Mierzejewska, Lidia

Wdowicka, Magdalena

Polish

  Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna  

Studium uwarunkowań rozwojuprzestrzennego aglomeracji poznań-skiejCentrum Badań MetropolitalnychUAMPoznań 2012ISBN-978-83-63254-00-1Studium jest obrazem struktury prze-strzennej aglomeracji poznańskiej, ob-szaru wielkomiejskiego liczącegomilion mieszkańców, w którym roz-wiązywanie problemów następuję wramach stowarzyszenia samorządowe-go Metropolia Poznań. aglomeracja po-znańska to jeden z liderów przemianspołeczno-gospodarczych w Polsce.Wraz z nimi intensywnym prze-kształceniom podlega środowiskoprzyrodnicze oraz krajobraz miast iwsi. W wyniku procesu suburbanizacji,aglomeracja poznańska tworzy corazsilniej powiązany organizm przestrzenno-funkcjonalny, złożony z wielu jednostekterytorialnych, zarządzany i planowany autonomicznie przez wiele podmiotów.Diagnoza stanu zagospodarowania i uwarunkowań rozwoju przestrzennegoaglomeracji poznańskiej to główny cel prezentowanego opracowania. Przedstawio-no w nim różne elementy struktury przestrzennej aglomeracji: podział terytorial-ny, środowisko przyrodnicze, krajobraz rolniczy, walory i zagospodarowanie tury-styczne, rozmieszczenie i strukturę ludności, sieć osadniczą, zabudowęmieszkaniową, funkcje gospodarcze, w tym o znaczeniu metropolitalnym, infra-strukturę transportową, infrastrukturę techniczną, placówki infrastrukturyspołecznej. Studium z jednej strony przedstawia rosnącą spójność przestrzen-no-funkcjonalną aglomeracji poznańskiej a z drugiej pokazuje różnice lokalnychpotencjałów i form zagospodarowania.W studium zaprezentowano także aktualne dokumenty planistyczne oraz syn-tezę kierunków rozwoju przestrzennego w skali całej aglomeracji. Lokalne politykiprzestrzenne były przedmiotem 12 spotkań w ramach Akademii Aglomeracyjnej -cyklu konferencji pod hasłem „Planowanie przestrzenne w aglomeracji poznań-skiej” organizowanej przez Centrum Badań Metropolitalnych UAM. W okresie odlutego do maja 2011 r. przedstawiciele władz samorządowych oraz urzędów miasti gmin aglomeracji szeroko prezentowali stan zagospodarowania przestrzennego idokumenty planistyczne na swoim obszarze. Były one dyskutowane przez uczest-ników Akademii, przedstawicieli środowisk samorządowych, organizacji społecz-nych, planistów przestrzennych, urbanistów, ekspertów akademickich i studentówkierunku gospodarka przestrzenna.Nowości wydawnicze 117Zakres opracowania obejmuje aglomerację w granicach miasta Poznania po-wiatu poznańskiego, w podziale właściwym jednostkom terytorialno-statystycz-nym typu NTS 4. Dla nich sporządzono oryginalną bazę geoinformacyjną, w ujęciujednostek gminnych, miejscowości oraz w podziale na obręby geodezyjne.Zakres tematyczny studium:I. Podstawy i zakres StudiumCel i zakres opracowaniaPodstawy prawne planowania metropolitalnegoDokumenty planistyczne na obszarze aglomeracjiBazy danych przestrzennychII. Uwarunkowania społeczno-gospodarcze i instytucjonalneTrendy i wyzwania rozwojoweIntegracja zarządzania w aglomeracjiIII. Struktura przestrzenna i zagospodarowanie przestrzennePodział terytorialny, ludność i osadnictwoPodział terytorialnyDemografiaSieć osadniczaŚrodowisko, użytkowanie ziemi i infrastrukturaŚrodowisko przyrodniczeRolnictwoRynek nieruchomościZabudowa mieszkaniowaInfrastruktura technicznaInfrastruktura transportowaTransport zbiorowyGospodarka i usługi społecznePodmioty gospodarczeHandel detalicznyEdukacjaSłużba zdrowiaBezpieczeństwo publiczneSportTurystykaSektor kreatywnyFunkcje metropolitalneIV. Lokalne polityki rozwoju przestrzennegoStudia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennegoSpójność planowania w studiach gminnychSynteza kierunków polityki przestrzennej gminPrzegląd gminnych koncepcji rozwoju przestrzennegoMiejscowe plany zagospodarowania przestrzennegoDziałania rewitalizacyjnePrzestrzeń emocjonalna118 Nowości wydawniczeV. PodsumowanieRozwój i planowanie przestrzenne w aglomeracji poznańskiejWykaz mapSpis literatury, dokumentów i aktów prawnychZespół autorskiWspółpracaStudium stanowi efekt współpracy środowiska naukowego, planistów przestrzen-nych i przedstawicieli samorządów lokalnych. Mimo nieformalnego charakteru, do-kument ten jest solidną bazą informacyjną dla lokalnego planowania przestrzennegooraz ważną przesłanką dla prowadzenia racjonalnej polityki przestrzennej, gwaran-tującej zrównoważony rozwój tak w skali lokalnej jak i w skali całej aglomeracji.Dystrybucję Studium prowadzi Centrum Badań Metropolitalnychwww.cbm.amu.edu.plNowości wydawnicze 119Sebastian Ebert, Alexander Tölle,Magdalena WdowickaPlanowanie w Polsce i w Niemczechz perspektywy gminy (Seria Pojęciaplanistyczne w Europie) / Planungin Deutschland und Polen aus kom-munaler Perspektive (Reihe Pla-nungsbegriffe in Europa)Akademie für Raumforschung undLandesplanung ARL i Instytut Geo-grafii Społeczno-Ekonomicznej iGospodarki Przestrzennej UAM,Hannover – Poznań 2012, 119 s.ISBN 978-3-88838-542-1Od wielu lat aktorzy z Polski i z Nie-miec, zajmujący się planowaniem prze-strzennym, współpracują ze sobą naróżnych płaszczyznach i w ramach róż-norodnych konstelacji. Celem niniej-szej dwujęzycznej publikacji jest przy-czynienie się do lepszego zrozumieniaplanowania w obu sąsiadujących ze sobą krajach, w szczególności na płaszczyźnielokalnej – w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w Republice Federalnej Niemiec. Za-miarem autorów jest zatem wsparcie współpracy planowania przestrzennego naobszarze wzdłuż granicy polsko-niemieckiej oraz pomoc w rozwiązywaniu proble-mów we wspólnych przedsięwzięciach. Odpowiedzialność za zawartość meryto-ryczną broszury spoczywa na autorach Akademii Badań Przestrzennych i Planowa-nia Krajowego (ARL) w Hanowerze, i Instytutu Geografii Społeczno-Ekonomicz-nej i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.Ponadto duże znaczenie w wyborze profilu tematycznego oraz struktury opracowa-nia miała dyskusja z polskimi i niemieckimi ekspertami-praktykami.Publikacja została podzielona na dwie części – jedną w języku niemieckim,a drugą w języku polskim. Obie części są identyczne pod względem zawartości tre-ściowej. Rozdział 2 prezentuje informacje dotyczące podejścia w planowaniu, aktu-alnych problemów oraz ustawodawstwa w Polsce i w Niemczech. Na tej podstawiewyjaśniono w rozdziale 3 strukturę systemów planowania i kompetencji oraz wrozdziale 4 instrumenty, zawartość planów i procedury, przy czym najpierw przed-stawiono istotne aspekty w przeglądzie porównawczym odnoszącym się do Polski iNiemiec, a następnie rozszerzono ją w odniesieniu do każdego z obu krajów. Tomerytoryczne pogłębienie tematyki ukazano z perspektywy gminnej. Rozdział 5służy tabelarycznemu podsumowaniu głównych struktur systemów planowania wobu krajach. Podczas gdy rozdziały 2–5 zmierzają do ukazania planowania w Niem-czech i w Polsce przy uwzględnieniu indywidualnego kontekstu, ale również prze-ciwstawieniu systemów oby krajów, celem rozdziałów 6 i 7, przestawionych w for-120 Nowości wydawniczemie glosariusza, jest zaprezentowanie definicji poszczególnych pojęćplanistycznych w porządku alfabetycznym. Dopełnieniem informacji są czterymapy dotyczące obszaru wzdłuż granicy polsko-niemieckiej.Dotychczasowe opracowania o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennymw Polsce i w Niemczech skupiały się na odrębnej prezentacji każdego kraju, w ni-niejszej publikacji podjęto natomiast próbę bezpośredniego przeciwstawieniagłównych aspektów planowania w obu krajach. Próba ta oznaczała koniecznośćwyboru profilu tematycznego, bez zagłębiania się w szczegóły zamieszczone wewcześniejszych opracowaniach. Broszura ta stanowi – po dokonaniu aktualizacji irozszerzeniu tematycznym w wybranych dziedzinach – nowe ujęcie problematyki.Nowości wydawnicze 121Lidia Mierzejewska, MagdalenaWdowicka (red.)Współczesne problemy rozwojumiast i regionówSeria: Studia i Prace z Geografii iGeologii nr 22Bogucki Wydawnictwo Naukowe,Poznań 2011, 251 s.ISBN 978-83-62662-77-7Publikacja ma charakter jubileuszowy iukazała się z okazji 70. rocznicy uro-dzin prof. dr. hab. Jerzego J. Paryska,wybitnego polskiego badacza i wielo-letniego pracownika Uniwersytetu im.Adama Mickiewicza w Poznaniu.Książka pt. „Współczesne problemyrozwoju miast i regionów” składa się z16 artykułów naukowych, napisanychprzez osoby, z którymi prof. J. Parysekblisko współpracował i które darzyszczególnym poważaniem. Charaktertomu jest bardzo zróżnicowany, łącząc zagadnienia rozwoju miast i regionów wróżnych skalach przestrzennych, i to zarówno w aspekcie teoretycznym, metodolo-gicznym, jak i aplikacyjnym.Tom rozpoczyna seria trzech artykułów poświęconych zagadnieniom teoretycz-nym rozwoju społeczno-ekonomicznego, które mają charakter uniwersalny i mogąbyć zastosowane w badaniach i analizach prowadzonych w różnych skalach prze-strzennych.Pierwszym jest artykuł prof. dr. hab. Zbyszka Chojnickiego pt. „Systemy spo-łeczne jako przedmiot geografii społeczno-ekonomicznej”, który, przyjmując pode-jście systemowe, przedstawia koncepcję systemów społecznych. W drugim z arty-kułów pt. „Dynamika i ewolucja złożonej i nierównowagowej przestrzeniekonomicznej. Zarys teorii”, autor, prof. dr hab. Ryszard Domański, zwraca uwagę,że obecna od dawna w ekonomii i gospodarce przestrzennej myśl ewolucyjna niezaowocowała do tej pory opracowaniem usystematyzowanej teorii w tym wzglę-dzie, w dalszej części tekstu prezentuje różne teorie wyjaśniające dynamikę i ewo-lucję nierównowagowej przestrzeni ekonomicznej. Podejście systemowe wykorzy-stał także w swoim artykule pt. „Zastosowanie modelu systemu interakcyjnegośrodowiska życia człowieka w geograficznych badaniach sytuacji zdrowotnej lud-ności” dr Tomasz Michalski, który podjął próbę implementacji do badań z zakresugeografii medycznej modelu systemu interakcyjnego środowiska życia człowiekaautorstwa J.J. Paryska (1985), wskazując na szerokie możliwości użycia tego mode-lu do badań mieszczących się w ramach geografii chorób.122 Nowości wydawniczePozostałe artykuły niniejszego tomu dotyczą stricte problemów rozwoju w róż-nych skalach przestrzennych (lokalnym, regionalnym i ponadregionalnym) i róż-nych aspektach (społecznym, ekonomicznym i przestrzennym). Problematyce roz-woju miast poświęconych jest pięć artykułów, przy czym dominuje aspektspołeczny prowadzonych badań. Tę część tomu otwiera artykuł prof. dr. hab. Janu-sza Słodczyka pt. „Miasta polskie w procesie przemian (w świetle wystąpień profe-sora Jerzego Paryska na konferencjach opolskich 1999–2010)”, w którym autor ze-brał przemyślenia i opinie dotyczące zewnętrznych i wewnętrznych uwarunkowań,a także przebiegu i skutków przeobrażeń miast polskich po roku 1989, zaprezento-wane przez Jubilata podczas konferencji opolskich. Prof. dr hab. Wiesław Maik wswojej publikacji pt. „Ewolucja miejskich przestrzeni publicznych: od agory doświątyni konsumpcji” zajmuje się problemem przestrzeni publicznej w miastach,określając jej typy, funkcje oraz transformacje. Dr hab. Jan Wendt w artykule pt.„Proces transformacji społecznej i problemy rozwoju miasta Oradea” analizujezmiany struktury społecznej tego rumuńskiego miasta w aspekcie przemian et-nicznych, językowych i religijnych. Jako społeczne można także potraktować za-gadnienie rozwoju turystyki religijnej, będące przedmiotem zainteresowania prof.dr. hab. Antoniego Jackowskiego w artykule pt. „Perspektywy rozwoju turystyki re-ligijnej w Krakowie”. Bardziej metodologiczny charakter ma natomiast współau-torska publikacja prof. dr hab. Danieli Szymańskiej (współautorzy: dr Dominik JanDomin, mgr Grzegorz Kwiatkowski, mgr inż. Krzysztof Rogatka) pt. „Rankingmiast w Polsce na podstawie warunków życia w świetle różnych metod pomiaru”,w której, na podstawie wskaźników szeroko rozumianych warunków społecz-no-gospodarczych decydujących o warunkach życia ludności, przedstawiono ran-king polskich miast liczących 100 tysięcy mieszkańców i więcej. Pokazano przytym, jak różne metody obliczeniowe i różne techniki normalizacji danych dają od-mienne rankingi, a w konsekwencji także klasyfikacje miast. Złożoność proble-mów rozwoju niektórych miast europejskich opisuje we współautorskim artykulept. „Kurczące się miasta (shrinking cities) i strategie ich regeneracji” prof. dr hab.Tadeusz Stryjakiewicz (współautor: mgr Emilia Jaroszewska). W opracowaniu tymprzedstawiono aktualny stan wiedzy na temat kurczącego się miasta, podjęto pró-bę zdefiniowania pojęcia shrinking city oraz przeprowadzono szczegółową analizęprzejawów i skutków kurczenia się miasta, a także form przeciwdziałania im naprzykładzie Wałbrzycha.Pozostałe artykuły niniejszej publikacji podejmują zagadnienia rozwoju w skaliregionalnej i ponadregionalnej, w tym też w kontekście europejskim. Temu międzyinnymi zagadnieniu poświęcony jest artykuł prof. dr. hab. Jana Łobody pt. „Polskieregiony w kontekście wybranych krajów europejskich”, w którym autor prezentujeaktualną sytuację polskich regionów w zakresie korzystania z funduszy unijnych(EU) na tle kraju oraz porównuje sytuację Polski i wybranych państw strefy euro wdobie kryzysu ekonomicznego ostatnich lat. Podobną problematykę, związaną zwykorzystaniem funduszy unijnych, jednak w skali ponadregionalnej, podejmujew swym artykule pt. „Zróżnicowanie przestrzenne liczby wniosków dotyczącychpłatności w zakresie działań wspólnej polityki rolnej zrealizowanych przez gospo-darstwa rolne w Polsce w latach 2002–2010” prof. dr hab. Roman Rudnicki. War-Nowości wydawnicze 123tość dotacji Unii Europejskiej na tzw. dopłaty bezpośrednie stała się natomiastprzedmiotem badań prowadzonych przez prof. dr. hab. Benicjusza Głębockiego izaprezentowanych w artykule pt. „Dotacje Wspólnej Polityki Rolnej na rzecz ko-ściołów i związków wyznaniowych w 2008 r.”. Prof. dr hab. Teresa Czyż w artykulept. „Struktura przestrzenno-ekonomiczna Polski na początku XXI wieku” dokonu-je opisu diagnostycznego aktualnej struktury przestrzenno-ekonomicznej Polski,wprowadzając podział przestrzenny na regiony rdzeniowe i peryferie. Regiony tewyznacza na podstawie systemowej miary poziomu rozwoju gospodarczego, zaktórą przyjmuje iloraz potencjału dochodu i potencjału ludności. Zagadnieniomoceny zgodności scenariuszy uwarunkowań i wizji przestrzennego zagospodaro-wania kraju w 2010 r., sformułowanych w połowie lat 90. w ramach prac nad poli-tyką przestrzennego zagospodarowania kraju, poświęcony jest artykuł prof. dr.hab. Marka Dutkowskiego pod tytułem „Jakim zwierzęciem jest Polska, czyli próbaoceny trafności scenariuszy uwarunkowań i wizji przestrzennego zagospodarowa-nia kraju”. Regionalnej skali przestrzennej dotyczy także opracowanie pt. „Europabałtycka. Od wizji i strategii (VASAB 2010) do planowania przestrzennego na mo-rzu” autorstwa prof. dr. hab. Tadeusza Palmowskiego. W artykule tym podkreślonezostało znaczenie sieci powiązań w zakresie polityki, gospodarki, kultury i ochronyśrodowiska dla efektywności wykorzystania przestrzeni morskiej. Tom zamyka ar-tykuł prof. dr. hab. Zbigniewa Zioło pt. „Przemiany potencjału ekonomicznegoświatowych korporacji oraz zmiany lokalizacji siedzib ich zarządów w latach kryzy-su gospodarczego”, którego autor przyjął założenie o dominującej roli korporacjiponadnarodowych w decydowaniu o przemianach społeczno-gospodarczych i kul-turowych współczesnego świata, a następnie na podstawie cech kształtujących po-tencjał ekonomiczny poszczególnych sektorów gospodarki wyznaczył obszary re-cesji gospodarczej oraz wzrostu gospodarczego w skali globalnej.Lidia Mierzejewska, Magdalena Wdowicka124 Nowości wydawniczeLidia Mierzejewska, MagdalenaWdowicka (red.)Contemporary Problems of Urbanand Regional DevelopmentBogucki Wydawnictwo Naukowe,Poznań 2011, 143 s.ISBN 978-83-62662-58-6Niniejsza publikacja ma charakter jubi-leuszowy i ukazała się z okazji 70 rocz-nicy urodzin prof. dr. hab. Jerzego J. Pa-ryska, wybitnego polskiego badacza iwieloletniego pracownika Uniwersyte-tu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.Książka pt. „Contemporary Problemsof Urban and Regional Development”składa się z 9 artykułów naukowych,autorstwa naukowców z uniwersyte-tów z całego świata, z którymi prof. J.Parysek miał przyjemność się spotkaćpodczas swoich wyjazdów naukowych,zwłaszcza konferencji organizowanychw ramach AESOP i IGU, i których jednocześnie darzy szczególnym szacunkiem.Poszczególne rozdziały poświęcone są problematyce miejskiej w wielu różnychaspektach (w tym w skali miasta-regionu), rozwoju regionalnego w różnych ska-lach przestrzennych (wojewódzkiej i krajowej), a także zagadnieniom planistycz-nym, istotnym zarówno z punktu widzenia rozwoju miast, jak i regionów.Tom otwiera artykuł Gerharda O. Brauna (Niemcy) pt. „Towards UnderstandingUrban Processes and Structure”, który podjął próbę wyjaśnienia procesów i struk-tur, współdecydujących o tym, w jakim stopniu miasto jest miejscem przyjaznymdo życia. Christian Wichmann Matthiessen (Dania) we współautorskim artykulept. „The global system of knowledge cities 1996–1998 to 2006–2008: an analysisbased on bibliometric indicators” zajmuje się z kolei globalnymi aspektami rozwo-ju miast, analizując strukturę i węzły sieci miast, wykorzystując w tym celu wskaź-niki bibliometryczne. Możliwości zastosowania technik GIS w geografii miast ana-lizuje w swoim artykule pt. „Urban geography with GIS” Yuji Murayama (Japonia).Zagadnieniom rozwoju miast i urbanizacji poświęcony jest natomiast artykuł pt.„Urban development processes in Spain – from consolidated cities to urban re-gions with an overdensified housing market” autorstwa Rubena C. Lois González iMarii J. Piñeira Mantiñán (Hiszpania). Podobną tematykę porusza André Horn(Republika Południowej Afryki), badając problemy rozwoju regionów węzłowych,jakimi są obszary metropolitalne, w artykule pt. „Urban and regional developmentin South Africa: an overview”. Izhak Schnell wraz z Madeleine Schechter (Izrael) wartykule „Liminal Places of Memor(ies): The Etzel Museum in Tel Aviv” koncen-trują uwagę na kulturowych aspektach miasta i przybliżaniu znaczenia specyficz-Nowości wydawnicze 125nego miejsca, jakim jest Etzel Muzeum. Kolejne artykuły niniejszego tomu poświę-cone są analizom prowadzonym w skali regionów powierzchniowych.Przedmiotem zainteresowania Rogera Bivanda (Norwegia) są polskie regiony z1970 r., rozwijające się w specyficznych warunkach gospodarki centralnie plano-wanej. Także Karel Maier (Czechy) w artukule „Changing spatial pattern ofEast-Central Europe” prowadzi analizę w wymiarze regionalnym, badając zmiany,jakie zaszły w środkowo-wschodniej Europie w efekcie procesów integracji z UniąEuropejską. Tom zamykają rozważania Louisa Albrechtsa (Belgia), który w artyku-le „Dealing with Risk: Achilles’heel of Planning?” zwraca uwagę na koniecznośćuwzględnienia w procesie planowania potrzeby unikania ryzyka, zarówno tego po-chodzącego ze źródeł zewnętrznych (np. naturalne katastrofy), jak i wewnętrznych(ryzyka pochodzenia antropogenicznego), co niestety w praktykach planistycznychnie zawsze ma miejsce.Lidia Mierzejewska, Magdalena Wdowicka126 Nowości wydawnicze

Nowości wydawnicze

https://pressto.amu.edu.pl/index.php/rrpr/article/download/14198/13883

Nowości wydawnicze

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna