkilere yönelik çeşitli istatistikibilgilere ve bunlarla ilgili listelere de yer vermiştir.İkinci Bölüm’de ise “Gök-Türkler Devri” başlığı altında (s. 137-194), EdouardChavannes’in Mustafa Koç tarafından tercüme edilen incelemelerine yer verilmiştir. Burada dayine, Karaşar, Kurgan, Hotan, Buhara ve Taşkent dâhil, toplam 38 şehir hakkında değerlendirmeyapılmıştır. Üçüncü Bölüm, “Moğol İmparatorluğu Devri” (s. 195-422) başlığı altında EmileBretschineider’in Kürşat Yıldırım tarafından tercüme edilen incelemelerini içermektedir.Bu bölümün başında, Çinlilere ait Seyahatnameler ve Moğol İmparatorluğu kaynaklarıhakkında giriş mahiyetinde genel bir değerlendirme yapılmış ve ardından, 85 Türkistan şehrihakkında bilgi aktarılmıştır. Son olarak, Dördüncü Bölüm’de ise, “Timur ve Timurlular Devri”başlığı altında (s. 423-486), yine Emile Bretschineider’in, Elvin Yıldırım tarafından tercüme edilenincelemelerine dayandırılarak 32 Türkistan şehri değerlendirmeye alınmıştır. Yuri Briegel’in AnHistorical Atlas of Central Asia’sından alınan haritalarla çalışma görsel açıdan zenginleştirilmiştir.Yukarıda ana hatlarıyla tanıtmaya çalıştığımız kitap, yalnızca Türkistan şehirleri ve buşehirlerin tarihsel süreçteki durumları hakkındaki içeriği bakımından değil, Doğu Türkistansahasının tarih boyunca demografik ve stratejik açıdan taşıdığı önem, Doğu Türkistan’ın Çin veÇinlilerle ilişkilerinin tarihi, Çin kaynaklarının Türkoloji araştırmalarındaki yeri gibi konularayönelik sunduğu birikim açısından da önem taşımaktadır. Batılı araştırmacılar tarafından daha çok“Bozkırlı” yönü ön plana çıkartılan Türklerin “şehirli” yönlerinin vurgulandığı bu çalışma, tarihinen erken dönemlerinde kurulan şehirler üzerindeki Türk etkisini200’den fazla şehir örnekleminde Kürşat Yıldırım, Çin Kaynaklarında Türkistan Şehirleri, Ötüken Neşriyat,İstanbul 2013, 504 s.109ve belgeleriyle ortaya koymaktadır. “Millet” ve “medeniyet”in bir bütün halinde kavramlaştığıTürk varlığının izlerini şehirlerin tarihi üzerinden süren çalışmanın, benzer çalışmalara ilhamvermesini temenni ediyoruz.

Kürşat Yıldırım, Çin Kaynaklarında Türkistan Şehirleri, Ötüken Neşriyat, İstanbul 2013, 504 s.

http://uygurarastirmalari.com/arsiv/2013-2/2013_10.pdf

Kürşat Yıldırım, Çin Kaynaklarında Türkistan Şehirleri, Ötüken Neşriyat, İstanbul 2013, 504 s.

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Directory of Open Access Journals