Sinteza i svojstva varfarina

Abstract

Varfarin je jedan od najpoznatijih i najčešće upotrebljavanih oralnih antikoagulansa. Na hrvatskom tržištu poznatiji je pod nazivom Martefarin – tablete čija je djelatna tvar natrijev varfarinat. Koristi se za sprječavanje i liječenje tromboembolije (krvnih ugrušaka) ili njezinih komplikacija. Antikoagulacijsko djelovanje mu se zasniva na inhibiciji sinteze faktora zgrušavanja krvi ovisnih o vitaminu K. Prije no što je uveden u kliničku primjenu proslavio se kao rodenticid. Kiralna je molekula – razlikujemo R- i S-enantiomere varfarina. Prva sinteza bila je reakcijom Michaelove adicije, kojom je dobiven racemat varfarina. Kako se enantiomeri razlikuju u potentnosti, pojavio se interes za asimetričnom sintezom. Prva zabilježena asimetrična sinteza polazi od racemičog varfarina te koristi reakciju hidrogeniranja uz kiralni katalizator. R-Varfarin nastaje uporabom (S,S)-Et-DuPHOS katalizatora, a S-varfarin uporabom (R,R)-Et-DuPHOS. Asimetrična sinteza može biti provedena i Diels-Alderovom reakcijom, kojom nastaje potentniji S-enantiomer, ili se pak može provesti korištenjem vicinalnog diamina kao katalizatora