Taha Toros Arşivi, Dosya No: 120-Erol Pekcan. Not: Gazetenin "Haftanın Konuğu" köşesinde yayımlanmıştır

Dikeç, Nuri

Istanbul Sehir University Repository

H A F T A N I N  K O N U Ğ U
Kırk yıldır baterisinin başından ayrılmayan Erol Pekcan
‘Caz 60’lı yıllarda katledildi’
Türkiye’ye 1926-27 yıllarında giren caz müziğinin, 1950’lerin sonuna kadar en iyi 
dönemlerini yaşadığını belirten Erol Pekcan, 60’lı yıllarda ise cazın, ‘aranjman’
müziği tarafından katledildiğini söylüyor.
Nuri Dikeç
Seksenli yılların başında, Filarmoni Derneği'nin İstanbul’da düzenlediği ilk bağımsız caz festivali, hiç de umu­lan ilgiyi görmemişti. Oysa iki yıl son­ra, BİLSAK tarafından gerçekleştirilen caz 
festivali, binlerce cazseveri bir araya topla­
yabilmişti. Caza karşı o günlerde yeniden ve 
kısa sürede yeşermiş olan bu ilgi, bugüne dek 
de anarak sürdü. Uluslararası İstanbul Fes- 
tivali’nin her yıl biraz daha geliştirilen “ Caz 
Bölümü” , bu ilginin bir başka örneği. Bu yıl 
da Uluslararası İstanbul Festivali’nin “ Caz 
Bölümü” , bir olay sayılacak kadar önemli 
isimler içeriyor. Biz de bu hafta, baterisinin 
başında, yıllarını caza vermiş bir müzisyen­
le, Erol Pekcan’la karşı karşıyayız ve tabii 
ki konumuz caz, Türkiye’de caz... Erol Pek- 
can’a cazın ülkemizdeki ilk yıllarını so­
ruyoruz.
■  Caz Türkiye’de, 1926-27 yıllarında, 
azınlıkların başlattığı bir müzik türü. Bu baş­
langıçta en ‘flaş’ isim, Arto Haçaduryan. O 
yıllardan günümüze gelebilmiş isimler ise, 
Hrant Lusikyan ve Haris Akıncı, Şadan Çay- 
cıgil, Nejat Alpün. 1930’lu yılların sonları­
na doğru caz, anık Türkiye’ye yerleşmeye 
başlamıştı. İstanbul’daki Kadıköy Halkevi, 
bu gelişmenin odağı olmuştu. Bu dönem, caz­
da “ Bebop” tarzının ülkemize yansıdığı yıl­
lardı. Fazıl Abrak, Mehmet Akter ve Erdem Bu- 
ri, o devre adını koyanlardı. Halkevi’nde birlikte 
çalarlardı.
• Peki bu çabaların kamuoyuna, 
basına yansıması ne derecede idi?
■  İlgi, azımsanmayacak kadar önemli idi. 
Örneğin, Cüneyt Sermet ve İlhan Mimaroğ- 
lu gibi iki önemli caz eleştirmenini ortaya çı­
kartan bir ortam yaratılmıştı... Bu gelişme, 
1950’lerde en parlak dönemini yaşadı. Türk 
müzisyenlerinin yanı sıra, ülkemize gelen ya­
bancı cazcıların da katkısı büyüktür. Örne­
ğin, İtalyan Corradi ve Ankara’da uzun sü­
re çalışan “ Avusturya Caz Kuarteti” ...
• Demek ki 50’lerde İstanbul 
dışına taşmıştı caz müziği...
® Hiç kuşkusuz. Hatta Ankara’daki ge­
lişme daha da önemliydi. Sefaretlerin, yaban­
cı misyonların da katkısıyla Ankara’da da 
parlak bir dönem yaşandı. Benim de Dizzy 
Gillespie ile tanışmam, onunla beş gece bir­
likte çalmam, Ankara’da gerçekleşti... Türki­
ye’de cazın bu parlak devrini, İstanbul’da İs­
met Sıra), Nejat Cendeli, Özdemir Erdoğan, 
Selçuk Sun, Süheyl Denizci ve Çatı Kulüp’- 
te yaptığı çalışmalarla İlham Gencer; Anka­
ra’da Muvaffak Palay, Hulki Saner, Ümit 
Aksu, Erdem Buri ve ben, birlikte sürdürü­
yorduk. Özellikle Ankara grubunun yaptığı, 
o yılların modası olan caz-dans müziği idi... 
60’lı yıllarda ise caz katledildi.
I" Ikkez, 17 yaşında İstanbul’un Moda semtinde müziğe başlamış Erol Pekcan. İlk profesyonel bateri çalışmalarını, askerlik için gittiği An­
kara’da, Hulki Saner, Muvaffak Palay ve Ümit Aksu ile birlikte gerçek­
leştirmiş. Ve ilk kez, 1954’te Erdoğan Çaplı Radyo Orkestrası ile Ankara 
radyosunda caz programlarına başlamış. İlk grubunu, Selçuk Sun ve 
Melih Gürel ile birlikte, i 957’de, “Erol Pekcan Caz Üçlüsü’ ’ olarak kur­
muş. Daha sonra, 1958'den bugüne dek radyo ve TV’de sürdürdüğü 
caz programlarının hazırlama ve sunuculuğuna başlayan Erol Pekcan, 
ülkemize gelen tüm yabancı caz topluluklarının da Türkiye’deki tanı­
tım ve sunuculuğunu üstlenmiş. Müzik yaşamındaki en önemli kilometre 
taşlarından biri de, 1956 yılında, Ankara’da beş gece boyunca, “Cazın 
yaşayan anıtı" Dizzy Gillespie ile birlikte çalışması olmuş.
• Nasıl bir katliamdı bu?..
■  O yıllarda, bir gazetenin açtığı “ Altın 
Mikrofon” yarışmasıyla, tabiri bile yanlış 
olan ‘aranjman’ müziği ortaya çıktı. Bu olay, 
Türkiye’de cazın düşüşe geçişindeki ilk ba­
samaktır. Bir diğeri, yabancı müzisyenlere 
Türkiye’nin kapatılması oldu. Yabancıların 
engellenmesi, yalnızca caz müziğine değil, 
müzisyenlerimize de bir darbe idi. Gerek bilgi 
alışverişi, gerekse de malzeme temini konu­
sunda onların imkânlarından yararlanmamız 
engellenmiş oldu: Bizlerin yurtdışına çıkma 
şansı çok azdı, ülkemize gelmiş bir baterist­
ten ben zilini satın alırken, bir başka arka­
daşım da saksofonunun bir parçasını yenile­
me imkânı bulurdu...
• Yabancılarla yapıları bilgi 
alışverişinin ötesinde, Türkiye’de bir
cazcının eğitimi nasıl gerçekleşiyordu 
pekiyi?..
M Cazda eğitim, Türkiye’de başlıbaşına 
bir sorun. Özel konservatuvarı olmadığı için, 
caz müzisyeni yetiştirilmedi Türkiye’de; ye­
tişenler, kendi olanaklarıyla kendilerini ge­
liştirdiler. Nedeni bilinmez. Devlet Konser- 
vatuvan’na bakarsanız, klasik müzik dışın­
da, hemen her müzik türü, yok sayılmakta­
dır. Her ne kadar doğrudan doğruya caz mü­
zisyeni yetiştirmiyorsa da bugün ciddi anlam­
da müzik eğitimi çabalarını sürdüren tek özel 
kuruluş da Timur Selçuk’un dershanesi.
Ancak bunun ötesinde, bir de Türkiye’nin 
genel şartları var tabii ki... Halkın kulağının 
tek sesli müziğe yatkın oluşu, bir diğeri de 
cazın tamamen yanlış bilinmesi; Dans ve 
oyun havaları çalan düğün orkestralarına hal­
kımız, ‘caz’ adını yakıştırır.
• Pekiyi ama son yıllarda 
bildiğimiz kadarıyla caza karşı 
Türkiye’de gelişen bir ilgi sözkonusu. 
Dünya çapında da böyle bir gelişme 
mi var?
® < Hayır. Yeni bir gelişme değil bu; biz, 
ülke olarak bazı olayların yeni yeni içine gi­
riyoruz. Avrupa’da, eski ve oldukça saygın 
bir yeri vardır caz müziğinin. Cazın anava­
tanı olan Amerika’daki müzisyenler için bi­
le, Avrupa’daki bu yaygınlık bir şikâyet ko­
nusudur. Bu nedenle, Amerika’da yetişmiş 
olan pek çok caz ustası Avrupa’nın çok sık 
konuğu olurlar. Örneğin, Duke Ellington ve 
Berry Goodman, en çok ilgi gördükleri kon­
serlerini, Sovyetler Birliği’nde vermişlerdir. 
Yine Sovyetler Birliği’nde, caz öylesine yay­
gın ve güçlü ki bir “ Caz Federasyonu” oluş­
turulmuştur. Öte yandan Çekoslovakya ve
Polonya, Avusturya, İsveç gibi ülkelerde Yu­
goslavya’da, hatta Bulgaristan’da, caz mü­
ziğinin yeri, azımsanmayacak kadar önem­
lidir. Amerika dışındaki bu gelişmeler, zaten 
yadırganacak bir durum değil. Cazın doğu­
şu da ABD’ye Afrika’dan gelen köleler ve 
Avrupalı göçmenlerin ortak müzik kültürün­
den kaynaklanmadı mı?
Gelelim Türkiye’ye... Bence, en önemli et­
ken, yurtdışında öğrenim gören gençlerin ço­
ğalması ve bu insanların oralarda beğenip be­
nimsedikleri cazı, Türkiye’ye döndüklerinde 
de kendi çevrelerine yaymaları şeklinde bir 
gelişme oldu. Bu arada, gerek TV’nin etki­
si, gerekse de ünlü cazcıların müzik festival­
lerine gelişi, caza karşı ilgiyi körükledi. Ama 
Türkiye’de, her iyi gelişmenin önünde engel­
ler vardır. Cazın yayılmasındaki en büyük en­
gel de, konser salonlarının bulunmayışı... Ge­
çen yıl, Ray Charles’m Efes harabelerindeki 
konserini, 23 bin kişinin izlediğini, dışarda 
kalan 30 bine yakın kişinin de polis tarafın­
dan güçlükle dağıtıldığını anımsarsak caz ola­
yındaki tıkanıklığın bir başka cephesi orta­
ya çıkar.
• Tüm bu olumsuzluklara rağmen, 
Türk cazcılarının yurtdışına ulaşan 
başarıları söz konusu değil mi?
■  » Bu konuda iki tür örnek verebiliriz: 
Türkiye’de kendini yetiştirdikten sonra Av­
rupa’da çalışma olanağı bulmuş İsmet Sıral, 
Muvaffak Talay, İlter Yetişen, Şansın Öl- 
meztürk. Erdem Bilgen, Süheyl Denizci, Sel­
çuk Sun gibi isimler yanında, yurtdışında ye­
tişip ünlü olan genç müzisyenlerimiz de var. 
Las Vegas’ta, 10 kişilik bir orkestranın 14 yıl­
dır yönetim ve düzenlemelerini yapan Melih 
Gürel, Amerika’nın en ünlü cazcılarıyla iki 
albüm hazırlayan Aydın Esen, İsviçre’de bir 
caz okulunda öğretim üyesi olan Atilla Şe- 
reftuğ, 1985 Roskilde Festivali’nde Danimar­
ka’nın en iyi bestecisi seçilen Atilla Engin, 
caz eğitimi gördüğü halde, ABD’nin en ün­
lü pop yıldızlarından biri olma yolunda iler­
leyen Tolga Kataş, ilk akla gelen isimler. Tüm 
bu isimlerin yanı sıra, şu anda Amerika’da­
ki caz okullarında, tam 10 Türk genci eğitim 
görüyor.
• Bildiğimiz kadarıyla, 1984 
yılında sizin uzun bir ABD geziniz 
oldu. Konu cazdı herhalde...
M Kuşkusuz. ABD’nin uyguladığı ulusla­
rarası misafir programına, o yıla kadar yal­
nızca bilimadamları ve gazeteciler davet edi­
lirdi. Bu program çerçevesinde, Türkiye’den 
davet edilen ilk müzisyen benim. Amerika’­
nın 11 kentini gezdim. Caz okullarını, stüd­
yoları ve radyo istasyonlarını ziyaret ettim. 
Eğer orada çok iyi müzisyen değilsen, aç ka­
lırsın. Şu anda ABD’de resmi olarak kayıtlı 
16 milyon müzisyen var. Bunların çoğu caz­
dan gelme, para kazanmak için, ya pop mü­
ziğini seçiyorlar ya da devamlı turnelere çı­
kıyorlar.• Sohbetimizi noktalarken, bütün 
bu konuştuklarımızın ışığında, cazın 
yurdumuzda karşılaştığı tüm 
olumsuzluklara rağmen, Türkiye’deki 
gelişimden umutlusunuz herhalde...
■  Dinleyici kültürü arttıkça, caz 
müziği yapanların da daha iyi ve doğru 
şeyler üretmesi kaçınılmaz olacaktır. Bu 
konuda TRT’nin görevi de 
azımsanmayacak çaptadır, ilk kez “ Orhan 
Sezener Hava Kuvvetleri Caz Orkestrası" 
ile radyoya giren caz müziği, bugün 
Süheyl Denizci yönetimindeki “TRT 
Hafif Müzik ve Caz Orkestrası” , özellikle 
TV’nin 2. kanalındaki caz müziği 
yayınları ve radyodaki günlük caz 
programlarıyla genişlemiştir... Ayrıca, 
artık enstrüman edinme zorluğu diye bir 
sorun da kalmadı. Ancak her sanatçının 
en büyük sorunu olan ‘ekonomik 
güvence’ ise tüm olumlu gelişmelere 
rağmen, cazcıların da tepesinde bir 
Demokles kılıcı gibi... □
İstanbul Şehir Üniversitesi Kütüphanesi 
Taha Toros Arşivi
* 0 0 1 5 2 8 3 2 9 0 0 6 *


Kırk yıldır baterisinin başından ayrılmayan Erol Pekcan:caz 60'lı yıllarda katledildi

http://earsiv.sehir.edu.tr:8080/xmlui/bitstream/11498/53288/1/001528329006.pdf

Kırk yıldır baterisinin başından ayrılmayan Erol Pekcan:caz 60'lı yıllarda katledildi

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository