Taha Toros Arşivi, Dosya No: 244-Malatyalı Fahri.

Not: Gazetenin "Kimleri Dinliyoruz" köşesinde yayımlanmıştır

Gökçepınar, Sadeddin

Istanbul Sehir University Repository

Musiki öğretiminin keşfi — Manifatura tüccarı olacak yerde... 
—  Sarı kurdelâ şarkısının hikâyesi —  Telif hakkı ile geçinen 
sanatkâr —  Satılan yarım milyon plâk —  Aşk mektuplarının
verdiği korku
Halk musikisi sanatkârı ve 
bestekâr MalatyalI Fahri’yi ta­
nımayan yok gibidir. Onun 
şöhreti, radyolardaki yayınla­
rı ve satılan plâklarının ya­
rım milyonu bulması kadar 
: bağından geçen büyük bir aşk- 
: tan ileri gelmektedir. Esasen 
| bestekârlığma ve okuyuculuğu- 
í na sebep de hep bu aşktır.
Hayatı ve yetişmesi
MalatyalI Fahri hayatını 
| şöyle anlattı:
— Malatyada doğdum. 33 ya- 
! şmdayım. Sesim musiki mual­
limimizin dikkatini çekmiş, be-
: nimle hususî surette meşgul 
olmağa başladı. 8 yaşında ke­
mana heves ederek bir kaç se­
ne çalıştım. Mütaakıben de 
halk sazım, kimseden ders al­
madan öğrendim.
Pederim manifatura ticareti 
ile meşguldü. Beni de aynı işte 
yetiştirmek istediğinden mal 
almak için her İstanbula geli­
şinde yanında taşırdı.
932 de İstanbula gelişimizde 
Zeynel Abidin’in müessesesin- 
de cümbüşleri görüp bir tane 
aldım. Bununla meşgul oldum. 
Bir müddet sonra Zeynel Abi- 
din, bana kendisi için yaptığı 
cümbüşü verdi. Benim tanın­
mama bu sazan âmil olduğunu 
söyliyebilirim.
934 te Malatyada, «Sarı kur­
delâ» şarkısının beste ve güf­
tesine sébebolan büyük bir aşk 
macerası geçirdim ve sevdi­
ğimle evlendim. Fakat ailem 
bir kıskançlık buhranı sebebile 
intihar ettiği için 936 da başı­
mı alıp oradan uzaklaştım. 
Evvelâ İstanbula sonra da .bir 
¿ Iok yerj°r (tohsHm O gimden- 
beri de bir daha- Malatyaya ağ­
lamadım. Artık İstanbulda 
yerleşmiş gibiyim.
936 da İstanbula geldiğim za­
man Artaki efendiden nota, 
Saiâiıaddin Pınardan da usul 
ve makamlara dair dersler al­
dım. Aynı sene Sahibinin Sesi 
firmasına plâk doldurdum. Bir 
sene kadar da bazı saz salon­
larında okudum. Bir yıl sonra 
Polidor firmasının davetile Al­
manya'ya giderek plâğa oku­
dum. Dönüşte Kolombiya’ya 
bağlandım.
14 sene var ki sahnede şarkı 
okumuyorum. Artık okumağa 
da niyetim yok. Bunda Yeşüa- 
ya intisabımın tesiri de vardır. 
Plâklardan başka radyoda da 
okuyorum.
Çaldığı sazlar ve 
besteleri
— Hangi sazları çalarsınız?
— Tambur, keman, kanun 
biraz da piyano çalarım. Bun­
ların içinde en çok sevdiğim 
tamburdur. Onun sesine âşıkım 
desem yalan olmaz.
— Kaç besteniz var? Bunla­
rın içinde en çok hangileri se­
vilmiştir?
— Şimdiye kadar 32 şarkı ve
Konuşan: SADEDDİN GÖKÇEPINAR
'< 1 1 * 1 1
; .»■? M «
MalatyalI Fahri
türkü besteledim. Bunların a- 
rasında halkın en çok hoşuna 
gidip beğendiği «San (amdelâ» 
dır. Bu türkünün 180 bin plâğı 
satılmıştır. Aynı türkü ¡altı ay- 
n  ses santakân tarafından 
plâğa okunmuştur ki bu rağbet 
şimdiye kadar hiç bir esere na­
sip olmamıştır.
Sarı kurdelânm 
hikâyesi
San kurdelâ şarkısının ha­
yatında büyük tesiri olduğunu 
söylemişti ona:
— Bu şarkının güftesi de si­
zin galiba. Onu ne vesile ile 
yazmıştınız? diye sordum.
— Bunu benden, çok kimse
s o r m u ş v u r ,  . ı f j j g t f  ı ı M f t
almak İsteyenler oldu. Bu şar­
kının 'ıâlâ kalbimde kanayan 
bir yara ile yakından alâkası 
olduğundan bu sualinize cevap 
vermek benim için güçtür. Şu 
kadar söyliyebilirim ki bana 
dünyanın en büyük aşkını ya­
şatan ve bu şarkının güfte ve 
bestesini ilham eden sevgi­
lim — ki sonradan ailem de 
olmuştur — Başına sarı kur­
delâ bağlayıp mektebe giderdi. 
O zaman 16 yaşında idim. Âşık 
olduğum sıralarda bu şarkıyı 
yazıp bestelemiştim.
Evlendikten iki yıl sonra ai­
lem 'pir kıskançlık sebebile in­
tihar etti. Bu, hayatımın t-n 
büyük felâketidir. Onunla be­
raber gezip dolaştığımız fıstık, 
imdik ve kayısı bahçeleri bana 
zindan olduğu için Malatyadan 
ayrıldım. Zaten bundan sonra 
yaptığım bütün bestelerim bu 
acı ve ebedî ayrılikla yakından 
alakalıdır.
Bu hâdisedenberi bir daha 
evlenmedim. Evlenmeğe de ni­
yetim yok. Burada 13 yaşındaki 
kızım Sliveda ile beraber otu­
ruyoruz. Onu da dayısının oğ­
luna nişanladığımız için artık 
o da bizim sayılmaz.
— Hapishaneye de girip çık­
tığınız söylenir. Aslı var mı?
— Evet. Ailemin intiharı 
şüpheli görülmüştü. Doktorlar 
raporlarını, adliye de keşfini 
tamamlayıncaya kadar mevkuf 
kaldım. 60 gün sürmüştü. Ha­
pishanede geçen bu 60 gün 
bana «ne kara günlerde doğur­
muş anam» ve «ne TSîündir 
mahpushane havası» isimli 
besteleri kazandırdı.
Alaturka musiki
— Alaturka musiki ile de 
meşgul oldunuz mu?
— Alaturkanın yalnız türkü 
kısmına ehemmiyet veririm. 
Hattâ bazı arkadaşları daha 
ziyade türkü bestelemeğe teş­
vik ederim. Halk musikisini 
sahneye koyan ve memlekette 
ilk defa yayınlayan ben ol­
dum.
— Alaturka musiki hakkında 
ne düşünüyorsunuz
— Dede efendi ve Hacı Arif 
beylerin eserleri tekke usulle­
rini andırdıklarından hoşlan­
mam. Zaten bu besteleri 
muayyen bir zümre dinlemek­
tedir. Bunu nereden biliyorsu­
nuz? diye sorarsanız plâk fab 
rikalarmdan.. Bu hususta en 
iyi fikir buradan alınabilir. 
Zira halk türkülerinin plâkla­
rına nazaran alaturka musiki­
ye ait plâkların satışı çok dti 
şüktür. Şimdiye kadar 90 şarkı 
okuduğum 45 piâktan yarını 
milyona yakın plâğım satıl­
mıştır.
— Bu derece rağbet gören
halk musikisine radyoiaıarda 
lüzumu kadar ehemmiyet veri­
liyor mu bari? -
— Maalesef hayır. İstanbul 
radyosunda halk musikisine se­
ans olarak ayda bir, çok çok 
iki kere on beşer dakikalık za­
man ayrılıyor. Bir anket açılsa 
halk musikisine olan rağbet ko­
layca anlaşılır.
— Saz salonlarında çalışma­
dığınıza göre nasıl geçiniyorsu­
nuz?
— Plâklarınım satışlarından 
aldığım telif hakkı ile.
Merak ve eğlenceleri
— Yeşilaycı olduğumdan ağ­
zıma içki koymam. Sigara da 
içmem. Yalnız çay içmeyi çok 
severim. Denizi de severim. E- 
sasen başlıca meşguliyetim mu­
sikidir.
— İlerisi için ne düşünüyor­
sunuz?
— Avrupayı gördüğüm için 
Amerikaya seyahat etmek ni­
yetindeyim. Plâklarımın bir 
kısmı Amerikada satıldığı için 
bunları kimlerin aldığını merak 
ediyorum.
— Piyasada halk türkülerini 
en iyi okuyanlar kimlerdir?
— Piyasayı bilmem ama be­
nim beğendiğim Diyarbakırh 
Celâl var. Diğer sanatkârlar a- 
rasmda da Müzeyyen Senardan
içli okuyanını tanımıyorum.
Aşk mektupları
— Size aşk mektupları gelir 
mi?
— Şimdiye kadar hiç aşk mek 
tubu almadım. Ben de kimseye 
yazmadım. Arasıra tanımadığım 
hanımlardan mektuplar gelir. 
Taahhütlü iseler adresleri belli 
olduğundan iade ederim.
— Sebep?
— Daha sebep mi soruyorsu­
nuz? Baksanıza aşk beni ne ha­
le getirdi! Leylânın Mecnunu 
gibi senelerdir elimde saz yanık 
türküler okumaktan başka ne 
yapıyorum!
Sadi Yaver’in 
mektubu
Halk musikicimiz Sadi Yaver 
Ataman’dan görüşmemize dair 
çıkan yazıyı tamamlayıcı mahi­
yette bir mektup aldık.
Üstat, mektubunda alaturka
klâsik musikiyi bir sanat musi­
kisi telâkki ettiğini, bugünkü 
'piyasa musikisinin umumiyetle 
lehinde konuşulamıyacağmı. ga 
zinolarda klâsik musiki ile bir­
likte halk musikisinin de ayağa 
düşürüldüğünü bununla beraber 
alaturkanın bilhassa kıymetli 
icracıları bulunmasına rağmen 
ileri Türk musikisi dâva unda 
hamle unsuru olamıyacağım 
kaydetmektedir.
Ayrıca şekli ve mahiyeti il­
mileştirilmemiş bir musiki­
nin terbiye vasıtası olamıyaca- 
ğını söyleyen Sadi Yaver Ata­
man, bugünkü şartlarla gençli­
ğe kültür ve terbiye vasıtası o- 
larak ancak halk musikisi öğre­
tilebileceğini söyliyerek sözleri­
ni şöyle bitirmektedir:
— Cevabımda, alaturkayı sev­
mem demekle aşinalarını naza­
ra almak şartiyle bayağılaşmış 
piyasa musikisini sevmem de­
mek istedim.
İstanbul Şehir Üniversitesi Kütüphanesi 
Taha Toros Arşivi


Malatyalı Fahri

http://earsiv.sehir.edu.tr:8080/xmlui/bitstream/11498/53762/1/001529131006.pdf

Malatyalı Fahri

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository