Współczesny obraz medycyny utożsamiany jest z nowoczesnymi technologiami
i medyczną aparaturą, która ma ratować ludzkie życie i zdrowie. Współczesna
medycyna to także doskonale wyszkoleni specjaliści i leki nowej generacji. U podstaw
tego wyobrażenia leży społeczne przekonanie, iż skuteczność medycyny zależy
od postępu w nauce i technice, w rozważaniach tych często pomija się natomiast
aspekt ludzki.
Często niedoceniany bywa sam zawód lekarza i powołanie, które skłoniło daną
jednostkę do wykonywania medycznej profesji. Ze społecznego punktu widzenia,
mało istotne w efektywności leczenia są także postawy lekarzy wobec wykonywanego
zawodu oraz ich satysfakcja zawodowa. Monografia ta ma na celu uświadomienie
jak ważne są to czynniki oraz jak istotna jest ich teoretyczna analiza na gruncie
nauk społecznych.
Obecnie widoczne przemiany na gruncie medycyny wpływają znacząco na układ
relacji w całym systemie służby zdrowia. Pacjent zaczął być postrzegany w sposób
holistyczny z uwagi na zmianę podejścia do samej choroby, która nie oznacza już
wyłącznie dolegliwości biologicznych, ale także psychiczne i społeczne. Następuje
wzrost zainteresowania społecznymi uwarunkowaniami relacji lekarz–pacjent
oraz psychologiczną odpowiedzialnością lekarza nad chorym. Coraz częściej brane
są pod uwagę zagadnienia etyczne i moralne, które stanowią nieodłączny element
pracy każdego lekarza.
Lekarze nie pełnią już wyłącznie roli osób pomagającym w wyjściu z choroby,
ale stają się odpowiedzialni za kształtowanie zachowań prozdrowotnych. Lekarze
powinni propagować zdrowy tryb życia oraz zachęcać społeczeństwo do korzystania
z usług profesjonalnej opieki medycznej celem profilaktyki prozdrowotnej.
Współczesna socjologia medycyny kładzie nacisk głównie na sposób nawiązywanej
interakcji między lekarzem i pacjentem. W tym aspekcie naukowcy zwracają
szczególną uwagę na łączenie modelu naukowego, biomedycznego z podejściem
humanistycznym. Podkreśla się tu wagę subiektywnego wymiaru choroby
oraz indywidualnego podejścia do każdego pacjenta jako jednostki. Postulaty te
nie zawsze dominowały w naukach medycznych. Zmianie uległy również pozycja
społeczna i rola pacjenta oraz jego status w procesie leczenia. Chorzy coraz częściej
domagają się przywrócenia tożsamości społecznej w działaniach terapeutycznych. Pacjenci stają się również coraz bardziej aktywnymi i świadomymi podmiotami
procesu medycznego.
Niezmienne są natomiast status zawodowy lekarza oraz szacunek jakim obdarzany
jest przez społeczeństwo. Czynniki te, jak się wydaje, nie uległy znaczącym zmianom
na przestrzeni czasu. Lekarze nadal utożsamiani są z autorytetami i cieszą się
prestiżem społecznym. Należy jednak zastanowić się, czy ten aspekt także wpływa
na poczucie powołania lekarzy do wykonywanej pracy oraz ich postawy zawodowe.
Tematyka postaw zawodowych lekarzy należy do zagadnień rzadko podejmowanych
na gruncie nauk społecznych. Pojęcie to jest wysoce interdyscyplinarne,
łączy bowiem podejście wielu nauk, tj. socjologii medycyny, psychologii społecznej,
socjologii pracy. W opracowaniu tym autorka ma na celu przedstawienie podejść
wyżej wymienionych nauk do tematyki postaw zawodowych lekarzy i ukazanie
w jaki sposób zagadnienia te odnoszą się do poczucia powołania i misji do
wykonywania zawodu lekarza. Autorka zdecydowała się na podjęcie tego tematu
także z uwagi na coraz bardziej rosnącą rolę kształtowania poprawnych relacji
w kontakcie lekarza z pacjentem.
Biorąc pod uwagę powyższą tematykę, niniejsza praca składa się z czterech rozdziałów.
Dwa pierwsze to rozdziały teoretyczne, które stanowią próbę opisu podjętego
tematu na gruncie literatury przedmiotu, tj. pojęcia zawodu lekarza i postawy
wobec pracy zawodowej. Kolejno, rozdział metodologiczny przedstawiający założenia
badawcze oraz rozdział empiryczny, w którym opisane zostały wyniki badań
własnych.Uniwersytet Śląski w Katowicac