International Potato Center

CGSpace (CGIAR)

  Nhà lưới ươm giống khoai lang tránh nhiễm dịch bệnh và  sâu hại Được tài trợ bởi  Tài liệu trích dẫn Trung tâm Khoai tây Quốc tế.(2018). Nhà lưới ươm giống khoai lang tránh nhiễm dịch bệnh và sâu hại. Dự án tăng cường khả năng phục hồi lương thực nhờ cây lấy củ vùng Miền núi và Duyên hải thuộc Châu Á Thái Bình Dương.Trung Tâm Khoai tây Quốc tế. Laguna, Philippines.  Trung tâm Khoai tây Quốc tế (CIP) Philippines, PCAARRD, Los Baños, Laguna 4030 Philippines Tel +63 49 536 8185 | Fax + 63 49 536 1662 E-mail: cip-manila@cgiar.org | Website: cipotato.org Sổ tay được biên soạn phỏng theo tài liệu được xuất bản bởi Dự án SASHA thực hiện bởi CIP. Chúng tôi xin gửi lời cám ơn chân thành đến những cá nhân sau đây đã đóng góp xây dựng nên cuốn sổ tay này. Tjintokohadi, Tư vấn  Diego Naziri, Điều phối viên dự án FoodSTART+  Thiết kế bản vẽ và nguồn ảnh:Tjintokohadi Thiết kế bản in: Camille Joy V. Enalbes, Chuyên gia truyền thông FoodSTART+   Dự án tăng cường khả năng phục hồi lương thực nhờ cây lấy củ vùng Miền núi và Duyên hải thuộc Châu Á Thái Bình Dương (FoodSTART+) kéo dài 3 năm (2015-2018), dựa trên nền tảng và nhân rộng dự án FoodSTART được tài trợ bởi IFAD (Quỹ phát triển Nông nghiệp Quốc tế) với mục tiêu đảm bảo anh ninh lương thực thông qua cây lấy củ. FoodSTATR+ được điều phối và thực hiện bởi Trung tâm Khoai tây Quốc tế (CIP) cùng với sự hợp tác thực hiện với Trung tâm Nông nghiệp Nhiệt đới  Quốc tế(CIAT). Dự án còn có sự hợp tác chặt chẽ với 2 chương trình nghiên cứu của CGIAR, Chương trình nghiên cứu các cây lấy củ và chuối (RTB), và chương trình nghiên cứu về biến đối khí hậu, nông nghiệp và an ninh lương thực (CCAFS). FooSTATR+ được tài trợ bởi IFAD và EU (Cộng đồng Châu Âu) Mục tiêu của dự án là cải thiện khả năng phục hồi về lương thực cho người nghèo ở những vùng núi và vùng duyên hải Châu Á Thái Bình Dương thông qua các sáng kiến về các sản phẩm cây lấy củ. Để đạt được những mục tiêu đó, FoodSTART+ sẽ phát triển, hợp thức hóa, và triển khai các hoạt động thông qua hợp tác với các dự án đầu tư bởi IFAD để xúc tiến tính an ninh lương thực thông qua cây lấy củ. Meghalaya, Ấn Độ; Đảo Maluku, Indonesia,Miền Đồng và miền Trung ,Philippines, và Quảng Bình, Việt Nam là bốn nước được hưởng lợi chính từ dự án FoodSTART+. Trung Quốc và Myanmar là những nước hưởng lợi phụ từ dự án.    Cách thức ươm giống khoai lang không bị  nhiễm sâu bệnh, và đạt chất lượng   Việc sử dụng nguồn giống chất lượng thấp và bị nhiễm sâu bệnh là một trong những nguyên nhân làm hạn chế năng suất của khoai lang. Nông dân thường tận dụng dây giống khoai lang từ những vụ trồng trước, đặc biệt là những nơi mà người dân có thể châm được giống khoai lang quanh năm trong vườn. Việc sử dụng dây giống khoai lang trồng từ vụ này qua vụ khác bị nhiễm bệnh từ virus, vi khuẩn và nấm, là một trong những nguyên nhân chính gây nên  sự  gia tăng mầm bệnh trên cây khoai lang hiện nay. Năng suất thấp và củ bị nhiễm bệnh là những nguyên nhân làm cho cây khoai lang trồng ra nhưng không thể tiêu thụ được. Trong quyển sổ tay này, nhóm biên soạn muốn nhấn mạnh, và khuyến cáo  rằng việc dùng các dây giống bị nhiễm bệnh hoặc virus do việc dùng các dây giống sẵn có, trồng đi trồng lại qua các mùa khác nhau là nguyên nhân dẫn đến hiệu quả kinh tế thấp trong canh tác khoai lang. Việc lựa chọn giống từ những củ hữu hiệu, mẫu mã đẹp, được xem là như là nguồn giống tin cậy và là biện pháp để cải tiến chất lượng giống cho những mùa vụ tiếp theo.  Tổ chức Khoai tây Quốc tế (CIP) đã có nhiều nghiên cứu và thực nghiệm chỉ ra rằng việc ươm giống trong các nhà lưới  bằng phương pháp nhân giống vô tính từ củ khoai lang hữu hiệu là phương pháp nhân giống hiệu quả, giá thành thấp và cải tiến chất lượng giống khoai cũng như tránh bị nhiễm các loại dịch hại và sâu bệnh. Thực tế cho thấy, sau 2-3 vụ thì giống khoai lang bắt đầu bị thoái hóa. Sổ tay này được biên soạn và phát hành bởi dự án FoodSTART+ điều phối bởi CIP, giới thiệu chi tiết về cách thức làm nhà lưới ươm giống khoai lang và các kỹ thuật chi tiết khi tiến hành ươm và chăm sóc giống trong nhà lưới.      Vật liệu cần thiết để làm nhà lưới ươm giống  Kích thước của vườn ươm: Chiều dài     :  6.0 m Chiều rộng  :  3.5 m  Chiều cao  :  1.9 m  Vật liệu : Lưới phủ nhà ươm cần mua loại lưới trắng 40-mesh (40 mắt lưới trên 25.4mm dài):1 tấm lưới kích thước 6.1m x 6.2m, 3 tấm lưới kích thước 3.7mx 2m (1 tấm phía sau, 1 tấm phía cửa trước và 1 tấm cửa chắn thứ 2, 2 tấm cửa này đóng ra đóng vào bằng dây khóa kéo chiều dài khoảng 1m). Tổng diện tích lưới cần thiết cho 1 nhà lưới có kích thước như nêu trên là 60m2 • 22 ống nước (loại đường kính 27mm, 4m dài); • 2 dây kéo (1 dây khóa kéo 1 chiều, 1 dây khóa kéo 2 chiểu để có thể dùng              ổ khóa)  • ¼ kg thép cột. • 3 3 chữ T PVC, và 9 đầu nối ống PVC thẳng; • 1 hộp keo dán ống nước PVC;  • 17 cọc tre, dài 0.5m để cố định khung nhà ươm; • 2 cọc gỗ  dài 6m và; • 2 cọc gỗ dài  3.5m. 1  2 Chữ T PVC Loại đường kính 27mm, dài 11.5 cm  Đầu nối ống PVC thẳng   Loại đường kính 27mm, dài 9cm     Lựa chọn đất làm vườn ươm  Nên lựa chọn đất giàu chất dinh dưỡng, dễ canh tác, dễ thoát nước, đón ánh nắng không bị rợp bóng, gần nguồn nước quanh năm, trâu bò không tiếp cận được. Nên tránh những vùng bị dễ bị ngập nước hoặc bị lũ và những ruộng khoai trồng những năm trước vì đây là một trong những nguồn gây dịch bệnh và sâu hại  Các bước làm khung vườn ươm và luống ươm.  Cắt 14 ống nước PVC chiều dài mỗi ống 3m. Dùng 4 đầu nối ống và 3 co chữ T (các mối nối dùng co chữ T ở các vị trí sẽ lắp làm 2 cửa trước và 1 tấm lưới mặt sau). Mối nối cần phải dán keo thật kỹ (Hình 1). Có thể thấy trong hình, khoảng cách giữa  các vành là 1m. Các vành ống PVC được cố định bằng cách dùng các cọc tre nối với chân ống, cắm xuống đất với độ sâu ít nhất  là 20cm. Nối 5 ống có chiều dài 6m bằng cách nối ống có kích thước 4m với ống có kích thước 2m. Lắp các ống này theo chiều dài khung vừa tạo ở 2 bên và phía trên, dùng dây thép buộc chặt. Tiếp đến, dùng các ống nước còn lại lắp vào vị trí cửa trước, cửa thứ  hai và mặt sau với chiều dài các ống 2.2m. Một nhà lưới ươm giống như vậy có luống ươm kích thước tổng cộng 4m x 1m, khoảng cách giữa 2 luống ươm là 0.5m với mục đích để đi ra vào khi tiến hành ươm giống, làm cỏ, bón phân và thu hoạch. Vun đất vườm ươm so với mặt đất khoảng 20cm, xếp gạch bao quanh luống ươm, đặt gạch sâu dưới mặt đất khoảng 5cm. Bón lót phân chuồng với tỉ lệ 2.5 kg/m2, hoặc phân NPK (17-17-17) với tỷ lệ 42gr/1m2, trộn đều với đất trước khi trồng.  4 3 Hình 1: Khung nhà ươm làm bằng ống nước PVC   Hình 2.  Lưới phủ vườm ươm  Chọn và chuẩn bị củ giống  Củ giống phải là củ hữu hiệu, chất lượng tốt khỏe và được chọn từ những cây mẹ có năng suất cao. Củ giống có hình dạng đẹp và không có bất kì dấu hiệu nào bị nhiễm sâu bệnh. Một yếu tố khác cũng khá quan trọng là nên chọn các củ có hình dạng và kích thước khá đồng đều.  Phủ vườn ươm bằng lưới Khung vườn ươm được phủ bằng lưới từ phía trên và 2 bên bằng tấm lưới có kích thước (6.1mx 6.2m) theo hình 2, dùng dây thép cố định lưới vào khung vườn ươm (hình 2). Khi cắt tấm lưới nhớ để thừa ra khoảng 20cm để phủ tấc cả kín xuống đất các bên của khung vườn ươm. Dùng kìm khâu may Tấm lưới có dây kéo 2 đầu đặt cửa ra vào trước, lưới có dây kéo 1 đầu đặt ở cửa thứ 2 Tiếp đó dùng dây thép cố định mặt trước, mặt thứ 2, và mặt sau . Tại mỗi vị trí cho lưới phủ xuống khít mặt đất dùng các cọc gỗ giữ cố định, cọc gỗ 6m theo chiều dài và cọc gỗ 3.5m cho chiều rộng của vườn ươm. Cọc tre   6 5  Nên lựa chọn các củ giống có khối lượng trung bình, khoảng 200-300 gram, bởi vì các củ này thường ít bị bọ hà tấn công (Hình 3). Củ giống trước khi đem đi ươm nên rửa sạch đất bám trên củ, nên làm một cách nhẹ nhàng, sau đó để khô cất giữ nơi có nhiệt độ thích hợp trước khi đem đi ươm.     Cách thức ươm giống trong nhà lưới Ươm theo hàng, củ cách củ 10cm, hàng cách hàng 20cm (Hình 4). Có thể ươm theo hướng song song hoặc vuông góc với hướng của luống ươm. Như vậy trong 1m2 đất sẽ ươm được 5 hàng, và 10 củ trong 1 hàng, vì vậy trong 1m2 đất sẽ ươm được 50 củ. Sau khi ươm cần lấp đất ngay với độ sâu khoảng 5-10 cm. Cấn lưu í nếu lấp  sâu quá 10cm đất, có thể là nguyên nhân hạn chế hoặc ngăn sự phát triển của chồi. Thêm nữa, nếu lấp quá sâu thì khả năng bị nhiễm dịch bệnh và sâu hại rất cao. Ngay sau khi trồng cần tưới nước ngay để đảm bảo độ ẩm cho đất, và tiếp tục tưới đều đặn cho đến khi chồi nhô lên khỏi mặt đất. Vì vậy việc tưới nước để duy trì độ ẩm cho vườm ươm là rất cần thiết để hỗ trợ quá trình nhân giống nhanh và định hình. . Hình 3. Củ hữu hiệu lựa chọn                         từ những cây mẹ có năng suất cao.     Hình 4.  Củ ươm trong vườm ươm Các kỹ thuật khuyến cáo chăm sóc vườn ươm giống               khoai lang  Các kỹ thuật khuyến cáo chăm sóc vườn ươm bao gồm như sau:  • Chuẩn bị đất tơi xốp, mịn • Chuẩn bị phân chuồng bón lót với tỷ lệ bón 2.5kg/m2 trước khi trồng  • Làm sạch cỏ, vì cỏ có thể nơi sinh sống của nhiều loại côn trùng sâu hại và tránh việc cạnh tranh nước và chất dinh dưỡng với khoai giống. • Tưới 1 ngày 2 lần (sáng sớm và chiều tối). Lưu í khi trời mưa không nên tưới nước để tránh vườn ươm bị ứ đọng nước.  • Trong 5 ngày đầu sau khi trồng, cần phải lưu í không được để vườn ươm bị khô.  • Ghi bản tên loại giống và ngày ươm trong vườn ươm.   Thu hoạch giống   Số lượng dây giống thu được phụ thuộc vào tỷ lệ nhân giống của từng loại giống, cách chăm sóc vườm ươm và nhiệt độ. Chồi bắt đầu nhô lên khỏi mặt đầu sau khi ươm từ 4-6 tuần, và có thể thu hoach được khi chiều dài của dây giống đạt từ 25-30cm. Và khoảng 15 ngày sau lần thu hoạch thứ nhất, có thể thu hoạch lần thứ 2.  Mỗi củ có thể sinh ra đến 15 dây giống,  và có thể có 6 dây giống cùng mọc trên 1 củ cùng một lúc. Theo một số kinh nghiệm thực tế cho thấy mỗi củ hữu hiệu có thể sinh ra nhiều dây giống cùng một lúc (Hình 5).  Giả định nếu ươm 400 củ ở 2 luống ươm, sau 6-8 tuần mỗi củ có thể sinh ra 3 dây giống, vì vậy nếu ươm 400 củ thì có  thể thu hoạch được 1,200 dây giống.  Thời gian khuyến cáo thu hoạch dây giống • Thu hoạch lần đầu sau ươm từ 6-8 tuần, cắt 3 dây going dài nhất  • Thu hoạch lần 2 sau 10-15 ngày thu hoạch lần đầu, cắt 3 dây giống dài nhất.  • Thời gian những lần thu hoạch: cứ 10-15 ngày thu hoạch một lần. • Bón phân Ure sau mỗi lần cắt với tỉ lệ 13gr/m2    8 7 • Nên dùng các thuốc trừ sâu sinh học tự làm tại nhà bằng ớt chẳng hạn để diệt rệp, ruổi trắng, virus bây bệnh đốm vòng ngay khi có triệu chứng xuất hiện.     Hình 5.  Củ hữu hiệu được dùng để ươm trong nhà lưới Sửa chữa nhà lưới ươm giống   Sau một thời gian, nhà lưới ươm giống cần được sửa chữa theo các bước như sau: • Cần thăm vườn ươm thường xuyên (ít nhất 1 tuần 1 lần) để kiểm tra xem lưới có bị thủng hay không hoặc các vấn đề khác liên quan khác. Phải cần lưu í rằng, chỉ cần một lỗ nhỏ trên lưới phủ thì rệp hoặc ruồi trắng có thể bay vào.  • Sử dụng kim may áo quần để vá lại những nơi bị thủng. Có thể dùng các miếng lưới nhỏ, được cắt cẩn thận từ lưới che phủ của vườn ươm hoặc kiếm đâu đó.  • Cửa vườn ươm phải luôn luôn đóng và hạn chế số lần ra vào. Khi mở cửa vườn ươm phải làm thật cẩn thận tránh làm rách lưới.  • Sau khi vá xong, nhớ phun thuốc trừ sâu bệnh.  Tài liệu tham khảo  Schulte-Geldermann, E., Agili, S., Ndolo, P., Phillip, N., & Low, J.  (2012).  Net Tun-nels to Protect Sweetpotato Planting Material from Disease. A Guide to Con-struct and Maintain Tunnels.  Nairobi, Kenya: International Potato Center.   Henderson, C. & Dennien, S. (2015).  Managing sweetpotato plant beds in Austral-ia: For HIA Ltd Project VG 13004.  Grower guides.  Innovating new virus diag-nostics and plant bed management in the Australian sweetpotato industry. Queensland, Australia: Horticulture and Forestry Sciences, Department of Ag-riculture and Fisheries. Horticulture Innovation Australia.  Australia Sweet-potato Growers Inc.    Tjintokohadi,  Tikai, P., Atu, L., Saelea, J.,  Ezeta, F.N. (2009).  A method to improve the quality sweetpotato planting material: The Use of pathogen tested planting material to improve sustainable of production in Solomon Islands and Papua New Guinea. Storage root rejuvenation for renewal planting material in Solomon Islands and PNG. An ACIAR Project report. Hanoi, Vietnam: Interna-tional Potato Center (CIP), Ministry of Agricultural and Livestock (MAL), Aus-tralian Center for International Agricultural Research (ACIAR).    Tinh Thi, N., Yen The, N., Hoanh Thach, M., Thach Ngoc, P., Dai, P., Dindo, C., & Keith, F. (2006). Improving Pig Feed System Through Use of Sweetpotato and Other Local Feed Resources in Vietnam: A Training and Technical Manual. Ha-noi, Vietnam: International Potato Center, National Institute of Animal Hus-bandry (NIAH), Food Crop Research Institute (FCRI), Vietnam Institute of Agri-cultural Science (VASI), Hanoi Agricultural University (HAU), Users’ Perspec-tives With Agricultural Research and Development (UPWARD).  Rasco, ET Jr., Vilma dR. A,. (2000).  Sweetpotato in Tropical Asia.  (p23. Book Series No. 169). Laguna, Philippines: Department of Science and Technology Philip-pine Council for Agriculture Forestry and Natural Resources Research and De-velopment (DOST-PCARRD). 

Nhà lưới ươm giống khoai lang tránh nhiễm dịch bệnh và sâu hại

https://cgspace.cgiar.org/bitstream/10568/92889/1/Brochure.pdf

Nhà lưới ươm giống khoai lang tránh nhiễm dịch bệnh và sâu hại

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

CGSpace (CGIAR)