Fatma KÖSE

Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi

Directory of Open Access Journals

Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, Sayı: 3, 2014, Sayfa: 253-254.Xelqara Uyğur Tetqiqati Jornali, San: 3, 2014, Sehipe: 253-254.International Journal of Uyghur Studies, Volume: 3, 2014, Page: 253-254.253Adem ÖGER, Uygur Türklerinde Törenler ve Bayramlar, Grafiker Yayınları,Ankara 2013, 216 s.Fatma KÖSE Yüksek Lisans Öğrencisi, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve EdebiyatıAnabilim Dal, Nevşehir-TÜRKİYE, E-posta: nkft@mynet.com.FATMA KÖSE 254Uygur Türkleri, köklü bir tarihe ve zengin bir kültür birikimine sahiptir. Bu kültürünoluşumu ve gelişiminde ise Uygur Türklerinin yaşadığı coğrafyanın merkezî bir konumdaolmasının yanı sıra onların birçok din ve kültürle kaynaşması etkili olmuştur. Günümüzde DoğuTürkistan sınırları içinde yaşayan Uygur Türkleri hem gelenek ve inanışlar hem de sözlü kültürürünleri bakımında oldukça zengindir. Bu zengin kültürel yapı hakkında yapılan çalışmalardan biride Dr. Adem ÖGER tarafından hazırlanan ve "Uygur Türklerinde Törenler ve Bayramlar" adıyla2013 yılında Grafiker Yayınları arasından çıkan eserdir.Çalışmanın Giriş Bölümü; “Uygur Adı”, “Uygur Türklerinin Tarihi” ve “UygurTürklerinde Din” başlıklarından oluşmaktadır. Bu bölümde Uygur Türklerinin tarihî ve dinî hayatıhakkında bilgi verilerek geleneklerin ortaya çıkmasında etkili olan tarihî dönemler ve sosyo-kültürel etkenler tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu bölümde, Uygur Türklerinin kültürel hayatınınşekillenmesindeki önemli unsurlar ortaya konulmuştur.“Uygur Türklerinde Doğum Âdetleri” başlığını taşıyan Birinci Bölüm’de, UygurTürklerinin doğumla ilgili inanış ve ritüelleri doğum öncesi, doğum sırası ve doğum sonrası olmaküzere üç alt başlıkta tanıtılıp değerlendirilmiştir. Bu bölümde doğumla ilgili âdet ve inanışlarınsosyal hayat içindeki işlevleri tespit edilmiş ve çeşitli Türk boyları arasındaki ortak kültürel yapıörneklerle ortaya konmuştur.Çalışmanın İkinci Bölümü; "Uygur Türklerinde Düğün Âdetleri"ni konu almaktadır. Bubölümde, düğün öncesi hazırlıklardan başlanarak düğün sonrasına kadar yapılan çeşitli ritüel, âdetve inanışlar ele alınmış; bu inanış ve ritüellerde meydana gelen değişim ve dönüşümlere de yerverilmiştir. Ayrıca düğün adetleri içinde yer alan “yar yar koşakları” ve diğer sözlü kültür ürünleride bu bölümde değerlendirilmiştir.İnsanoğlu için kaçınılmaz bir son olan ölüm gerçeği, ölümle ilgili çeşitli inanış veuygulamaları da beraberinde getirmiştir. Bu noktada Uygur Türklerinin sosyal yaşamında daönemli bir yer tutan ölümle ilgili inanış ve pratikler, eserin Üçüncü Bölüm’ünde "UygurTürklerinde Ölüm Âdetleri" başlığı altında ele alınmıştır. Bu bölümde, ölüm öncesi âdetlerdenölüm sırasındaki âdetlere, ölüm sonrasındaki yas tutma, ağıt yakma ve kabir ziyareti gibi pek çokuygulamaya yer verilmiştir. Uygur Türkleri arasında ölünün ruhu ve kabir etrafında oluşan inanışve ritüellerin de incelendiği bu bölümde, Türk folkloru için önemli bir yer tutan mezar şekillerihakkında da bilgiler verilmiştir.Dördüncü Bölüm; "Uygur Türklerinde Bayramlar, Meşrepler ve Diğer Törenler" başlığınıtaşımaktadır. Uygur Türklerinin sosyal hayatında önemli bir yere sahip olan bayram, meşrep vetörenlere bakıldığında, adını belki ilk defa bu çalışmada gördüğümüz maysa bayramı, otuz oğulmeşrebi, adavetni yuyuş meşrebi, karlık meşrebi, gül seylisi ve dala seylisi gibi tören ve meşreplerdikkat çekmektedir. Bu bölümde, Uygur Türklerinin sosyal hayatında bu tören ve meşreplerinişlevlerinin ve toplum için öneminin ortaya konulmasının yanı sıra Uygur kültürünün zenginliği degözler önüne serilmiştir.Çalışma, Kaynakça, Doğu Türkistan Haritası ve Dizin kısımları ile tamamlanmıştır.Yukarıda kısaca tanıtmaya çalıştığımız bu eser, Uygur Türklerinin sosyo-kültürel hayatı vetörenlerini bir bütün olarak değerlendirmesi açısından oldukça önemlidir. Günümüzde Uygurfolkloru üzerine yapılan çalışmaların sınırlılığı göz önüne alındığında, bu çalışma konusu itibariylealanında önemli bir boşluğu dolduracak niteliktedir.

Adem ÖGER, Uygur Türklerinde Törenler ve Bayramlar, Grafiker Yayınları, Ankara 2013, 216 s.

http://uygurarastirmalari.com/arsiv/2014-3/2014_22.pdf

Adem ÖGER, Uygur Türklerinde Törenler ve Bayramlar, Grafiker Yayınları, Ankara 2013, 216 s.

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Directory of Open Access Journals