Fiedler, Radosław

Polish

  Zeszyty Naukowe Centrum Badań im. Edyty Stein  

Przegląd książek/Dyskusje
DOI : 10.14746/pp.2014.19.1.25
P. Osiewicz, Konflikt cypryjski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 
2013, ss. 335.
Książka autorstwa Przemysława Osiewicza wypełnia lukę w polskich badaniach na temat kon­
fliktu cypryjskiego.
Autor wnikliwie przeanalizował przyczyny, przebieg oraz konsekwencje polityczne konfliktu 
cypryjskiego. Praca składa się z ośmiu rozdziałów: uwarunkowania konfliktu cypryjskiego, 
w stronę niepodległości, trudne początki niepodległości, gorące lato 1974, w stronę podziału, Cypr 
(nie)podzielony 1983-1999, plan Annana i akcesja Cypru do Unii Europejskiej oraz w stronę zjed­
noczenia czy utrwalenia podziału. W monografii podkreślono, że konflikt ma wiele aspektów i na­
leży go uznać za spór zarówno na tle etnicznym, wyznaniowym, politycznym, kulturowym, jak 
i ekonomicznym. Takie wieloaspektowe podejście umożliwia pełniejsze zrozumienie nie tylko 
przyczyny i przebiegu konfliktu, ale przede wszystkim trudności w wypracowaniu porozumienia 
pokojowego. Jak Autor zauważa, po 1974 r. wszystkie dotychczasowe rundy negocjacyjne zakoń­
czyły się niepowodzeniem. „Cypr stał się zakładnikiem polityki wewnętrznej obu cypryjskich 
społeczności. G dyjednąz nich kierują zwolennicy pojednania, w drugiej dominują obrońcy party­
kularnych interesów” (s. 237). W monografii przeanalizowano pięć scenariuszy średniotermino­
wych związanych z rozwojem konfliktu cypryjskiego. Autor za najbardziej prawdopodobny 
scenariusz uważa taki w którym strony będą kontynuować rokowania do momentu, gdy jedna ze 
stron zadeklaruje, że porozumienie nie jest możliwe z powodu zbyt dużej rozbieżności stanowisk. 
Drugi wariant, w którym strony osiągają kompromis we wszystkich kluczowych kwestiach jest 
możliwy, ale bardzo trudny do osiągnięcia. Zależeć to będzie nie tylko od determinacji przywód­
ców politycznych i negocjatorów, ale także od wsparcia politycznego i finansowego ze strony 
ONZ, Unii Europejskiej, Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii oraz Federacji Rosyjskiej.
Złożoność konfliktu cypryjskiego powoduje, że trudno będzie o przełom, który doprowadziłby 
do ostatecznego porozumienia i pojednania pomiędzy Tureckimi a Greckimi Cypryjczykami. Au­
tor konsekwentnie używa terminów Greccy Cypryjczycy oraz Tureccy Cypryjczycy -  jak  podkre­
śla przez wieki ukształtowały się społeczności Greckich i Tureckich Cypryjczyków i zauważalne 
są różnice nie tylko na poziomie świadomości, ale także obyczajów i języka, pomiędzy nimi a Gre­
kami i Turkami. Utożsamianie obu tych społeczności z Grekami i Turkami jest zbyt daleko idącym 
uproszczeniem.
Autor wnikliwie analizuje negocjacje i dwie nieudane próby mediacji, jedna podjęta w 1964 r. 
oraz druga jako plan Annana, wreszcie omawia trudności kolejnych także ostatniej rundy rozmów 
bezpośrednich w latach 2008-2012. Jak podkreśla: „kolejne inicjatywy były odrzucane przez 
przywódców obu społeczności, często ku rozpaczy negocjatorów [...] Nie bez powodu Cypr do­
czekał się miana cmentarzyska negocjatorów” (s. 237).
Monografia Przemysława Osiewicza umożliwia zrozumienie złożoności konfliktu cypryjskie­
go i stanowi cenne źródło wiedzy na temat jego uwarunkowań, ale także możliwych scenariuszy 
rozwoju sytuacji. Obok wielu niewątpliwych walorów recenzowanej publikacji, cennym uzu­
pełnieniem są wywiady z czołowymi przedstawicielami obu społeczności, takimi jak Dervi§ 
Eroglu, (prezydent nieuznawanej Tureckiej Republiki Północnego Cypru) czy dr Erato Koza- 
ku-Markullis (minister spraw zagranicznych Republiki Cypryjskiej). Autor w sumie przeprowa­
dził sześć wywiadów. Dają one możliwość spojrzenia na konflikt nie tylko z perspektywy 
obserwatorów i specjalistów, ale przede wszystkim ze strony samych decydentów. Są cennym 
uzupełnieniem do książki.
396 Book reviews/Discussions PP 1 '14
Dla czytelnika znacznym ułatwieniem, a zarazem pomocą w sprawnym poruszaniu się po 
książce, są znajdujące się na jej końcu: kalendarium, leksykon postaci, słownik pojęć, mapy oraz 
indeks nazwisk. Praca napisana została w sposób przystępny i ciekawy. Autorowi udało się dotrzeć 
do greckiej i tureckiej literatury przedmiotu oraz do wielu dokumentów źródłowych. Publikacja 
jest ważną pozycją nie tylko dla studentów kierunku stosunki międzynarodowe, historii, politolo­
gii, ale także dla tych wszystkich, którzy interesują się współczesnym Cyprem i konfliktami 
współczesnego świata.
Radosław FIEDLER 
Poznań
DOI : 10.14746/pp.2014.19.1.26
Seen McMeekin, Ekpress Berlin-Bagdad. Kajzer, islam i imperium osmań­
skie 1998-1918, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012, 
ss. XVI + 424.
Dżihad cesarza Wilhelma
Mimo, że w literaturze polskiej funkcjonuje stosunkowo wiele pozycji, zarówno autorstwa 
polskich badaczy, jak i tłumaczeń, poświęconych Maghrebowi oraz Bliskiemu i Środkowemu 
Wschodowi1 szereg zagadnień związanych z dziejami wymienionych obszarów nie doczekało się 
pogłębionych analiz. Do zbioru tego zaliczyć można na przykład ich militarną historię okresu
I wojny światowej. Jeżeli turecko-niemiecki atak na Kanał Sueski w 1915 roku, kampania darda- 
nelska, kampania palestyńska oraz kampania mezopotamska są stosunkowo dobrze znane (choć 
głównie z brytyjskiego punktu widzenia), o tyle zmagania rosyjsko-tureckie we wschodniej Ana­
tolii i na Kaukazie, pustynna kampania libijskiego zakonu Senussi przeciwko Egiptowi, próby po­
zyskania dla koalicji państw centralnych Persji (Iranu) i Afganistanu omawiane są pobieżnie, lub 
zgoła hasłowo. Wynika to z wielu przyczyn, z których najistotniejszą jest zapewne to, że na 
przykład militarna konfrontacja rosyjsko-turecka w latach 1914-1918 nie doczekała się monogra­
ficznego opracowania ani w Związku Sowieckim i Rosji, ani w Turcji. Niewiele jest również pu­
blikacji przyczynkarskich poświęconych temu zagadnieniu. Z jednej strony potencjalny badacz 
tego obszaru może więc stać się „siłą sprawczą” powstania nowej gałęzi badań, z drugiej staje on 
wobec konieczności prowadzenia żmudnych badań archiwalnych, ze wszystkimi związanymi 
z tym wyzwaniami językowymi, finansowymi, kulturowymi, a często i politycznymi2.
1 Wymienić można choćby, mimo że zestawienie będzie zdecydowanie niekompletne, ale obra­
zujące zakres zainteresowań polskich badaczy, takie monografie i opracowania jak: J. Zdanowski, 
Historia Bliskiego Wschodu w X X  wieku, Wrocław 2010; J. Zdanowski, Historia Arabii Wschodniej, 
Wrocław 2004; J. Jarząbek, Palestyńczycy na drodze do niepodległości, Warszawa 2012, Wrocław 2004 
i 2008; Ł. M. Nadolski, Wojna Yom Kippur 1973 roku, Gdańsk 2008; B. Wróblewski, Legion Arabski 
(1920-1957), Toruń 2009; K. Kubiak, Pierwsza wojna bliskowschodnia 1947-1949, Wrocław 2006. 
Spośród tłumaczeń należałoby wskazać, na przykład na: F. Haliday, Bliski Wschód w stosunkach 
międzynarodowych, Kraków 2009; M. Al-Rasheed, Historia Arabii Saudyjskiej, Warszawa 2011; 
A. L. As-Sajid Marsot, Historia Egiptu, Warszawa 2010.
2 Jak dowodzi jednak przykład znakomitego krakowskiego znawcy kampanii dardanelskiej, doktora 
Piotra Nykiela (Wyprawa do Złotego Rogu. Działania wojenne w Dardanelach i na Morzu Egejskim 
(sierpień 1914-marzec 1915)) nie jest to bariera nie do przekroczenia i nawet na płaszczyźnie uznanej


P. Osiewicz, Konflikt cypryjski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2013, ss. 335.

Radosław Fiedler

Crossref

Przegląd Politologiczny

Studia Germanica Posnaniensia

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

  Przegląd Politologiczny  

Przegląd książek/DyskusjeDOI : 10.14746/pp.2014.19.1.25P. Osiewicz, Konflikt cypryjski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2013, ss. 335.Książka autorstwa Przemysława Osiewicza wypełnia lukę w polskich badaniach na temat kon­fliktu cypryjskiego.Autor wnikliwie przeanalizował przyczyny, przebieg oraz konsekwencje polityczne konfliktu cypryjskiego. Praca składa się z ośmiu rozdziałów: uwarunkowania konfliktu cypryjskiego, w stronę niepodległości, trudne początki niepodległości, gorące lato 1974, w stronę podziału, Cypr (nie)podzielony 1983-1999, plan Annana i akcesja Cypru do Unii Europejskiej oraz w stronę zjed­noczenia czy utrwalenia podziału. W monografii podkreślono, że konflikt ma wiele aspektów i na­leży go uznać za spór zarówno na tle etnicznym, wyznaniowym, politycznym, kulturowym, jak i ekonomicznym. Takie wieloaspektowe podejście umożliwia pełniejsze zrozumienie nie tylko przyczyny i przebiegu konfliktu, ale przede wszystkim trudności w wypracowaniu porozumienia pokojowego. Jak Autor zauważa, po 1974 r. wszystkie dotychczasowe rundy negocjacyjne zakoń­czyły się niepowodzeniem. „Cypr stał się zakładnikiem polityki wewnętrznej obu cypryjskich społeczności. G dyjednąz nich kierują zwolennicy pojednania, w drugiej dominują obrońcy party­kularnych interesów” (s. 237). W monografii przeanalizowano pięć scenariuszy średniotermino­wych związanych z rozwojem konfliktu cypryjskiego. Autor za najbardziej prawdopodobny scenariusz uważa taki w którym strony będą kontynuować rokowania do momentu, gdy jedna ze stron zadeklaruje, że porozumienie nie jest możliwe z powodu zbyt dużej rozbieżności stanowisk. Drugi wariant, w którym strony osiągają kompromis we wszystkich kluczowych kwestiach jest możliwy, ale bardzo trudny do osiągnięcia. Zależeć to będzie nie tylko od determinacji przywód­ców politycznych i negocjatorów, ale także od wsparcia politycznego i finansowego ze strony ONZ, Unii Europejskiej, Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii oraz Federacji Rosyjskiej.Złożoność konfliktu cypryjskiego powoduje, że trudno będzie o przełom, który doprowadziłby do ostatecznego porozumienia i pojednania pomiędzy Tureckimi a Greckimi Cypryjczykami. Au­tor konsekwentnie używa terminów Greccy Cypryjczycy oraz Tureccy Cypryjczycy -  jak  podkre­śla przez wieki ukształtowały się społeczności Greckich i Tureckich Cypryjczyków i zauważalne są różnice nie tylko na poziomie świadomości, ale także obyczajów i języka, pomiędzy nimi a Gre­kami i Turkami. Utożsamianie obu tych społeczności z Grekami i Turkami jest zbyt daleko idącym uproszczeniem.Autor wnikliwie analizuje negocjacje i dwie nieudane próby mediacji, jedna podjęta w 1964 r. oraz druga jako plan Annana, wreszcie omawia trudności kolejnych także ostatniej rundy rozmów bezpośrednich w latach 2008-2012. Jak podkreśla: „kolejne inicjatywy były odrzucane przez przywódców obu społeczności, często ku rozpaczy negocjatorów [...] Nie bez powodu Cypr do­czekał się miana cmentarzyska negocjatorów” (s. 237).Monografia Przemysława Osiewicza umożliwia zrozumienie złożoności konfliktu cypryjskie­go i stanowi cenne źródło wiedzy na temat jego uwarunkowań, ale także możliwych scenariuszy rozwoju sytuacji. Obok wielu niewątpliwych walorów recenzowanej publikacji, cennym uzu­pełnieniem są wywiady z czołowymi przedstawicielami obu społeczności, takimi jak Dervi§ Eroglu, (prezydent nieuznawanej Tureckiej Republiki Północnego Cypru) czy dr Erato Koza- ku-Markullis (minister spraw zagranicznych Republiki Cypryjskiej). Autor w sumie przeprowa­dził sześć wywiadów. Dają one możliwość spojrzenia na konflikt nie tylko z perspektywy obserwatorów i specjalistów, ale przede wszystkim ze strony samych decydentów. Są cennym uzupełnieniem do książki.396 Book reviews/Discussions PP 1 '14Dla czytelnika znacznym ułatwieniem, a zarazem pomocą w sprawnym poruszaniu się po książce, są znajdujące się na jej końcu: kalendarium, leksykon postaci, słownik pojęć, mapy oraz indeks nazwisk. Praca napisana została w sposób przystępny i ciekawy. Autorowi udało się dotrzeć do greckiej i tureckiej literatury przedmiotu oraz do wielu dokumentów źródłowych. Publikacja jest ważną pozycją nie tylko dla studentów kierunku stosunki międzynarodowe, historii, politolo­gii, ale także dla tych wszystkich, którzy interesują się współczesnym Cyprem i konfliktami współczesnego świata.Radosław FIEDLER PoznańDOI : 10.14746/pp.2014.19.1.26Seen McMeekin, Ekpress Berlin-Bagdad. Kajzer, islam i imperium osmań­skie 1998-1918, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012, ss. XVI + 424.Dżihad cesarza WilhelmaMimo, że w literaturze polskiej funkcjonuje stosunkowo wiele pozycji, zarówno autorstwa polskich badaczy, jak i tłumaczeń, poświęconych Maghrebowi oraz Bliskiemu i Środkowemu Wschodowi1 szereg zagadnień związanych z dziejami wymienionych obszarów nie doczekało się pogłębionych analiz. Do zbioru tego zaliczyć można na przykład ich militarną historię okresuI wojny światowej. Jeżeli turecko-niemiecki atak na Kanał Sueski w 1915 roku, kampania darda- nelska, kampania palestyńska oraz kampania mezopotamska są stosunkowo dobrze znane (choć głównie z brytyjskiego punktu widzenia), o tyle zmagania rosyjsko-tureckie we wschodniej Ana­tolii i na Kaukazie, pustynna kampania libijskiego zakonu Senussi przeciwko Egiptowi, próby po­zyskania dla koalicji państw centralnych Persji (Iranu) i Afganistanu omawiane są pobieżnie, lub zgoła hasłowo. Wynika to z wielu przyczyn, z których najistotniejszą jest zapewne to, że na przykład militarna konfrontacja rosyjsko-turecka w latach 1914-1918 nie doczekała się monogra­ficznego opracowania ani w Związku Sowieckim i Rosji, ani w Turcji. Niewiele jest również pu­blikacji przyczynkarskich poświęconych temu zagadnieniu. Z jednej strony potencjalny badacz tego obszaru może więc stać się „siłą sprawczą” powstania nowej gałęzi badań, z drugiej staje on wobec konieczności prowadzenia żmudnych badań archiwalnych, ze wszystkimi związanymi z tym wyzwaniami językowymi, finansowymi, kulturowymi, a często i politycznymi2.1 Wymienić można choćby, mimo że zestawienie będzie zdecydowanie niekompletne, ale obra­zujące zakres zainteresowań polskich badaczy, takie monografie i opracowania jak: J. Zdanowski, Historia Bliskiego Wschodu w X X  wieku, Wrocław 2010; J. Zdanowski, Historia Arabii Wschodniej, Wrocław 2004; J. Jarząbek, Palestyńczycy na drodze do niepodległości, Warszawa 2012, Wrocław 2004 i 2008; Ł. M. Nadolski, Wojna Yom Kippur 1973 roku, Gdańsk 2008; B. Wróblewski, Legion Arabski (1920-1957), Toruń 2009; K. Kubiak, Pierwsza wojna bliskowschodnia 1947-1949, Wrocław 2006. Spośród tłumaczeń należałoby wskazać, na przykład na: F. Haliday, Bliski Wschód w stosunkach międzynarodowych, Kraków 2009; M. Al-Rasheed, Historia Arabii Saudyjskiej, Warszawa 2011; A. L. As-Sajid Marsot, Historia Egiptu, Warszawa 2010.2 Jak dowodzi jednak przykład znakomitego krakowskiego znawcy kampanii dardanelskiej, doktora Piotra Nykiela (Wyprawa do Złotego Rogu. Działania wojenne w Dardanelach i na Morzu Egejskim (sierpień 1914-marzec 1915)) nie jest to bariera nie do przekroczenia i nawet na płaszczyźnie uznanej

https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pp/article/download/5439/5531

P. Osiewicz, Konflikt cypryjski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2013, ss. 335.

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Zeszyty Naukowe Centrum Badań im. Edyty Stein

Crossref

Studia Germanica Posnaniensia

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Przegląd Politologiczny

P. Osiewicz, Konflikt cypryjski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2013, ss. 335.

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Zeszyty Naukowe Centrum Badań im. Edyty Stein

Crossref

Studia Germanica Posnaniensia

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Przegląd Politologiczny

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w