Schäfers, Marlene

Ghent University Academic Bibliography

Pirtûka Wendelmoet Hamelink a bi nav  The Sung Home: Narrative, Morality, and the Kurdish Nation  Mala ji Kilaman: Veg ran, Exlaq, û Neteweya Kurd  behsa “hunera devkî” (verbal art, r. 1) ya dengbêjên bakurê Kurdistanê yên hemdem dike. Nivîskar nirx û wateyên siyasî û exlaqî yên girêdayî vê hunerê tehlîl dike û li ser wan guhertinan disekine ku ji destpêka sedsala 20an heta îro di van nirx û wateyan de p k hatine. Tehlîl û rexneya nivîskar li ser bingeha l kolîneke meydanî ya etnografîk e ku w  di navbera sal n 2007 û 2008an li bakurê Kurdistanê û li Stenbolê, û di navbera salên 2006 û 2012an de li Almanya, Belçîka û Frensay  encam daye. Di çarçoveya p vajoya l kolîn  de, w  bi 64 dengbêj û hunermendan re hevpeyvîn kirine û ji 60 saetan zêdetir deng qeyd kiriye. Ev jimar n navbirî bi ten  jî nî an didin ku em behsa l kolîneke kûr dikin, ya ku li ser bingeheke e mûnî/ampîrîk a saxlem hatiye avakirin. Dewlemendiya etnografîk bê guman yek ji aliyên herî xurt ên vê berhemê ye. The Sung Home ji be eke destp k  û p nc be  n etnografîk p k t . Be a destp k  pa xaneya dîrokî, çarçoveya t gehî û bingeha metodolojîk a vî karî nî an dide. L kolîna Hamelink bi r ya analî kirina dengb jiy  ne ten  dîrok, huner û folklora kurdî guftûgo dike, l  bel  di heman dem  de nîqa  n girîng  n li ser netewegerî û dewleta neteweyî, modernî û edet/nerît , p  ketin û pa mayîn  jî ronî dike. Ji bo analî a van nîqa an, Hamelink tecrube û n rîn n dengb jan dike navenda karê xwe. Analî a Hamelink ji w  çavd riy  bi r  dikeve ku hunera dengb jiy  li bakur  Kurdistanê di serê salên 2000an de vejiya. Heta wê demê, dengbêjî di bêdengiyeke demdirêj re derbas bûye. Nivîskar wê bêdengiyê hem bi qedexekirina ziman û mu îka kurdî ya heta sal n 1990an ve gir  dide, hem jî bi  er  li Kurdistan  ve y  pi tî sal n 1990an. Valakirina gundan û koçberbûna xelk n wan ber bi metropol n tirk ve  emîn  aborî û civakî y  dengb jiy  xerab kiribû. L  bel , li gorî nivîskar ji xeynî siyaseta dewleta tirk a li hemberî kurdan, tevgera kurdî bi xwe jî roleke me in lîstiye di b dengkirina dengb jan de. Tevger çend aliy n civaka kurd, ku pergala e îrtî yek  girîng e ji wan aliyan, wek barekî giran didît ku r  li ber p  ketina milet  kurd digire. Ji ber ku dengb j wek nûner n w  pergalê dihatin hesibandin, wan statûya xwe ya berê winda kir û rêza hunera wan  dî nedihat girtin. Ten  ji destp ka sal n 2000an û vir ve bihayiya dengb jan ji nû ve t  dîtin. Hamelink di pirtûka xwe de di opîne çawa dengb j v  guhertin  dibînin û bi r ya “vegotin n exlaqî” (moral narratives) tînin ziman. Be a yekem analî eke kûr a naveroka kilam n dengb jan p  k   dike. Hamelink van kilaman wek îfadeya pergala exlaqî ya bihurî dibîne, ji ber ku kilam bi piranî behsa Kurdistana di dawiya sedsala 19an û di destpêka sedsala 20an de dikin. Kilam rew eke civakî teswîr dikin ku t  de e îr rolekî me in dilî in, lehengî nirxeke navendî ye û jiyan di çarçoveyeke deverî de derbas dibe. Li gorî nivîskar, kilam n dengb jan dinyayeke bihurî nî an didin ku t  de ramana yek neteweya kurdî h  tune bû û nasnamey n deverî û e îrî ji nasnameya kurdî ya neteweyî girîngtir bûn.Di be a duyem de nivîskar nî an dide ku îro p  k  kirina van kilaman ji aliy  dengb jan ve wateyeke sembolîk hilgirtiye. Dengb j tev kilam n xwe wek sembolên dinyayeke winda tên dîtin: wek kesên ku urf û adetên kurdî yên pak û otantîk bi la  dikin. L  da ku dengb j karibin wek sembol n er nî b n qebûlkirin, div  ew kilam n ku behsa  er û pevçûn n di nava e îr n kurdan de dikin îhmal bikin. Hamelink nî an dide çawa ew rew  dibe sedema lihevnekirina di navbera dengb jan –y n ku dinyaya borî tevî pergala xwe ya e îrî bi qîmet dibînin– û aktîvîst n tevgera kurdî y n ku dixwa in v  dîrok  li pa  xwe bih lin. Be a s yem li ser jiyana heft dengb jan disekine. Ev be  hewl dide ku guhertin n di watedan û nirxdana hunera dengb jiy  de –y n ku nivîskar  di du be  n ber  de diyar kirine– bi r ya  opandina tecrubey n  exsî y n van heft dengb jan bîne ber çavan. Tevî ku xwendevan di v  be   de rastî kitekit n h ja t  (bo mînak li ser tecrubeyên taybet ên jineke dengbêj) mirov ji xwe dipirse gelo wê ne ba tir bûya heger nivîskar tecrubey n herî girîng tevî be  n nîqa   bikira ji bo p  k  kirineke  elal û kurttir a fikr û îddiay n navendî. Di be a çarem de Hamelink bala xwe dide  ert û merc n peydabûna hunera dengb jiy  ji sal n 2000an û vir ve. P vajoya siyasî di van salan de li ber çanda kurdî r  vekiriye ku bikeve qada gi tî ya Tirkiyey . Di heman dem  de “aktîvî ma çand ” bûye amra ekî sereke ji bo îfadekirina nasname û netewegeria kurdî li vî welatî. Bi mebesta ku v  p vajoy   îrove bike, Hamelink li ser s  mînakan disekine: programa televî yon  Şevbêrk a Zana G ne , dame irandina Mala Dengb jan li Amed , û endustriya mu îka kurdî ya li Stenbol . Ew digihije w  encamê ku xuyabûn û peydabûna dengbêjan girêdayî rojeva siyasî ya tevgera kurdî û îdeolojiya w  ya neteweger e. Tevî ku qîmeta dengb jan bi saya v  p vajoy  ji nû ve t  girtin, ev p vajo dîsa jî ji aliy  aktîvîst n çand  ve û ne ji aliyê dengbêjan bi xwe ve tê birêvebirin. Be a dawî portreya malbateke dengb j û hunermendan x   dike ku ji Kurdistan  reviyane Almanyay . Li wir Hamelink dinirxîne çawa kilam û stran n kurdî ji bo endam n v  malbat  bûne derfetek ku bikarin tecrubey n xwe y n  er û  ordariy  p  derman bikin. Di v  çarçovey  de analî eke kûrtir li ser bingeha nivîsar n derheq  trawma û tundûtîjiy  w  bi k r bihata ji bo f mkirineke ba tir ji rola kilam n kurdî di jiyana  exsî de. Ji bilî metn , ev pirtûk bi r ya   deyî 40 w ney n re -spî dinyaya ku dengb j t  de dijîn n  îkî xwendevanan dike. Portrey n dengb jan, w ney n gund û mal n wan, cih n ku t  de kom dibin, dawet û  ahiy n ku deng n wan l  t n bihîstin û dik û studyoy n ku hunera xwe l  p  ke  dikin mijara pirtûk  berçavtir dikin. Heger CD yan formateke dîjîtal bi kilam n dengb jan hebûya, nirxa vî karî hê jî bilindtir dibû. Ji aliyê din ve, Hamelink di destpêka pirtûka xwe de s  lîstan p  k   dike: yek nav n hemû dengb j n ku Hamelink ji bo xebata xwe hevpeyivîn bi wan re kiriye, ya din ya navên kilamên ku di pirtûkê de tên niqa k r n û ya s yem jî nav n hemû kilam n ku di korpusa Hamelink de cih digirin. Di dawiya pirtûk  de jî îndekseke tematîk a berfireh heye. Wek encam, pirtûka The Sung Home: Narrative, Morality, and the Kurdish Nation a Wendelmoet Hamelink karekî dewlemend û h ja ye ku çand û mu îka kurdî bi awayekî berfireh bi kar tîne da ku ronî bigire ser guhertinên exlaqî û siyasî yên ku civaka kurdî li Bakurê Kurdistanê di sedsala 20an de tê re derbas bûye. Tevî ku dubarekirina îddiay n sereke di hin be an de dikaribû k mtir bûna û nivîs kurttir bûya, hê jî nirxê vê pirtûkê bilind e, bi taybetî ji bo kesên ku dixwa in bi çavekî nû û  indî li çand û mu îka kurdî bin rin. 

Wendelmoet Hamelink : the Sung Home : narrative, morality, and the Kurdish Nation. Leiden: Brill, 2016 (Book review)

https://biblio.ugent.be/publication/8612524/file/8612526

Wendelmoet Hamelink : the Sung Home : narrative, morality, and the Kurdish Nation. Leiden: Brill, 2016 (Book review)

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Ghent University Academic Bibliography