Taha Toros Arşivi, Dosya No: 297-Necdet Remzi Ata

Birkan, Üner

Istanbul Sehir University Repository

- t r .  5 x 3  M *
M>Ü ►Z ►! ►K
Necdet Remzi Atak’ın anısına 
viyolacı Ruşen Güneş’in resitali
na göre, dünyada en çok gazeteci 
öldürülen / öldüren ülke, Türkiye. 
Son 85 yılımızda, görevi başında 
33 gazeteci teröre sunulmuş. 
1891’de Zeki Bey’den başlayan 
bu süreç, 24 Ocak 1993’te Uğur 
Mumcu’ya kadar dayanıyor. Bu a- 
rada, ölümle sonuçlanmayan katli­
am girişimleri de var kuşkusuz. 
Yanı sıra, cezaevlerinde çile dol­
duran birçok gazeteciye yönelik 
işkenceler... Yanı sıra, işsizliğe iti­
len, her bakımdan varlıklarını sür­
dürme olanaklarının önü kesilen 
aydınlar... Ve kamuoyu, bütün 
bunlardan rahatsız, kuşkulu, kay­
gılı. Özellikle Uğur Mumcu cinaye­
tinde binlerce insan tepkisini açık­
ça ortaya koyarak yazarına sahip 
çıktı. Düşünmekten korkmayan in­
sanlar, MİT olsun, Kontrgerilla ol­
sun, Özel Harp Dairesi ya da di­
ğer istihbarat örgütlerinin bu öl­
dürmelerdeki payının açığa çıkarıl­
ması yolunda kararlı bir direnç 
göstermekteler.
“Korkmadan öldük ey halkım, 
unutma bizi...”
Uğur Mumcu Cinayeti’nde, ay­
dınımızın nasıl öldürüldüğü, ne şe­
kilde bir soruşturmayla sürecin i- 
lerlediği ve bütün bunların üstün­
de oynanan oyunlar ele alınmak­
ta. İncelemede konunun bütün bo­
yutları derinlemesine ortaya kona- 
masa da, sonraki çabalara ekle­
necek büyücek bir tuğla olarak 
değerlendirilmelidir. İzlenen yön­
temde çoklukla yorum yapmak ye­
rine belgeler sunulmakla yetinil­
miş. Cumhuriyet çalışanlarının bu 
bütünlüğün oluşmasındaki katkısı 
da oldukça önemli.
Kitaba, Önsöz yerine Cumhuri­
yet Gazetesi’nde yayımlanan iki 
başyazının aktarımıyla giriliyor. Ar­
dından, Uğur Mumcu’nun kısaca 
nayatı, Cumhuriyet günleri, aydın 
kişiliği... derken, bombayla gelen 
jlümü. Sonrası, okunacaktır. Yazı- 
n Sesleniş’ten şu son satırlarla bi- 
ireceğiz:
“Özgürlüğe adanmış bir top çi- 
;ek gibiyiz şimdi, hep birlikteyiz ey 
.alkım unutma bizi, unutma bizi, 
nutma bizi...” - Uğur Mumcu - ■
Üner Birkarı
Kemancı - öğretmen Nec­det Remzi Atak’ı (1911 - 1972) bugünün kuşakları 
bilirler mi? Pek sanmıyorum. Abla­
sı, piyanist Ferhunde (Erkin) ile 
birlikte, Cumhuriyet’in o coşkulu ilk 
yıllarında, Atatürk Türkiye’sinin 
müzik atılımında bellibaşlı öncüler­
den biridir o. İki kardeş, ilk konser­
lerini 1920’lerin işgal altındaki Is-' 
tanbul’unda gerçekleştirdiler, daha 
sonra, Kurtuluş’un sembolü yeni 
başkent Ankara’da Atatürk’ün hu­
zurunda bir konser verdiklerinde 
(29 Ocak 1926), büyük komutan 
şöyle dedi oradakilere: “Efendiler! 
Türk’ün sanat meş’alesini yakıp, 
medeniyet kavgasını daha bacak 
kadar çocukken en düşman bir 
mühit içinde yürütmesini bilen bu 
çocuklara lütfen, ayağa kalkmasını 
bilelim!”
Atak’ın ve ablası Ferhunde Er- 
kin’in bundan sonraki eğitimleri, 
Almanya’da, Leipzig Konservatu- 
varı’nda sürmüştür. 1931 yılında 
yurda dönen iki idealist kardeş, 
önce Musiki Muallim Mektebi’nde, 
sonra da Ankara Devlet Konserva- 
tuvarı’nda, yurda yeni piyanistler, 
kemancılar kazandırma çalışmala­
rının yoğun havasına girmişlerdir.
Bu saygın, seçkin müzik adamı, 
öğrencilerinden, ça lışm aların ı 
1971’den bu yana Londra’da sür­
düren, viyola sanatçısı Ruşen Gü­
neş’in 23 Mart akşamı İzmir’de 
verdiği bir resitalde anıldı. Eşlikçi­
si, Atak’tan sonra ikinci kuşağın 
gepegenç bir temsilcisiydi: Torunu 
Kerim’in eşi, piyanist Tülay Gü- 
rerk. Güneş, programın ilk bölü­
münde, Henry Eccles’in Sol minör, 
Johannes Brahms’ın Fa minör so­
natlarını; ikinci yarıda, keman ve 
viyola dağarının küçük, sevimli, 
her zaman ihmal edilen parçalarını 
(Kreisler, Glazunov, Brahms) ses­
lendirdi. Sonatların ciddi atmosfe­
rinde de, küçük parçalarda da, yu­
muşak, rahat, tamperamanlı bir 
anlatım sıcaklığı, içtenlik, sevgi e- 
gemendi. İki sanatçıyı müziğin
dostluk ve insan sevgisi dolu ha­
vasında birleştiren, gecenin anla­
mıydı, Necdet Remzi Atak’ın sim­
ge - ismiydi.
İDSO: Mahler- Gökmen
11 Mart konserindeki “Eroica 
Bozgunu” yaramış İzmir DSO üye­
lerine; dinlenme getiren bir bay­
ram tatilinden sonra, görevlerini 
daha iyi yerine getirmenin bilinci i- 
çinde, Gustav Mahler’ in Re majör 
Birinci (Titan) senfonisini iyi algıla­
dıklarını gösterdiler, oldukça temiz 
bir seslendirme sundular. Bu ba­
şarıda kuşkusuz, genç şef Rengim 
Gökmen’in etkisi büyüktü. Yaşlı 
RomanyalI losif Conta’nın ağır 
tempolarının, yanlış vurgulamaları­
nın yerini, belirli bir dinamizm, 
doğru bir tonlama duygusu, nüans 
ve kontrast disiplini almıştı. Senfo­
ninin girişindeki, değişik oktavlar­
dan yinelenen o uzun “la” notasın­
dan, ağır bölümün “Frere Jacqu­
es” çocuk şarkısı parodisine ka­
dar, her yanıyla, bugünün dinleyi­
cisi için bile yeni yapısı, başarıyla 
vurgulandı 25 Mart akşamı. Ben o 
konserin Rengim Gökmen yoru­
munda, biraz daha dinamizm ara­
dım, senfoninin belkemiğini oluştu­
ran korno grubunda bir parça da­
ha özen aradım.
Konserin solisti, viyolacı Ruşen 
Güneş’ti; G. Philip Telemann’ın 
(1681 - 1767) Sol majör konçerto­
sunu, Cari M. von Weber’in (1786 
- 1826) Do minör Tema ve Çeşit- 
lemeler’ini yumuşak arşesi, üstün 
müzikalitesi, rahatlığı, gerçekten 
uluslararası kaliteleriyle değerlen­
dirdi. Benim içimde de, bir dahaki 
gelişinde, büyük bestecimiz Ad­
nan Saygun’un Op. 59 Viyola 
Konçertosu’nu seslendirmesi özle­
mi uyandırdı!
Bartok ve Kodaly
İzmir’de Mart sonu ve Nisan ba­
şının müzik etkinlikleri, Macar halk 
müziğinin evrensel çoksesli müzi­
ğin kalıpları içinde işleyen iki bü-
53
MÜZİK
Bela Bartok Gustav Mahler
yük yaratıcın ın, Bartok’ la Ko- 
daly’nin yapıtlarıyla seçkinlik ka­
zandı: İzmir DSO’nun konserinde 
(1 - 2 Nisan) Bela Bartok’un (1881
- 1945) Orkestra Konçertosu, viyo­
lonselci Ümit Işgörür’ün resitalinde 
(28 Mart) Zoltán Kodaly’nin (1882
- 1967) Solo viyolonsel için Sonat’ı 
seslendirildi.
İki seçkin müzik adamı, ülkeleri­
nin halk müziği gereçlerini derle­
me çalışmalarında, 1985 yılında 
buluştular, ömürlerini etno - müzi- 
koloji araştırmalarına verdiler. Bu 
arada Bartók, 1936’da yurdumuza 
da geldi. Çukurova’da, Adnan 
Saygun’un eşliğiyle, bir derleme 
gezisi gerçekleştirdi, vardığı so­
nuçlar değerli bir kitap olarak son­
radan yayımlandı.
Bela Bartók, halk müziği gereç­
lerinin çoksesli yapıtlarda kullanıl­
ması süreci konusunda şunları ya­
zıyor:
“Halk ezgilerini işlemek, ada­
makıllı güç bir uğraştır. Daha da i- 
leri giderek, şunu söyleyeceğim: 
Halk havalarından yararlanarak 
çalışmak, baştan aşağı özgün bir 
senfoni bestelemek kadar güçtür... 
Halk ezgilerinin bir sanat yapıtı bi­
çimine sokulması işi, nasıl herhan­
gi bir beste yapabilmek için bir 
‘düzenleme ustalığı’, ‘esin bolluğu’ 
gerekliyse, işte onları gerektirir.”
Bartók, Orkestra Konçertosu’nu 
1943’te, ömrünün son beş yılını 
geçirdiği New York’ta besteledi.
Bir yandan, bütün vücudunu sar­
makta olan kanser illetiyle, öte 
yandan parasızlıkla uğraşmak zo­
rundaydı. Yapıt, biraz da ona pa­
rasal destek sağlamak üzere, Ko- 
ussevitsky Vakfı’nca ısmarlandı; ilk 
olarak 1944’te, bu ünlü şefin yöne­
timindeki Boston Senfoni Orkes­
trası eliyle seslendirildi. Yapıtın ka­
zandığı büyük başarı üzerine, Bar- 
tok’a birçok yeni beste ısmarlandı; 
sanatçı bunların ancak birkaçını çı­
karabildi ortaya, 1945 yılının 26 
Temmuz günü de yaşamdan ayrıl­
dı.
Bartok, Orkestra Konçertosu’nu 
şöyle açıklıyor:
“Yapıtımda, ikinci bölümün şa­
kacı havası bir yana bırakılırsa, 
sert ve acımasız ilk bölümden, ü- 
çüncü bölümün hüzün dolu ölüm 
şarkısına, oradan da final’in iyim­
serliğine derece derece geçiş söz 
konusudur. Yapıtın başlığı, çalgıla­
rın teker teker, concertante biçem 
içinde işlendiğini anlatır. Çalgıların 
virtüozluklarını göstermeleri yönte­
mi, sözgelimi, birinci bölümdeki 
gelişimde ya da finalde ana tema­
nın sürekli devinimle sunulmasın­
da, özellikle de, çalgıların ikili bile­
şimlerle birbirinin ardından, parlak 
solistik geçişlerle ortaya çıkmasın­
da belirgindir.”
4 Nisan konserinin kendisinde 
değil, aynı gün yapılan genel pro­
vasında bulundum. PolonyalI genç 
şef Marek Piarowski’nin yöneti­
mindeki İzmir DSO, Bartok’un or­
kestra yazısının incelikleriyle baş 
etme çabasını yarı yarıya başar­
mış görünüyordu. Sanırım, birkaç 
prova daha yapılabilseydi, virtüöz 
orkestralar için yazılmış bu güzel 
yapıt daha iyi otururdu yerine. 
Konserin solisti, DSO’nun yeni ka­
zancı, trompetçi Gökmen Noyan, 
Joseph Haydn’ ın konçertosunu 
doğru, temiz, nüanslı bir seslendir­
meyle sundu.
Zoltan Kodaly'nin Op. 8 Solo vi­
yolonsel Sonatı, bu çalgı için yazıl­
mış en özgün, en güç yapıtlardan 
biridir. Macar besteci, 1915 yılında 
yazdığı bu “demir leblebi”de, çalgı­
nın en üst sesinden en dipteki se­
sine varıncaya kadar, bütün regis- 
tre’lerinde dolaştırır viyolonselciyi; 
çekici sonoriteler, bileşimler elde 
eder, seslendirme alanını genişlet­
mek üzere, çalgının akort sistemi­
nin değiştirmesini ister solistten. 
ABD ’de, M ichigan Üniversite- 
si’ndeki eğitimini bitirerek, geçen 
yıl ülkemize dönen genç viyolon­
selci Ümit Işgörür, bu amansız 
güçlüklerin altından kalkmasını bil­
di; müzik cümlelerini bütün açıklı­
ğı, berraklığıyla sunmada, planları 
ayırt etmede, nüansları belirleme­
de, soluğunu uyarlamada ulaştığı 
ustalıkla, benzeri az bulunur bir 
seslendirme elde etti. Türk - Ame­
rikan Derneği’nde verilen resitalin 
öteki yapıtlarında ise, piyanist Gül- 
ser Eryümlü’nün desteğiyle, nite­
likli, değişik, zengin, renkli bir 
program sundu. •
54
İstanbul Şehir Üniversitesi Kütüphanesi 
Taha Toros Arşivi


Necdet Remzi Atak'ın anısına viyolacı Ruşen Güneş'in resitali

http://earsiv.sehir.edu.tr:8080/xmlui/bitstream/11498/53654/1/001529396006.pdf

Necdet Remzi Atak'ın anısına viyolacı Ruşen Güneş'in resitali

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Istanbul Sehir University Repository