'Geophysical Center of the Russian Academy of Sciences'
Doi
Abstract
در این جستار بر آنیم تا کارکرد دو فعل «شدن» و «رفتن» را در گویشهای فارسی خراسان بررسیکنیم. بدین منظور بیست و دو گویش از خراسانهای رضوی، جنوبی و شمالی در این پژوهش بررسی، و چهار کارکرد این افعال شامل فعل حرکتی اصلی، فعل اسنادی، فعل کمکی و فعل وجهی مورد تحلیل قرار گرفتهاند. با توجه به کارکرد این افعال، گویشهای فارسی خراسان به سه دسته تقسیم شده و در برخی کارکردها برای برخی دستهها زیردستههایی نیز ارائه شده است. همچنین برای روشنتر شدن وضعیت این افعال در دورة نو شواهدی از دیگر گویشهای ایرانی و گونههایی از دیگر زبانهای ایرانی چون کردی و بلوچی ارائه شده است. با توجه به سیر تاریخی این افعال از دورة باستان تاکنون، نتایج این پژوهش بیانگر تغییراتی است که در کارکرد این افعال در برخی گویشهای خراسان اتفاق افتاده، بهگونهای که آنها را نهتنها از زبانهای ایرانی باستان و میانه، بلکه از فارسی امروز نیز متمایز ساخته است. برای مثال کارکرد فعل «رفتن» که بهعنوان فعل حرکتی در دورۀ میانه وارد زبان فارسی شده، بهگونهای در گویشهایی چون مشهدی، کاشمری، ادکانی و دلبری تعمیم داده شده که فعل «رفتن» جای «شدن» را هم بهعنوان فعل اسنادی و کمکی، حتی در گویشی چون ادکانی بهعنوان فعل وجهی که اصولاً کارکردی نو حتی برای فارسی نو محسوب میشود، گرفته است. نتایج این پژوهش در شناخت بیشتر تحولات گویشهای فارسی خراسان و زبان فارسی میتواند راهگشا باشد
