Po 1939 roku skończył się świat znany Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej,
środowisko naturalne précieuse'y, salonowej damy. Był to nie tylko jedyny,
znany od dzieciństwa świat poetki, ale także naturalne środowisko
dla jej subtelnej, malarskiej liryki. Wraz z wojną i emigracją Pawlikowska
doświadczyła zupełnie innej rzeczywistości. Na jej nowe doświadczenia
składała się wojna, emigracja, rozłąka z rodziną, w końcu starzenie się
i choroba. Chaos, zamęt i rozpad nie dotyczyły tylko zewnętrznej wobec
poetki rzeczywistości — dotyczyły jej samej i jej cielesności. Stąd w tej
twórczości metaforyka związana z przyrodą (głównie z kwiatami i liśćmi)
oraz pejzażem morskim odsyła zarówno do doświadczeń wojennych, jak
i cielesnych. Metaforyka wojenna z kolei odnosi się opisów ciała i na odwrót.
Wojna i śmierć toczyły się dla poetki na każdym planie jej życia —
i wyrazem tego jest jej twórczość, być może nierówna artystycznie i stojąca
na innym poziomie niż twórczość przedwojenna
