Kamile Serbest

Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi

Directory of Open Access Journals

UluslararasıUygur Araştırmaları Dergisi2017/10Neşe Harbalioğlu (Ed.), Raile Abdulvahit Kaşgarlı (Yayıma Haz.), Çağdaş UygurEdebiyatı Tarihi, Ankara: Gazi Kitabevi, 2017, 347 s.Kamile SERBESTÇağdaş Uygur edebiyatı, 19. yüzyılınsonraları ve 20. yüzyılın başlarındatemelleri atılan, günümüze kadar gelişiminisürdürerek devam eden Uygur edebiyatınıifade etmektedir. Bu dönemlerde ortayaçıkan sosyal ve siyasi durumlar Uyguraraştırmacıları dünya edebiyatına yöneltmişve takip ettikleri edebiyatlarda yer alançeşitli türleri kendi sahalarında dauygulamaya başlamışlardır.Çağdaş Uygur Edebiyatı Tarihi adlı çalışma,Yurtdışı Türkler ve Akraba TopluluklarBaşkanlığının desteklediği “Çağdaş UygurEdebiyatı (1910-2015)” projesinin ikincikitabıdır. Prof. Dr. Hülya Kasapoğlu Çengelve Doç. Dr. Adem Öger tarafından inceleneserde, editörlüğü Neşe Harbalioğlu, yayımahazırlama işi Raile Abdulvahit Kaşgarlıtarafından yapılmıştır. Söz konusu çalışma;Önsöz, Giriş, üç ana bölüm, Sonuç veKaynaklar’dan oluşmaktadır.Çin İdaresi Altındaki Uygur Özerk Bölgesi’ndeGelişen Çağdaş Uygur Edebiyatı başlığınıtaşıyan ilk bölüm, altı alt başlıktan oluşmaktadır. Çağdaş Uygur Edebiyatının Oluşumu adlıilk kısımda, Uygur edebiyatında yeni bir devrin başlamasıyla birlikte Uygurların içindebulundukları sosyal, siyasi, tarihi ve ahlaki olayların destan, şiir, türkü vb. türlereyansımalarından bahsedilmiştir. Çağdaş Uygur Edebiyatının Başlangıç Dönemi ve EğitimdeReform alt başlığında halkı bilinçlendirmek amacıyla eğitim alanında yapılan yeniliklerdenve aydınların ortaya koyduğu çalışmalar üzerinde durulmuştur. Çağdaş Uygur Edebiyatının1949 Yılından 1966 Yılına Kadarki Gelişimi alt başlığında komünist parti döneminde çağdaşUygur edebiyatının gelişim sürecinden ve bu dönemdeki eserlerin muhtevalarındanbahsedilmiştir. Çağdaş Uygur Edebiyatının Kültür Devrimi (1966-1976) DönemindekiDurumu adlı dördüncü kısımda Pekin yönetiminin “Kültür Devrimi” adı altında insan fikrine,dile, milli kültüre ve edebiyata yaptığı darbeden, bu süreç içerisinde halkı bilinçlendirmekiçin milli kültürü ve milli değerleri eserlerine konu eden aydın kesimin çektiği sıkıntılarözetlenmiştir. Çağdaş Uygur Edebiyatının 1976-2000 Yılları Arasındaki Gelişimi altbaşlığında kültür devriminin son bulmasıyla rahatlama sürecine giren Uygur edebiyatınıngelişimi ve kültür devriminin eserlere yansımalarından bahsedilmiştir. Çağdaş UygurEdebiyatının 2000 Yılından Sonraki Durumu başlığında çağın gereği olan internetin edebi Yüksek Lisans Öğrencisi, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve EdebiyatıBölümü, Nevşehir-TÜRKİYE, E-posta: kamile. serbest0@gmail. com.160eserin oluşumuna ve yayılmasına yönelik etkileri üzerinde durulmuş, Çin yönetiminin Çinceeğitime yönelik yaptığı çalışmalara rağmen çağdaş Uygur edebiyatının gelişiminisürdürmesi konusu ele alınmıştır.Kitabın ikinci bölümü olan Uygur Özerk Bölgesi Dışında Gelişen Çağdaş Uygur Edebiyatı ikikısma ayrılmaktadır. İlk kısım olan Batı Türkistan’da Gelişen Çağdaş Uygur Edebiyatı da dörtalt başlıkta incelenmiştir. Batı Türkistan’da Çağdaş Uygur Edebiyatının Oluşumu ve SosyalistRealizm başlığı altında sosyalist realizmin yaratılan eserlere yansımalarına değinilmiş,bunun yanı sıra çağdaş Uygur edebiyatının gelişimine yönelik çalışmalardan, gazete, dergi,bilgi şöleni ve konferanslardan; dünya edebiyatından Uygur edebiyatına giren yenitürlerden bahsedilmiştir. İkinci Dünya Savaşı ve 1940’lı Yıllarda Çağdaş Uygur Edebiyatıbaşlığı altında, önde gelen şahsiyetlerin savaşta hayatlarını kaybetmelerden ve bu sebepleUygur edebiyatının sekteye uğramasından bahsedilmiş, aynı zamanda bu dönemdeyayınlanan eserlere değinilmiştir. Sosyalist Realizm Sonrası Çağdaş Uygur Edebiyatı (1956-1990) başlığında Stalin’in ölümüyle birlikte rahatlama dönemine girilmesi ve bununlabirlikte Batı Türkistan’daki çağdaş Uygur edebiyatının tekrar canlanması üzerindedurulmuş, Uygur edebiyatını ve dilini geliştirmeye yönelik yapılan çalışmalar anlatılmıştır.Bağımsız Türk Cumhuriyetlerinde Gelişen Çağdaş Uygur Edebiyatı adlı dördüncü kısım iki altbaşlık altında incelenmiştir. Kazakistan Sahasında Gelişen Çağdaş Uygur Edebiyatı başlığıaltında, Kazakistan’ın çağdaş Uygur edebiyatının gelişmesinde önemli bir yere sahipolduğundan bahsedilmiş ve Uygur edebiyatı üzerine çalışan önemli yazarlara ve buyazarların eserlerine değinilmiştir. Kırgızistan Sahasında Gelişen Çağdaş Uygur Edebiyatıbaşlığında ise Kırgızistan’ın bağımsızlığını ilan etmesiyle birlikte kendini göstermeyebaşlayan Uygur edebiyatının Kırgızistan’daki gelişiminden söz edilmiş ve öne çıkan yazarve yayınlar hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümün ikinci başlığı olan Çağdaş UygurEdebiyatının Diğer Ülkelerdeki Durumu adlı kısımda yukarıda yer alan ülke ve bölgelerindışında; Türkiye, İngiltere, Amerika gibi ülkelere çeşitli sebeplerle gelerek burada yaşamınısürdüren Uygur aydınların ortaya koyduğu çalışmalardan bahsedilmiştir.Kitabın üçüncü ve son bölümünde çağdaş Uygur edebiyatının gelişmesinde önemli katkılarıolan 241 yazar ve şairin hayatı hakkında bilgi verilmiş, aynı zamanda bu şahsiyetlerineserlerine de değinilmiştir. Edebî şahsiyetlerin seçiminde edebî çalışmalarıyla tanınan,eserleri toplumca sevilen ve kabul gören, hayat hikâyeleri ve eserleri okulların derskitaplarında veya edebiyat tarihi çalışmalarında yer alan kişilere öncelik verilmiştir.Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığının desteğiyle hazırlanan bu eseri büyükbir emekle bilim âlemine kazandıran Neşe Harbalioğlu ve Raile Abdulvahit Kaşgarlı baştaolmak üzere tüm proje ekibine teşekkür ediyor, çalışmalarının devamını bekliyoruz.

Neşe Harbalioğlu (Ed.), Raile Abdulvahit Kaşgarlı (Yayıma Haz.), Çağdaş Uygur Edebiyatı Tarihi, Ankara: Gazi Kitabevi, 2017, 347 s.

Çağdaş Uygur edebiyatı, 19. yüzyılın
sonraları ve 20. yüzyılın başlarında
temelleri atılan, günümüze kadar gelişimini
sürdürerek devam eden Uygur edebiyatını
ifade etmektedir. Bu dönemlerde ortaya
çıkan sosyal ve siyasi durumlar Uygur
araştırmacıları dünya edebiyatına yöneltmiş
ve takip ettikleri edebiyatlarda yer alan
çeşitli türleri kendi sahalarında da
uygulamaya başlamışlardır

Kamile  SERBEST

http://www.uygurarastirmalari.com/arsiv/2017-10/2017_14.pdf

Neşe Harbalioğlu (Ed.), Raile Abdulvahit Kaşgarlı (Yayıma Haz.), Çağdaş Uygur Edebiyatı Tarihi, Ankara: Gazi Kitabevi, 2017, 347 s.

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Directory of Open Access Journals

Directory of Open Access Journals