Bednarska-Ruszajowa, Krystyna

Przegląd Biblioteczny

Polish

Jagiellonian Univeristy Repository

1 6 0 RECENZJE I PRZEGLĄDY PIŚMIENNICTWAB i b l i o l o g i a .  P r o b l e m y  b a d a w c z e  n a u k  h u m a n i s t y c z ­n y c h .  P raca zbiorowa pod redakcją Dariusza Kuźminy. W arszawa: Wydaw. SBP 2007, ss. 396. Ser. N auka -  Dydaktyka -  Praktyka: 100, ISBN 978-83-89- 16-89-9Znakomity i cenny jest dorobek Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich pod wieloma względami. Jego omówienie zasługuje na osobny, obszerny elaborat. Tu koniecznie trzeba zwrócić uwagę na jed n ą  sferę aktywności Stowarzyszenia, mianowicie na jego działalność wydawniczą. Okazją do tego je s t ukazanie się setnego num eru serii „N auka -  D ydaktyka -  P rak tyka” wychodzącej od 1993 r. T en jubileuszowy tom  zawiera referaty wygłoszone na konferencji „Bibliologia a w arsztat nauk hum anistycznych i społecznych” zorganizowanej w styczniu 2007 r. przez Insty tu t Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych Uniwer­sytetu W arszawskiego. Książka obejmuje 37 referatów  o zróżnicowanej treści. Klucz ich doboru i kolejności jest trudny do ustalenia. Nie jest to porządek alfa­betyczny według nazwisk autorów, ani systematyczny od ogółu do szczegółu, ani działowy. U kład nie m a tu  jednak  większego znaczenia, bowiem książka prze­czytana w całości dostarcza imponujących informacji o samej bibliologii i m eto­dologii badań, natom iast poszczególne artykuły /referaty  zaspokajają indywi­dualne zainteresowania naukowe użytkowników zbioru poprzez wybrane przez nich teksty.W  obrębie szeroko rozumianej bibliologii skala problemów jest znaczna: od wykładni księgoznawstwa jako dyscypliny naukowej, jego historii i związków z innymi naukam i, poprzez m etody i źródła om awiane ogólnie lub szczegółowo do zagadnień wąskospecjalistycznych, będących odbiciem konkretnych zainte­resowań badawczych referentów, a dopiero w drugiej kolejności wykorzystanych do nich źródeł i m etod.Grupę pierwszą reprezentuje syntetyczny artykuł Krzysztofa Migonia otwie­rający tom  materiałów. Należą tu  częściowo także te teksty, bardziej przystające do dwu kolejnych grup, które w części wprowadzającej charakteryzują bibliolo- gię i jej związki z innym i naukam i.Do grupy drugiej można zaliczyć artykuł Jolanty  Gwioździk, który przynosi zestaw m etod, jak ie winny być stosowane łącznie do analizy zasobów bibliotek klasztornych i bliski m u tekst Iwony Pietrzkiewicz, jakkolw iek o mniejszym stopniu uogólnienia, bowiem egzemplifikacją obejm ujący tylko W ielkie Księ-BIBLIOLOGIA. PROBLEMY BADAWCZE NAUK HUMANISTYCZNYCH 1 6 1stwo Litewskie. M etoda biograficzna w badaniach nad dziejami książki w okre­sie zaborów została omówiona przez Annę Grucę, zaś m etody ilościowe w bada­niach nad lite ra tu rą  i książką dla dzieci i młodzieży przez Bogumiłę Staniów.W  wyjątkowych przypadkach wyeksponowanie określonej metody, pom pa­tyczne w tytule, banalne w realizacji, prowadziło do rozczarowania. Zdarzało się bowiem, że autorzy, dla uczestniczenia w prestiżowej konferencji, do swoich nie­zbyt ważnych dla nauki, a na pewno nie dla bibliologii, ustaleń faktograficznych dodawali opis zastosowanej metody lub metod. T ak  np. artykuł Marioli Antczak zatytułowany M etoda bibliograficzna, statystyczna i porównawcza w  badaniach bibliologicznych na p rzykładzie  badań w łasnych, zamieszczony w tomie na ho­norowym drugim miejscu zaraz po znakomitym tekście K. M igonia, jest niepo­rozumieniem. Jest to sprawozdanie z przebiegu badań autorki nad światowymi, głównie am erykańskim i i angielskimi pracam i na tem at dram y, która jako m e­toda dydaktyczna mogłaby być stosowana nie tylko przez nauczycieli, lecz także przez bibliotekarzy szkolnych. B adania miały odpowiedzieć na pytanie, czy -  ewentualnie, w jakim  stopniu -  opracowania tej metody wpłynęły na jej stosowa­nie w praktyce. T ak  postawione pytanie doprowadziło M. Antczak do zasugero­wania słuchaczom, że to ważny problem bibliologiczny i do wprowadzenia wyjaś­nień powszechnie znanych uczonym, czym jest księgoznawstwo jako dyscyplina i jakie są etapy każdej pracy naukowej, niezależnie od dyscypliny.Podobnie D orota Sidorowicz, charakterystyką, zresztą dyletancką, m etody bibliograficznej usiłowała zaistnieć na konferencji z referatem  o źródłach niemiec­kich wykorzystanych przez Piotra Switkowskiego w pracy redakcyjnej nad czaso­pismami. Stylistycznie charak terystyka m etody przedstaw ia się następująco: „Na własne potrzeby stw orzyłam ”, „Dalsza część pracy polegała n a  ” , „Po­dobnie postępow ałam ....” itp. Lepiej by się stało, gdyby autorka zrezygnowała z charakterystyki m etody bibliograficznej, poprzestając na prezentacji wyników uzyskanych przy jej zastosowaniu, ale wówczas musiałby to być referat na innej konferencji.W  tom ie na uwagę zasługuje problem  źródeł do badań. Aż cztery referaty dotyczą archiwaliów i zasobów archiwalnych atrakcyjnych dla bibliologów. W aż­ny jest tekst Anny Dymmel poświęcony aktom  notarialnym  i możliwościom ich wykorzystania w badaniach nad bibliotekami i czytelnictwem. Duże znaczenie mogą mieć w tych przypadkach formularze inwentarzy bibliotecznych uregulo­wane odpowiednią ustaw ą notarialną i przepisami. A utorka sformułowała defi­nicję aktu notarialnego i dokonała klasyfikacji tego typu dokumentów.Urszula Perkowska w swoim referacie wyszła od instytucji, nie zaś od typu dokumentów. Na przykładzie Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego pokazała typy dokumentów gromadzonych i przechowywanych w archiwach. Metodologię poszukiwań archiwalnych zarysowała Lilia Kowkiel na przykładzie inwentarzy i katalogów w XIX-wiecznych bibliotekach pryw atnych w guberniach zachod­nich zaboru rosyjskiego. A utorka zwróciła uwagę na takie zespoły, jak: kolekcje rodzinne, spisy książek ułożone przez przedstawicieli władz carskich przy konfi­skowaniu m ajątku za udział w powstaniach, spisy książek lub całych bibliotek darowanych towarzystwom naukowym lub organizacjom społecznym.Ze sw adą i dużą znajomością przedmiotów opisu został przeprowadzony przez Radosława Gazińskiego wywód na tem at podobieństw  i różnicy między m ateriałam i bibliotecznym i a archiwalnymi. Lekki w formie, głęboki w treści, w sposób niekonwencjonalny zbiera i przeformatowuje dotychczasowe nierzadkie ustalenia definicji źródeł w ogóle, źródeł historycznych i ich klasyfikacji. P unk­tem  wyjścia, a także dojścia jest praca badawcza historyka, a przy tej okazji na­stępuje rozróżnienie między m ateriałam i (źródłami) bibliotecznymi a archiwal­nymi i ich miejscem  w tej pracy. W ażne jest także wskazanie na charak ter źródłowy niektórych m ateriałów  bibliotecznych, jak  inkunabuły i stare  druki będące pierwodrukami oraz opracowań monograficznych po 1800 r. dla analizy stanu badań w danej dyscyplinie. Trzecią grupę referatów, najliczniejszą w zbio­1 6 2 RECENZJE I PRZEGLĄDY PIŚMIENNICTWArze, stanow ią zagadnienia wąskospecjalistyczne będące odbiciem konkretnych zainteresow ań badawczych i wyników badań, a dopiero w drugiej kolejności wykorzystanych w nich źródeł i metod. T u należy, wymieniony już wcześniej, tekst Doroty Sidorowicz, tekst Doroty Pawelczyk o księgozbiorach księży Jezui­tów w Krakowie i Katarzyny Kaczor-Scheitler o bibliotece karm elitanek bosych również w Krakowie. Koronnym reprezentantem  tej grupy jest tekst M arty Anny Wojtkowskiej-Maksymik o nieprecyzyjnym, a nawet prowokacyjnym tytule Ja k  się wydaje bestseller, poświęcony analizie wydań włoskich i polskich II libro del Cortigiano/ D w orzanina Polskiego, B aldassara Castiglione/Łukasza Górnic­kiego. Podtytuł m ateriałów  konferencyjnych P roblem y badaw cze nauk hum a­n is tyczn ych  rozszerza zakres referatów  poza wąsko rozum ianą bibliologię i dopuszcza wprowadzenie takich zagadnień, jak  m etody leksykograficzne w ba­daniach nad słownikami (Ew a Rudnicka) lub rozwój terminologii związanej z naftą od jej początków w języku polskim, na podstawie materiałów w Bibliote­ce Insty tu tu  N afty i Gazu w Krakowie (Ew a M ąka). T en  ostatni tekst jest na szczęście tylko kom unikatem . Może by dobrze było przyjąć zasadę, że na konfe­rencji wygłasza się wszystkie referaty, natomiast w druku pomija się znacznie od­biegające tematycznie lub na słabszym poziomie naukowym. W  tym  zakresie se­lekcji powinien dokonywać redaktor zbioru materiałów.Cenne jest, stosunkowo jeszcze rzadkie w opracowaniach, omówienie w refe­ratach metodologii badań nad współczesnymi problem am i księgoznawczymi. Znalazły się więc takie zjawiska i procesy, jak  introligatorstwo nowożytne (Arka­diusz W agner), ochrona zbiorów bibliotecznych po II wojnie światowej (Ryszard Nowicki), ruch wydawniczo-księgarski w Polsce lat 1945-1950 (W anda A. Ci­szewska), historia bibliotek w Polsce w latach 1918-1947 (Jacek Puchalski), organizacja obiegu książki w PR L  (Stanisław  Adam Kondek) i regionalny ruch wydawniczy po 1956 r. (M agdalena Rzadkowolska).Z satysfakcją należy też odnotować zapowiedzianą przez H annę T adeusie­wicz kontynuację Słownika pracowników ks ią żk i polskiej, wydawnictwa wielce ważnego nie tylko dla księgoznawców, którego I I I  Sup lem en t m a się ukazać tak­że w serii „N auka -  D ydaktyka -  P rak tyka”.K rystyna Bednarska-Ruszajowa  Insty tu t Informacji Naukowej i BibliotekoznawstwaU niwersy te t J  agiellońskiT e k s t w p ły n ą ł do  red a k c ji 5 lu teg o  2 0 0 8  r.

Bibliologia : problemy badawcze nauk humanistycznych : praca zbiorowa

https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/bitstream/handle/item/59290/bednarska-ruszajowa_bibliologia_problemy_badawcze_nauk_humanistycznych_2008.pdf?sequence=1&isAllowed=y

Bibliologia : problemy badawcze nauk humanistycznych : praca zbiorowa

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Jagiellonian Univeristy Repository