Szurek, Mateusz

Interdyscyplinarne Konteksty Pedagogiki Specjalnej

 Interdyscyplinarne Konteksty Pedagogiki Specjalnej NUMER 14/2016 MATEUSZ SZUREKUniwersytet ŁódzkiSprawozdanie z II Łódzkiego Seminarium Logopedycznego pt. „Mutyzm w praktyce logopedycznej,  psychologiczno-pedagogicznej i medycznej”  Wydział Filologiczny Uniwersytetu Łódzkiego,  5 listopada 2016 r. 5 listopada 2016 r. w gmachu Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Łódzkiego odbyło się II Łódzkie Seminarium Logopedyczne pt. „Mutyzm w praktyce logopedycznej, psychologiczno-pedagogicznej i medycznej”. Organizatorami drugiej edycji seminarium, podobnie jak i pierwszej, byli pracownicy i doktoranci Katedry Dialektologii Polskiej i Logopedii Uni-wersytetu Łódzkiego. Zapoczątkowane w 2015 r. spotkania mają na celu propagowanie łódzkiej logopedii, która od wielu lat intensywnie rozwija się na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Łódzkiego. Przedmiotem tegorocznej refleksji naukowej był mutyzm analizowany z punktu widze-nia logopedii oraz dyscyplin pokrewnych: psychologii, pedagogiki oraz medycyny. Celem spotkania była wymiana obserwacji i wyników badań dotyczących mutyzmu, zapoznanie uczestników seminarium z najnow-szymi doniesieniami naukowymi związanymi z omawianym zagadnie-niem oraz prezentacja metod i technik pracy z pacjentem z mutyzmem wybiórczym. Spojrzenie na problem z perspektywy różnych dziedzin po-zwoliło na sformułowanie cennych wniosków przydatnych w pracy tera-peutycznej. Referaty wygłosili nauczyciele akademiccy reprezentujący różne ośrodki naukowe: Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Uniwersytet im. Jana Kochanowskiego w Kielcach, Akademię Ignatianum w Krakowie, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, a także doświadczeni praktycy z dziedziny logopedii, psychologii i pedagogiki zatrudnieni  174 Sprawozdanie z konferencji   w poradniach psychologiczno-pedagogicznych oraz działający w łódzkim stowarzyszeniu ,,Usłyszeć ciszę, zrozumieć dziecko z mutyzmem wybiór-czym”. Uczestnikami seminarium byli logopedzi, lekarze, nauczyciele wszystkich szczebli kształcenia ogólnego, psycholodzy, pedagodzy, stu-denci logopedii na Uniwersytecie Łódzkim i Uniwersytecie Warszawskim oraz słuchacze studiów podyplomowych Uniwersytetu Łódzkiego. Obrady stały się okazją do naukowej dyskusji, a także do wymiany doświadczeń oraz kontaktów między ekspertami i słuchaczami. Seminarium logopedyczne uroczyście otworzyła prof. zw. dr hab. Jo-anna Jabłkowska, Dziekan Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Łódz-kiego. Zwróciła ona uwagę na aktualność i ważność poruszanej tematyki. Głos zabrała także prof. nadzw. dr hab. Irena Jaros, kierownik Katedry Dialektologii Polskiej i Logopedii, która powitała wszystkich zgromadzo-nych gości i zachęciła do wspólnej refleksji naukowej. Pierwsze wystąpienie dotyczyło neurorozwojowych uwarunkowań mutyzmu. Prof. dr hab. Tadeusz Pietras wygłosił referat przygotowany razem z dr. Andrzejem Witusikiem, w którym przedstawił hipotezę neuro-rozwojową. Jest to popularny paradygmat, według którego zaburzenia determinowane są przez stopień uszkodzenia ośrodkowego układu ner-wowego. Określiwszy aktualny stan wiedzy medycznej, zaznaczył, że psychiatrzy nie są w stanie jednoznacznie stwierdzić, skutkiem uszkodze-nia której struktury mózgowia jest mutyzm. Są jednak zgodni co do tego, że w przypadku mutyzmu istnieje duże prawdopodobieństwo uszkodze-nia ośrodkowego układu nerwowego w stopniu lekkim. Zaburzenie to może zwiększać także kilkukrotnie ryzyko ujawnienia się w przyszłości choroby afektywnej dwubiegunowej lub schizofrenii. Profesor Pietras pod-jął także temat szeroko pojętej stygmatyzacji tego zaburzenia. Zgodnie  z hipotezą neurorozwojową, czynniki występujące w okresie okołoporo-dowym, które mogą uszkadzać mózgowie, powodują występowanie licz-nych deficytów sfery poznawczej i intelektualnej. Prowadzi to do gorszego przystosowania społecznego, stygmatyzacji i – w konsekwencji – odrzuce-nia przez grupę. Dzieci z mutyzmem są szczególnie narażone na taki pro-ces. Mimo że przyczyny mutyzmu są niejednoznaczne, to na pewno jest on spowodowany udziałem zarówno czynnika biologicznego, środowiskowe-go, jak i genetycznego. W wystąpieniu zatytułowanym „Zaburzone relacje w mutyzmie”  dr Anna Skoczek przedstawiła charakterystykę dzieci z mutyzmem oraz kryteria diagnozowania mutyzmu wybiórczego. Osoby dotknięte tym Sprawozdanie z konferencji 175 zaburzeniem unikają spotkań nie tylko z nieznajomymi, ale także z rówie-śnikami. Nie lubią zmian, są nieśmiałe, zamknięte w sobie, mają dobre relacje społeczne jedynie z członkami rodziny i zaprzyjaźnionymi rówie-śnikami. Z badań wynika, że w 70% rodzin dziecka z mutyzmem jedno  z rodziców przejawia symptomy fobii społecznej. W wyniku tego potomek obserwujący zachowania rodziców w trakcie różnych sytuacji społecznych poprzez naśladownictwo uczy się negatywnych zachowań, których nie nabyłby, funkcjonując w rodzinie bez problemów w sferze społecznej. Mutyzm wywołują współistniejące ze sobą czynniki: społeczne, psychiczne i biologiczne. Autorka ukazała zaburzone relacje w rodzinie, w której ro-dzice zmuszają dziecko do mówienia za pomocą przekupstwa czy groźby. W rodzicach cały czas podświadomie tkwi pewna pretensja w stosunku do dziecka o to, że nie chce mówić, choć potrafi. Wystąpienie dodatkowo wzbogaciły przykłady z własnego doświadczenia autorki. Uczestnicy mieli okazję zobaczyć autentyczne ilustracje wykonane przez dzieci z muty-zmem oraz zapoznać się z ich analizą. Mutyzm implikuje nieprawidło- we interakcje nie tylko między członkami rodziny, ale również między dorosłymi uczestnikami procesu wychowawczego, którymi są rodzice  i nauczyciele. Kolejny referat, autorstwa dr Magdaleny Olempskiej-Wysockiej, zaty-tułowany „Dziecko z mutyzmem wybiórczym wyzwaniem dla współcze-snej szkoły” dotyczył m.in. przyczyn mutyzmu, zaliczonych do trzech grup czynników: predysponujących, przyspieszających oraz utrwalających. Dr Olempska-Wysocka poruszyła problem wczesnej diagnozy. Przedstawi-ła przykłady, w których wzmacniany jest lęk przed mówieniem (m.in. brak spójności, wymuszanie kontaktu wzrokowego, nadmierną nadopiekuń-czość, obniżanie ocen). Mutyzm może współwystępować z innymi zabu-rzeniami takimi jak: autyzm, zespół Aspergera, zaburzenia integracji sen-sorycznej, zaburzenia mowy i języka, niepełnosprawność intelektualna, depresja, nieśmiałość. Referentka podjęła również kwestię tego, jak powin-na wyglądać diagnoza i kto powinien jej dokonywać. Podkreśliła, że mu-tyzm wybiórczy nie jest już postrzegany jako zaburzenie opozycyjno- -buntownicze. Konkluzję stanowiła refleksja o konieczności udzieleniu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, efektem której powinno być orze-czenie o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na zagrożenie niedosto-sowaniem społecznym. W końcowej części wystąpienia autorka wskazała miejsca, w których mogą szukać pomocy rodziny dzieci dotkniętych oma-wianym zaburzeniem. 176 Sprawozdanie z konferencji   Referat pt. „Mutyzm a zaburzenia dysocjacyjne”, wygłoszony przez  dr Karolinę Sykulską, poświęcony był roli mutyzmu w zaburzeniach dyso-cjacyjnych, a szczególnie w dysocjacyjnym zaburzeniu tożsamości. Autorka omówiła różnice między mutyzmem selektywnym a dysocjacją tożsamości z odszczepieniem niemówiącego alter. Zaprezentowała także trudności diagnostyczno-terapeutyczne w leczeniu zdysocjowanego dziecka, które  w systemie subosobowości ma zarówno alter posługujące się mową, jak  i alter afoniczne. Z kolei mgr Katarzyna Wasiak i mgr Marcelina Nowicka podjęły temat zastosowania technik terapii poznawczo-behawioralnej w pracy z dziećmi z mutyzmem. Autorki scharakteryzowały mutyzm wybiórczy, odwołując się do Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10. Przedstawiły także definicję terapii poznawczo-behawioralnej, która stała się głównym tematem ich wywodu. Z przytoczonych badań wynika, że terapia była rekomendowana jako najlepsza w leczeniu muty-zmu wybiórczego. Badaczki podkreśliły fakt, że w doborze metod należy uwzględnić przede wszystkim wiek i poziom rozwoju dziecka, natomiast skuteczność psychoterapii zależy od dostosowania metody psychoterapii do poziomu funkcji poznawczych pacjenta. W drugiej części referentki zaprezentowały techniki, które mogą stosować terapeuci podczas pracy  z dziećmi z mutyzmem. Wśród nich wymienić można m.in.: desensytyza-cję, zarządzanie wzmocnieniami, wygaszanie bodźca, schaping, modelo-wanie, techniki relaksacji, skalowanie, priming, zachęcanie, komfortową komunikację, psychoedukację czy ukierunkowanie poznawcze. Ostatnie wystąpienie, zatytułowane „Nasze doświadczenia w pracy  z dziećmi z mutyzmem” dotyczyło osobistych doświadczeń referentek (mgr Agnieszki Szczepanek oraz mgr Agnieszki Stefańskiej) wyniesionych z pracy z dziećmi z mutyzmem. Autorki dokonały szczegółowego opisu prowadzonej przez nie grupy terapeutycznej w Specjalistycznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej dla Dzieci w Wieku Przedszkolnym w Kra-kowie. Dokładnie przedstawiły, jak wygląda diagnoza i terapia dzieci  z mutyzmem. Pierwszy etap diagnozy to indywidualne spotkania z rodzi-cami, podczas których przeprowadzony jest autorski wywiad dotyczący przebiegu ciąży, rozwoju dziecka w pierwszych latach życia, stanu zdro-wia dziecka i rodziny, relacji społecznych, poziomu rozwoju, sytuacji ro-dzinnej, wychowawczej, lęku społecznego oraz mutyzmu. Następnie pozy-skane zostają dodatkowe źródła informacji o dziecku, w skład których wchodzą opinie/diagnozy o dziecku, informacje ustne od specjalistów oraz Sprawozdanie z konferencji 177 kwestionariusz wypełniony przez wychowawcę grupy przedszkolnej. Kolejnym etapem są indywidualne spotkania z dzieckiem, na których po-znaje się pacjenta (jego zainteresowania, poziom lęku itp.), buduje się bez-pieczeństwo w kontakcie z terapeutą oraz zapoznaje go z nowym miej-scem, jakim jest sala terapeutyczna. Fakultatywnym elementem diagnozy może być także badanie psychologiczne. Powyższe etapy stanowią pod-stawę do zakwalifikowania dziecka do grupy terapeutycznej. W zaplano-wanym programie terapeutycznym ustalone są cele terapii, zasady prowa-dzenia grupy, metody pracy oraz ramy zajęć. W zaproponowanym planie nie występują sztywne scenariusze, w trakcie trwania terapii dobierane są konkretne zabawy podyktowane potrzebami i możliwościami dzie-ci/uczestników danej grupy. W podsumowaniu seminarium, którego dokonała dr hab. Renata Mar-ciniak-Firadza, podkreślono aktualność poruszanej tematyki oraz koniecz-ność dalszych badań naukowych. Istnieje również potrzeba organizowania szkoleń, warsztatów dla logopedów, psychologów i pedagogów, a także potrzeba opracowania strategii postępowania terapeutycznego z dzieckiem z mutyzmem wybiórczym. Efekty terapeutyczne może przynieść terapia prowadzona we współpracy specjalistów z różnych dziedzin: medycyny, pedagogiki, psychologii i logopedii. Nie należy zapominać o roli nauczy-cieli i rodziców. 

Sprawozdanie z II Łódzkiego Seminarium Logopedycznego pt. „Mutyzm w praktyce logopedycznej,  psychologiczno-pedagogicznej i medycznej”  Wydział Filologiczny Uniwersytetu Łódzkiego,  5 listopada 2016 r.

https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ikps/article/download/12805/12596

Sprawozdanie z II Łódzkiego Seminarium Logopedycznego pt. „Mutyzm w praktyce logopedycznej, psychologiczno-pedagogicznej i medycznej” Wydział Filologiczny Uniwersytetu Łódzkiego, 5 listopada 2016 r.

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Interdyscyplinarne Konteksty Pedagogiki Specjalnej