Walczak, Bogdan

  Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza  

Poznańskie Studia Polonistyczne Seria językoznawcza t. 21 (41), z. 1DOI: 10.14746/pspsj.2014.21.1.14Karol Zierhoffer, Pochodzenie nazw miejscowych we Francji w świetle pracy Stéphane’a Gendrona «L’origine des noms de lieux en France. Essai de toponymie», 2e édition revue et corrigée (Editions Errance, Paris 2008), Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań 2012, ss. 75Ostatnia (jak dotąd) książka wybitnego poznańskiego onomasty to obszerne omówienie (autor posłużył się terminem sprawozdanie) drugiej i trzeciej części książki Gendrona, zgodnie z wyjaśnieniem we Wstępie: „Monografia Stépha-ne’a Gendrona L’origine des noms de lieux en France. Essai de toponymie została już zrecenzowana przez Artura Gałkowskiego. Recenzent przedstawił zawartość trzech części tej monografii […]. Bardzo bogata zawartość […] w recenzji z natury rzeczy mogła być zreferowana w ogromnym skrócie. Recenzja orientuje jednak dobrze o wszystkich problemach przedstawionych w wymienionej monografii. Skomplikowany (wielowarstwowy) rozwój języka francuskiego (tak różny od rozwoju naszego języka), który znalazł odbicie w toponimii mało znanej w środowisku polskich toponomastów, zachęcił mnie do przedstawienia obszernego sprawozdania dotyczącego drugiej i trzeciej części monografii. […] w odniesieniu do części pierwszej […] ograniczyłem się do podania nazwisk najważniejszych badaczy toponimii francuskiej i ich wybranych dzieł” (s. 5).Monografia Stéphane’a Gendrona jest dziełem wybitnym i w swoim zakre-sie fundamentalnym. Nie jest to tylko moje zdanie: tak samo ocenia dzieło Gendrona autor wspomnianej przez Zierhoffera opublikowanej już jego recenzji [w renomowanym periodyku „Onomastica” (2010, LIV, s. 309–312)] Artur Gał-kowski – jeden z najwybitniejszych polskich onomastów średniego pokolenia, z wykształcenia romanista, doskonale znający język francuski i włoski oraz dorobek onomastyczny krajów romańskich. Równie wysoko ocenia książkę Gendrona Karol Zierhoffer, który bardzo starannie i wnikliwie wybrał najważ-niejsze wątki i najciekawsze przykłady z drugiej i trzeciej części dzieła Gen-drona. Wyjaśnijmy, że druga część traktuje o kolejnych etapach kształtowania PSP SJ 21_1.indd   205 14-11-2014   9:32:24206 Recenzje i artykuły recenzyjnesię toponimii francuskiej: etapie preceltyckim (nazwy genetycznie preceltyckie, liguryjskie, iberyjskie i greckie), etapie galijskim, gallo-romańskim, o nazwach nieromańskich (wkładzie germańskim, głównie frankijskim, do toponimii francuskiej), a dalej etapie feudalnym i nowożytnym (od Wielkiej Rewolucji Francuskiej), natomiast część trzecia – o wybranych bazach toponimicznych (związanych z wodą, rzeźbą terenu, roślinnością, rolnictwem i fauną).Jak słusznie stwierdził Karol Zierhoffer we Wstępie, rozwój języka francu-skiego bardzo się różni od rozwoju polszczyzny. Nasz język ojczysty wywodzi się z prasłowiańskiego (cezura jest tu umowna, wyznaczona przez czynniki pozajęzykowe), mamy tu więc do czynienia z nieprzerwaną ewolucją jednego i tego samego systemu językowego, natomiast język francuski wywodzi się wprawdzie z łaciny, ale obok pierwiastka łacińskiego zawiera poważny substra-towy aport celtycki (z wcześniejszymi elementami preceltyckimi i greckimi) i superstratowy germański (frankijski). Wszystko to znalazło odzwierciedle-nie w złożonym wielowarstwowym francuskim nazewnictwie geograficznym. Orientacja (choćby najogólniejsza) w tej trudnej, ale pasjonującej problema-tyce będzie z niewątpliwą korzyścią dla onomastów polskich. Wprawdzie nie wszystkie francuskie metody i procedury badawcze dadzą się przenieść na grunt polski (polonistyczny), myślę jednak, że mogą one być przydatne w badaniach onomastycznych obszarów pogranicznych, na których nazewnictwo etymolo-gicznie polskie współistnieje z niemieckim, bałtyckim, ruskim czy słowackim. Już choćby z tego względu (nie mówiąc o ogólnych walorach poznawczych) uważam opublikowanie obszernego omówienia wybitnej monografii Stépha-ne’a Gendrona pióra Karola Zierhoffera za przedsięwzięcie bardzo pożyteczne, tak pod względem stricte naukowym, jak i dydaktycznym (zaleciłbym to omó-wienie jako lekturę obowiązkową, w szczególności uczestnikom studiów dok-toranckich z zakresu onomastyki). Mimo skromnej objętości książka Karola Zierhoffera jest w moim przeko-naniu pozycją znakomitą, sytuującą się wśród najlepszych ostatnio opubliko-wanych prac z dziedziny onomastyki.Bogdan WalczakPSP SJ 21_1.indd   206 14-11-2014   9:32:24

Karol Zierhoffer, „Pochodzenie nazw miejscowych we Francji w świetle pracy Stéphane’a Gendrona «L’origine des noms de lieux en France. Essai de toponymie», 2e édition revue et corrigée (Editions Errance, Paris 2008)”

Karol Zierhoffer, „Pochodzenie nazw miejscowych we Francji w świetle pracy Stéphane’a Gendrona «L’origine des noms de lieux en France. Essai de toponymie», 2e édition revue et corrigée (Editions Errance, Paris 2008)”

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza

Crossref

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Karol Zierhoffer, „Pochodzenie nazw miejscowych we Francji w świetle pracy Stéphane’a Gendrona «L’origine des noms de lieux en France. Essai de toponymie», 2e édition revue et corrigée (Editions Errance, Paris 2008)”

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza

Crossref

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w