Taha Toros Arşivi, Dosya No: 350-Rahmi Saltu

Kızılkaya, Muhsin

Istanbul Sehir University Repository

Ahmet Tezcan
RAHMİ SALTUK'TAN
'ŞİKAYETNAME'
Tanrı Baha’yı söylediği için DGM’yi boylayan, 
Deşmalım’ı okuduğu için suçlanan sanatçı ile 
Muhsin Kızılkaya dertleşti.
Rahmi Saltuk kasetine aldığı türküler nedeniyle mahkemeyi boyluyor.
KONUŞURKEN, yakından 
baktım, bir gözü diğerinden 
büyük, veya öteki diğerinden 
küçük sanki. Biri daha bir fır 
açılıyor ve elin biri mutlaka ha­
vada, kavis çiziyor. Anlatırken, 
bir cümlenin sonunu getirme­
den ötekine geçiyor; çok şeyi 
birarada anlatma isteğinden ve­
ya konuşmaya olan hasretin­
den olsa gerek.
“ Benim ortaya çıkışım 
1960’ lı yıllardır. Bu dönemde 
sosyalizm tartışmaları ciddi ola­
rak başlıyor. Bunun yansıması 
olarak da halk müziğine yeni 
bir bakış açısı geliyor. Ben bu 
geleneğin bugünkü sürdürücü- 
süyüm.”
Ama aynı dönemde, “ biz 
korkmayız bundan şundan, 
Devrimciyiz devrimci, Emper­
yalist duvarını yıktık daha 
yıkacağız”  türküleri de en po­
püler türküler. Ancak Rahmi 
Saltuk, bu kaba ajitasyon tür­
külerini çalıp söyleyenlerden 
ayırmak gerekir. O  da bunu 
kabul ediyor ve ekliyor:
“ Ben de zaman zaman ajite 
edici türküler söyledim. Politik 
dozajı yüksek olan bir grev ve­
ya öğrenci hareketinde, misket 
çalıp söylenmez. Konserlerde 
bile söyledim. Ama bana göre 
kalıcı olan günceli yakalamak 
değil, anlıyorum ki, güncel 
olan çok çabuk eskir.”
‘ Resmi görüşü 
yıkmak gerek’
Rahmi Saltuk, kendi ifadesiy­
le, “ resmi görüşün dışında”  ilk 
defa bir Kürtçe halk türküsü­
nü kasetine almış. Bu nedenle 
kaseti toplatılmış. Anlatıyor:
“ Türkiye’de resmi görüş soz- 
konusu olduğu zaman sözcük­
ler bile değişiyor. Mesela tür­
künün aslında, “ Vurun Kürt 
uşağı’ der, resmi görüş bunu ıs­
rarla, ‘Vurun Antepliler’ diye 
değiştirip söyletiyor. Ruhi Su 
bile bunu böyle söyledi., aksi 
taktirde türküyü geçirtemez- 
di.”
Saltuk, Tuncelili olmasının 
ve Zazaca ninnilerle büyüme­
sinin müziğinin biçimlenme­
sinde önemli etkileri olduğunu 
söylüyor.
“ Yasaklı olması, benim Kürt­
çe’ye daha yakınlaşmamı getir­
di. Ben Kürtçe türkülerle büyü­
düm. Çocukken anlatırlardı, 
çünkü 1938 çok yakın, o döne­
me ait anlatılanlar beynime ka­
zınmış. Bir aydın sanatçı olarak 
bunları görmem gerekiyordu. 
Resmi görüşü kırmak gereki­
yor.”
Rahmi Saltuk’a göre, bugü­
nün sanatçılarının büyük bir 
çoğunluğu güncelin peşinde. 
Mesela, hapishaneler ve işken­
ce bu güncel temaların en yay­
gın olanları, insanlar bu tema­
lardan yola çıkarak kasetler ya­
pıyor ve milyonlar satıyorlar.
Bu temaları sömürü aracı ola­
rak kullanıyorlar. Hapishane 
ve işkence çığırtkanlığı, kaba 
bir şekilde para kazandırıyor.
Saltuk, profesyonel olmak 
gerekliliğine inanmış. Bu ne­
denle, 1982 yılında Egemen 
Bostancı ile bir dizi konser or­
ganize etmiş.
“ 1982 yılında beni denediler. 
Bu adam ne yapıyor diye. Bak­
tılar ki, uslanmamışım, yasak
koydular. Egemen Bostancı’yı 
tehdit ettiler, Saltuk’a konser 
verdirtirseniz, Arı stüdyosunu 
elinizden alırız dediler.”
Rahmi Saltuk eşit şanlarda il­
gi bekliyor. Birtakım sanatçıla­
ra devletin radyo ve televizyon­
larının kapıları sonuna kadar 
açık. Arabeskçilere her ne ka­
dar TRT yasaksa bile toplu­
mun bütünü hizmet ediyor. 
Polis radyosu şarkılarını çalı­
yor, fotoromanlar onlar için çı­
kıyor. Magazin gazeteler onla­
rın emrinde. Ya Rahmi Saltuk 
gibileri ne yapsın? Burada Zül­
fü Livaneli’nin durumunu so­
ruyorum. Saltuk’un yanıtı, 
“ Zülfü bana göre devlet sanat­
çısıdır. Devlet sanatçısı payesi­
ni de resmen haketmiştir”  olu­
yor. Ve kendince çok önemli 
bulduğu bir başka soruna deği­
niyor. Bu çifte standartın man­
tığıyla ilgili bir sorun. Örneğin 
Theodorakis, Joan Baez iste­
dikleri zaman Türkiye’ye gelip 
konserler verebiliyorlar. Üste­
lik Atatürk Kültür Merkezi’n- 
de...
Şimdi bu merkezler bir yana, 
özel salonlar bile kendi ülkele­
rinde Rahmi Saltuk gibi sanat­
çılara yasak.
GÜNEŞLİK
â
Mafyaya devlet yardımı
BİRKAÇ yıl önce sinemacı dostum İbrahim Güçlükaya kapımı çaldı.
“ Basın toplantımız var Tezcan” dedi. “ Devlet adına bizim çekece­
ğimiz dizi filmi Bakan Bey tanıtacak.”
Benden istediği şey aslında çok basitti. Basın toplantısına, filmi fi­
nanse eden Bakan Bey ve oyuncular katılacaktı. Dizinin baş kadın oyun­
cusu, son günlerde fırtınalı bir aşk yaşamakta olan ünlü sarışın yıldız 
idi. Ondan başka birkaç gözde çıplak da rol alıyordu.
“ Oraya gelen gazeteciler Bakan’ın yüzüne bile bakmaz” dedi İbra­
him. “ Hem adamcağız ara yerde kalır, hem de bizim firmanın adını 
sanını duyan olmaz. Halbuki ben basında önce bizim firmanın adı geç­
sin istiyorum. İşte bunun için sen bize lazımsın.”
“ Bana bak adi filimci!” dedim. “ Ben gazeteciyim, pazarlamacı de­
ğil. Eğer tanıtıma ihtiyacın varsa bir reklam şirketine git!”
Fakat arkadaşımın durumu da hiç içaçıcı değildi. Ona son kez bir 
dostluk yapmaya karar verdim. Basın toplantısına gidecek ve Bakan’ 
la konuşacaktım.
Dostum haklıymış. Film yıldızlarını görünce foto muhabirlerinin aklı 
başından gitti. Kızların kıyafetleri, dekolte çılgınlığının son aşamasını 
sembolize ediyordu. Biraz daha gayret etseler, basın toplantısı çıplaklar 
kampı açılış kokteyline dönebilirdi.
Bakan Bey, salonun ortasında durup şaşkın gözlerle çevresine ba­
kınıyordu. Onun bu hali bir muhabirin dikkatini çekmişti. Makinasına 
yeni bir film bobini takarken Bakan’ın yanına yaklaştı.
“ Bakan daha gelmedi mi yahu?” dedi. “Yoksa o da mı trafiğe takıl­
dı? Öyle olsa amma matrak olurdu ha!”
Talihsiz muhabir, kahkahası asık bir yüze çarpıp 4 yıldızlı otel kris­
tali gibi parçalanınca gaf yaptığını anladı. Az sonra basın toplantısı. 
Bakan Bey’in üç kısa bir uzun öksürük anonsundan sonra başlayabil­
di. Kısa bir takdim konuşması yapıldı ve sorulara geçildi.
Muhabirler, Bakan’a bir tek soru bile yöneltmedi. Fakat dizinin baş 
kadın oyuncusu, şakır şakır soru yağmurunda sırılsıklamdı. Bakan Bey 
elini çenesine koyup bir süre onu dinledi. Ensesini kaşıdı. Tırnakları­
nın arasında kir var mı diye baktı. Bir ara eli yanlışlıkla burnuna gitti, 
fakat yaramaz parmak son anda kendine hakim oldu. Ceplerini karış­
tırdı. Bir kâğıt bulup üstüne dolmakalemle iki kelebek resmi yaptı. Bu 
sırada ünlü yıldız, arabesk şarkıcısı olan sevgilisini niçin dördüncü kez 
terkettiğini anlatıyordu. Bense fırsat kokuyordum. Ünlü yıldız sevgili­
sine tekrar döndüğü gün, mutlaka derin bir göğüs geçirecek, ben de 
o bir nefeslik andan yararlanarak araya girecektim. Nitekim bekledi­
ğim gibi oldu.
"Bakan Bey’e bir sorum var” dedim. “ Sayın Bakanım...”
Bakan Bey o sırada ceketinin düğmesinden sarkan ipi koparmaya 
çalışıyordu. Ben biraz da yüksek sesle kendisini anınca boş bulunup 
korktu ve ipi bir çekişte kopardı. Fakat ip düğmeyi de alıp götürmüştü.
“ Sayın Bakanım” dedim, “ Ben dizinin yapımını üstlenen Güçlüka­
ya Film Şirketi hakkında sormak istiyorum.”
İbrahim’in gözleri, karanlıkta fare görmüş kedi gibi parladı.
“ Sorum şu Sayın Bakan” diye devam ettim, "Piyasada o kadar de­
neyimli büyük film şirketleri varken, niçin bu adı hiç duyulmamış, üs­
telik mazisi de bir hayli karanlık şirkete sipariş verdiniz?”
Salonda buz gibi bir hava esti. İbrahim’in bakışları söndü. Bakan 
olduğu yerde dondu. Ben dahi şaşakaldım. Çünkü konuşmaya baş­
larken sonunun böyle sansasyonel biteceğini bilmiyordum. Sanırım 
içimde bir yerlerde saklı olan gazetecilik ruhu, hiç beklemediğim an­
da bilinç düzeyine çıkıp skandal peşine düşmüştü. Ve artık çok geçti. 
Ok yaydan çıkmış, söz ağızdan kaçmıştı; Geri dönemezdim. Gazeteci 
ruhuma ihanet söz konusu olamazdı.
“ Bu şirketin karanlık mazisi mi varmış?” diye üstüme geldi Bakan. 
“O da nerden çıktı?"
“ Belgelerden!” dedim. "Sorarım size Sayın Bakan, bu anlaşmaları 
imzalarken, Güçlükaya Film Şirketi’nin Yönetim Kurulu Başkanı İbra­
him Bey’in daha önce hayali ihracata teşebbüsten hapiste yattığını bi­
liyor muydunuz? Yine aynı kişinin fakülte yıllarında azılı bir örgüt mili­
tanı olduğunu, 8 adam yaralama, 5 karakol baskını ve 2 kaçak avlan­
ma olayından arandığını, bir süre vatandaşlıktan çıkartılıp sonra tek­
rar alındığını, bu iş için yaklaşık 1 milyara yaklaşan meblağ da rüşvet 
verdiğini duydunuz mu? Böyle bir şirkete nasıl film ısmarlarsınız Sa­
yın Bakan?”
Nefesim kesildi. Susmak zoruhda kaldım.
“Çek elini boğazımdan İbrahim!" diye hırıldandım, “ Basını sustu­
ramazsın!”
Çevreden yetişip boğazımı kurtardılar. Abandone olan Bakan Bey’e, 
İbrahim’in karanlık işleriyle ilgili 500 sayfalık bir dosya verdim. Bakan 
sanırım hayatında ilk kez dört dörtlük bir araştırmacı gazetecilik örne­
ği görüyordu.
Ertesi gün İbrahim’in şirketi bütün gazetelerde manşet oldu. “ Dev­
let parasını vurguncuya peşkeş çekiyor” diyorlardı. Bir gazete, işi da­
ha da ileri götürüp “Mafya’ya Devlet Yardımı” diye başlık atmıştı. Sa­
yemde bütün gazeteler bomba gibi bir haber patlattılar. Konu Meclis 
gündemine bile getirildi. Bakanlık, İbrahim’le anlaşmasını feshetti. Ar 
kadaşım bir akşamüstü en son Boğaz Köprüsü’nde yürürken görüldü 
ve sonra kayboldu. Ve ülke tam bir ay mafyaya devlet yardımını ko­
nuştu.
Ama bunların hiçbiri benim işten atılmama mani olmadı.
Çünkü haberi atlayan tek gazete bizimkiydi. O hengamede haberi 
yazmayı unutmuştum.
GÜNEŞ PAZAR
İstanbul Şehir Üniversitesi Kütüphanesi 
Taha Toros Arşivi
* 0 0 1 5 2 9 6 9 6 0 0 6 *


Rahmi Saltuk'tan şikayetname

http://earsiv.sehir.edu.tr:8080/xmlui/bitstream/11498/53880/1/001529696006.pdf

Rahmi Saltuk'tan şikayetname

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository