Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu RIVM
Abstract
Ongezond gedrag en andere oorzaken van ziekte staan steeds meer in de belangstelling. Dat is niet voor niets. Roken en overgewicht, bijvoorbeeld, zijn vaak de oorzaak voor een slechte gezondheid, ziekte en een hoog zorggebruik. In dit rapport staan de zorgkosten van ongezond gedrag centraal. Daarbij wordt niet alleen naar de zorgkosten in 2003 gekeken, maar ook naar de invloed van ongezond gedrag op de zorgkosten over de gehele levensloop. Het rapport laat zien dat ongezond gedrag aanleiding geeft tot een hoog zorggebruik en aanzienlijke zorgkosten. Dit geldt voor veel landen, maar de internationale verschillen zijn zo groot dat een gedegen vergelijking van de zorgkosten van ongezond gedrag in verschillende landen niet mogelijk is. In Nederland werd in 2003 ruim 2 miljard euro besteed aan zorg die te maken had met ziekten als gevolg van roken. Het gaat dan om hart- en vaatziekten, beroerte, longkanker en chronische aandoeningen aan de luchtwegen (COPD). Aan ziekten als gevolg van overgewicht werd in 2003 bijna 1,2 miljard euro uitgegeven. Het meeste geld werd ook hier uitgegeven aan hart- en vaatziekten, gevolgd door diabetes en klachten en aandoeningen aan het bewegingsstelsel. Hoewel de zorgkosten omvangrijk zijn, is het aandeel in de totale zorgkosten relatief beperkt mede door dure aandoeningen als dementie en verstandelijke handicaps waarop deze determinanten geen invloed hebben. Het rapport laat verder zien dat de bevordering van gezond gedrag niet per definitie tot lagere zorgkosten leidt. Zeker niet als op langere termijn ook rekening wordt gehouden met een toenemende levensduur, vervangende ziekten en extra zorggebruik. Het staat echter vast dat gezond gedrag veel kan opleveren in termen van gezondheid. Economische analyses kunnen helpen om de gezondheidswinst zo efficient mogelijk te realiseren.Unhealthy behaviour is currently the focus of increasing interest. And not without reason. Smoking and overweight, for example, are important causes of ill-health, disease, and health care consumption. In 2003, throughout the Netherlands, well over two billion euros were spent on care that was related to the effects of smoking. This involved cardiovascular disease, stroke, lung cancer, and chronic respiratory conditions (COPD). In that same year, health care costs related to the effects of overweight amounted to nearly 1.2 billion euros. Here too, cardiovascular disease is out in front, closely followed by diabetes and musculoskeletal conditions. These findings are in line with the scientific literature. An analyses of cross-national differences, however, was hampered by huge variations in methods and results. Despite the high costs associated with smoking and obesity, unhealthy behaviour is only responsible for a limited part of the current cost of care, mainly due to the prevalence of diseases with high costs and no relation with these determinants, such as dementia and intellectual disabilities. Furthermore this report demonstrates that prevention and health promotion will - in the long term - will lead to an increase in health care expenditure. Of course, this does not detract from the fact that healthy behaviour can produce considerable gains in terms of health. In this regard, it is worth considering whether the government should allow its course to be determined by health care costs, as such, or should focus on the value of health. In any case economic analyses can help to achieve health gains as efficiently as possible. Prevention, and the promotion of healthy behaviour will undoubtedly play a major part in this endeavour.VW