Margarita Ledo Andión

Ledo Andión, Margarita

Hemeroteca Cientifica Catalana

MARGARITA LEDO ANDIÓNO PERIODICO GRIS Otíduo —incerto— desta entrega, O periódico gris, quizaves sexa sómateria virtual coma calquera territorio de experimentación, perode certo que aínda connota ao xornal como algo que pertenece aoespacio público, coma un ben quase patromonial, fronte do xornal comoproducto do mercado e a rentes das modificacións habidas na súa función.No máis específico, no eido formal, a nosa defensa do periódico gris devénda consideración do visual —imaxe e deserio— como discurso, como parteda mensaxe na prensa e como parte das súas extratexias de senso, sen areducción ao criterio de espectacularidade.O tíduo —incerto— desta entrega terá que ver, inexcusábelmente, cobalance de dez anos de aplicación das NNTT ao diario e dos cámbios queimpuxo na propia cultura do diario.Terá que ver, tamén, co xornalista como suxeito transindividual, comoquen aplica a informática tanto á creación como á construcción da "no-ticia", tanto aos modos de recolla, escolla e de edición de información comoá súa transmisión, implicándose, el propio o xornalista, en toda a cadeade producción e no novo estilo das corporacións, con eficacia como únicoobxectivo.Este feito amáis de significar, de modo substantivo, a relación dedepartamentos ate dagora isolados, tal o deserio ou a cartografía, conseccións convencionais da redacción, trouxo a un primeiro plano aspectoscomo lexibilidade e como identidade visual nomeadamente no intre no que66se está a falar en termos de "mercado único de imaxes".O reforzo da razón financieira e mais o proceso de marketización doproducto prensa xunto coas novas relacións innovación/práctica xornalística,ou versatilidade tecnolóxica/rutinización da profesión están no celme deanálises recéns que nos confirman que as tecnoloxías arrecadaron meirandenúmero de fontes, máis información, pero tamén menos aporte no acabadoda mesma por parte dos profesionais, entrementres esvaen as convenciónse os códigos que tiñan definido o comportamento —os rituais— deste sector.Por outra banda, e lonxe de se poderen considerar só como instrumentais,as Tecnoloxfas influiron a nova estratexia empresarial e, canda ela,convertíronse nunha das mediacións máis singulares da producción sim-bólica.Temos de comezar, pois, a considerar o tecnolóxico como parte dosactos de comunicación e a pensarmos os obxectivos de mercado comodetenninantes para a configuración, hoxe, do xornal."Cara a fin do século ficarán dez Corporacións que han nutrir conservicios as pequenas empresas". A sentencia é do desaparecido RobertMaxwell. Efs a ameaza como posibilidade. Anque The European nonconseguira dar saído das salas de agarda no Aeroporto. E a pesares daentrada da variante "diferencia —or excepción— cultural" como constitutivada pluralidade e, por extensión, como elemento anti-concentración.Tócase xa un universo de diarios semellantes entre sí que se dirixena audiencias específicas porque o diario comeza a funcionar como marca,como un identificador de grupo, e como un multi-usos: o diario—soporteliterario, o diario—agasallo, o diario—consultas, o diario—opinión, o diario—participación nos pool e como sustitución de mecánicas democráticastradicionais.Consonte este idearium, para os cartel mediáticos a antiga libertadede prensa tenderá a se equiparar coa noción de "libertade de em-presa",postulado que nos leva por diferentes modalidades dadesregulación público/privado e a situarmos a afirmación común coas NNT7'a prensa ten millo rado só no lugar das avantaxes de organización daproducción ou, lisamente, nas cuestións que dicen respeito á rendabilidadecomercial, e contra da Cultura do xornal, termo que abranxe o papel daprensa en tanto constitutivo da sociedade e en tanto soporte de comuni-cación.Se tomarmos como referente a súa diferenciación das pautas que fixaranos audiovisuais concluiríamos que se ten pasado dun periodo de imitacióndo écran a un outro periodo de entrega ao écran, por exemplo dos xénerosdialogais e documentais, para que sexa a tele quen escenifique e dramaticeos autrora chamados contidos "serios" dos medios impresos.Fixémonos, se non, nunha das pezas da cultura visual que se conformoucomo xénero na primeira metade do século XX e que corre perigo dedesaparición. Falámoslles da Foto. Agás para manter na Un o uso da cor.67Porque tamén a tecnoloxía veu mudar o papel do Visual entendendoo, noxeral, como un valor engadido e por iso nos queremos retomar a funcióndo visual como discurso e as súas posibilidades no periódico gris.Tocante ao Visual, as estrataxemas móvense por entre repertorios depictos e pola estabilización de seccións de Info como parte da marca dodiario e como garantía para a producción rápida de snaps. Na práctica, aqueloque se tiña anunciado como un novo xénero, a infografía, nen chegousequer a perfilar convencións de seu, a stía gramática máis aló de incorporara preexistente dos servicios de cartografía e de engulir dun grobo sinais quese foran construindo ao longo da historia para he comunicar, co sentidoda ollada, algunha cousa a alguén.Dende postulados críticos trátase de acollérmonos a diferencia entrepráctica e técnica e a analisar o que significou a transmutación da práxepola técnica nos obxectivos dos actos de comunicación. Quizaves radiqueacó o nó da tecnoloxía como contido, na relación entrambos conceptoscomo parte da producción simbólica.¿Con que código ou con cais convencións da cultura do xornal facemose recebemos o Visual?¿Cómo intervén a representación, o símbolo, o signo na construccióne na interpretación do Visual?¿Crémos máis nunha imaxe se controlamos a stia orixe técnica ou é máiscreíbel se ademiramos esa orixe técnica?Trataríase, en suma, de avahar a traveso da pescuda e coa metodoloxíaestandar dun laboratorio de lectura, qué se deixa pasar, como discurso, doVisual e o modo no que se deixará pasar para írmonos achegando ácomprensión do que lémos (percebemos) cando lémos unha foto, do quelémos cando lémos un info, do que lémos cando lémos unha ilustración.Ahipótese que centra o noso albo como unha das vías para entrarmosno discurso visual parte da seguinte consideración: a Tecnoloxía,cando non se tal visíbel, varía a stia incidencia nos contidos; candoé visíbel empobrece os contidos e resta, sobremaneira, o "efecto especial".A xeito de esquema para un programa de observación avantamos ostres niveis (un grupo de gráficos, un outro grupo de recursos e un grupode fotografía) por entre os que devalan diferentes elementos que xeran,tamén, experiencias perceptivas que influirán os comportamentos e maisos actos de comunicación.Para a fotografia, establécense as seguintes variantes:• Imaxe evenemencial ou de acontecemento/imaxe de persoas.• Cor/branco e negro.• Uso de reencadres—montaxes—recursos (fondos, marcos, sinais ...).• Tratamento dixital (visíbel ou perceptíbel) da foto como mecánica dedes-real idae.Nos sub-grupos de Imaxe, establécense as seguintes dicotomías:68• Ilustración vs. Infografía ou imaxe quirográfica/imaxe tecnográfico-sintética.• Fotografía vs. Infografía (tecnoloxía controlada/tecnoloxía"ademirada").• Foto "efecto real" / foto "efectos especiais" e Foto-Pub.Para a orixe, para a "línia de creto", co albo de avantar na relaciónautores/credibilidade, establécese a seguinte observación:• Axéncia/Fotógrafo autor (fotografía de rexistro directo).• Video ou fotografía de segunda xeración, a partires da imaxe TV.Verbo do soporte material quedaría aínda a clasificación pola exis-tencia do clixé en celuloide ou non:• Negativo vs. Toma magnética.Quérese, en resume, co enunciado O periódico gris a apertura dun campode observación do feito tecnolóxico imbricado no proceso comunicativoxeral —escollendo como mostra o visual— e non como descripción puntualou mesmo da aplicación das Tecnoloxías á producción de prensa, diantea alarma das implicacións que comporta o cámbio da mía función social,tendencialmente á marxe do interés colectivo en que se define como unoutro producto de mercado e activa -fórmulas alleas á cultura xornalísticaen cadanseu contexto. Lonxe, ben lonxe, das vellas expectativas dereciprocidade que modularan a comunicación.REFERENCIAS BIBLIOGRÁFICASGuerres et Television, Actes du Colloque, C.R.A.C. Valence, 1991.Habermas, J. - Ciencia y técnica como ideología, Tecnos, Madrid, 1992.Ledo, M. - O diario Postelevisivo, Lea, Santiago de Compostela, 1993.López, M. - "La influencia de les innovacions tecnològiques en l'evolució dels modelsde diari ..." TD, Departament de Periodisme, UAB, maig 1992.Mattelart, A. - La internacional publicitaria, Fundesco, Madrid, 1989.Wolf, M. - "Modelos periodísticos en transición" in TELOS, 28, Madrid, dic-feb. 1991.

O Periodico gris

http://hispana.mcu.es/es/registros/registro.do?tipoRegistro=MTD&idBib=1429028

O Periodico gris

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Hemeroteca Cientifica Catalana