W poniższym artykule omówione zostały problemy związane z napływem obywateli Ukrainy do Polski i ustawowe decyzje mające na celu przystosowania prawa do nowej sytuacji związanej z imigracją. Aktualnie najważniejszym aktem prawnym w tej sprawie jest Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim, Dziennik Ustaw (Dz. U.) 2012, poz. 161.                                                              В нижчезгаданій статті були розглянуті проблеми, пов’язані з напливом громадян України до Польщі й законодавчі рішення, що мають на меті пристосування права до нової ситуації, пов’язаної з імміграцією. В даний момент найважливішим юридичним актом на цю тему є Закон від 2 квітня 2009 р. про польське громадянство, Збірник законів 2012, п. 161. The following article discusses the problems associated with the influx of citizens of Ukraine to Poland and legislative decisions aimed to adapt the law to the new situation connected with immigration. Currently, the most important piece of legislation in this case is the Act of 2 April 2009 on Polish citizenship, Journal of Laws of 2012, item161

Wawryniuk А., А.

Вавринюк, Анджей Антоні

Electronic Eastern European National University Institutional Repository

УДК 910.112 1                         Анджей Антоні Вавринюк – доктор 
історичних наук, професор кафедри 
країнознавства і міжнародних відносин 
Східноєвропейського національного 
університету імені Лесі Українки, доктор 
габілітований, професор кафедри 
міжнародних відносин Державного 
професійного інституту в Хелмі (Польща) 
 
Polskie obywatelstwo dla Ukraińców. Aktualny stan prawny 
 
 Роботу виконано в Державному 
професійному інституті в Хелмі (Польща) 
 
Wawryniuk A. Polskie obywatelstwo dla Ukraińców. Aktualny stan prawny. W poniższym 
artykule omówione zostały problemy związane z napływem obywateli Ukrainy do Polski i ustawowe 
decyzje mające na celu przystosowania prawa do nowej sytuacji związanej z imigracją. Aktualnie 
najważniejszym aktem prawnym w tej sprawie jest Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie 
polskim, Dziennik Ustaw (Dz. U.) 2012, poz. 161. 
Słowa kluczowe: obywatelstwo, Polska, Ukraina, ustawa, imigracja. 
 
Вавринюк А. А. Польське громадянство для українців. Поточний юридичний 
статус.  В нижчезгаданій статті були розглянуті проблеми, пов’язані з напливом громадян 
України до Польщі й законодавчі рішення, що мають на меті пристосування права до нової 
ситуації, пов’язаної з імміграцією. В даний момент найважливішим юридичним актом на цю 
тему є Закон від 2 квітня 2009 р. про польське громадянство, Збірник законів 2012, п. 161. 
Ключові слова: громадянство, Польща, Україна, закон, імміграція. 
 
Ваврынюк А. А. Польское гражданство для украинцев. Текущий юридический 
статус. В нижеупомянутой статье были рассмотрены проблемы, связанные с наплывом 
граждан Украины в Польшу и законодательные решения, целью которых есть приспособления 
права к новой ситуации, связанной с иммиграцией. В данный момент важнейшим 
юридическим актом на эту тему является Закон от 2 апреля 2009 г. о польском гражданстве, 
Сборник законов 2012 г., п. 161. 
Ключевые слова: гражданство, Польша, Украина, закон, иммиграция. 
 
Wawryniuk А. Polish Citizenship for the Ukrainians. Current State of the Law. The 
following article discusses the problems associated with the influx of citizens of Ukraine to Poland 
and legislative decisions aimed to adapt the law to the new situation connected with immigration. 
Currently, the most important piece of legislation in this case is the Act of 2 April 2009 on Polish 
citizenship, Journal of Laws of 2012, item161.  
Key words: citizenship, Poland, Ukraine, act, immigration. 
 
Po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej jej prawodawstwo dotyczące między innymi 
nadawania obywatelstwa obcokrajowcom, w tym obywatelom Ukrainy, zostało dostosowane 
do prawodawstwa UE. Wynikało to z faktu, że obywatele RP korzystają z prawa do 
swobodnego przemieszczania się w granicach Zjednoczonej Europy, prawa do pracy, 
pomocy socjalnej, czy zatrudnienia. Posiadanie obywatelstwa polskiego zwalnia 
jednocześnie z obowiązku posiadania wiz do krajów UE. Dotyczy to również nowych 
obywateli Polski, bez względu na ich narodowość. Każdy więc obcokrajowiec w chwilą 
prawnego potwierdzenia, że jest Polakiem korzysta z wszelkich przyjętych przez Wspólnotę 
rozwiązań.  
Mowa tu o gwarancjach zapisanych w Traktacie Unijnym, w części dotyczącej 
ustanowienia obywatelstwa Unii, którą jest każda osoba mająca przynależność Państwa 
                                                 
© Вавринюк А. А., 2016  
Członkowskiego [23] oraz w dyrektywie 2004/38 [4], w której zapis nakazuje równe 
traktowanie obywateli państw trzecich, będących członkami rodzin obywateli UE.  
Jak słusznie zauważyły w swoim opracowaniu Izabela Leraczyk, Barbara Wójcik i 
Agata Zaprzaluk «oba powyższe akty prawne w sposób rzeczywisty ograniczyły suwerenne 
uprawnienia państw członkowskich do uznaniowego decydowania o przyjęciu lub wydaleniu 
ze swojego terytorium znacznego odsetka wszystkich migrantów przebywających na terenie 
Unii Europejskiej poza państwem swojego obywatelstwa»   [12, s. 9]. Fakt ten tym bardziej 
nakłada odpowiedzialność na państwa członkowskie w kwestii dotyczącej nadawania 
swoich obywatelstw przedstawicielom innych podmiotów prawa międzynarodowego. 
Nadawanie obywatelstwa polskiego obcokrajowcom, w tym Ukraińcom, reguluje 
Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. [21], która zmieniła uprzednio istniejące rozwiązania 
prawne z 15 lutego 1962 r. [20]. Należy podkreślić, że w tzw. międzyczasie, bo już w 2000 
r., w ramach przystosowywania prawa polskiego do unijnego, ukazało się Obwieszczenie 
Ministra Spraw Wewnętrznych, w sprawie jednolitego tekstu ustawy o obywatelstwie 
polskim [14], a akt prawny z 1962 r. był załącznikiem do wspomnianego Obwieszczenia. 
Uregulowań prawnych wymagały też przyjęte przez Polskę wobec Związku 
Socjalistycznych Republik Radzieckich w 1965 r. [9] rozwiązań dotyczących zapobiegania 
powstawania przypadków podwójnego obywatelstwa, które obejmowało także obywateli 
Ukrainy [3]. Stosowne zapisy w powyższej sprawie zostały umieszczone a artykule 5 punkt 
1. «od dnia wejścia w życie niniejszej Konwencji żadna i Umawiających się Stron nie 
będzie przyjmować wniosków w sprawie nabycia jej obywatelstwa przez osoby, 
posiadające obywatelstwo drugiej Umawiającej się Strony, bez uprzedniego 
przedłożenia przez zainteresowaną osobę dokumentu, wydanego przez właściwy 
organ tej Umawiającej się Strony, której obywatelstwo posiada ta osoba, 
stwierdzającego brak przeszkód do zmiany obywatelstwa» oraz w punkcie 2: 
«Obywatele jednej z Umawiających się Stron, który przed dniem wejścia w życie 
niniejszej Konwencji nabyli obywatelstwo drugiej Umawiającej się Strony nie tracąc 
dotychczasowego obywatelstwa, będą posiadać od tego dnia wyłącznie 
obywatelstwo tej Umawiającej się Strony, na której terytorium zamieszkują. Jeżeli 
osoby takie zamieszkują na terytorium państwa trzeciego, będą posiadać wyłącznie 
to obywatelstwo jednej z Umawiających się Stron, które nabyły później»  [10]. 
Między innymi powyższe rozwiązanie w 2000 r. zostało  wypowiedziane Ukrainie. 
Zostało ono opublikowane  w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej dopiero 30 maja 
2016 r. [2]. Treść dokumentu wypowiedzenia w części głównej brzmi: «Konwencja między 
Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Związku Socjalistycznych Republik 
Radzieckich w sprawie zapobiegania powstawaniu przypadków podwójnego obywatelstwa, 
podpisana w Warszawie dnia 31 marca 1965 r., zostaje wypowiedziana przez 
Rzeczpospolitą Polską zgodnie z art. 11 ust. 3 tej konwencji w stosunkach między 
Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą» [3]. 
Poruszona powyżej problematyka była rozpatrywana przez Naczelny Sąd 
Administracyjny, który w wyroku z 22 maja 2007 r. stwierdzi, co następuje: «zasada 
wyłączności obywatelstwa wyklucza uznanie na gruncie prawa polskiego obywatela 
polskiego za obywatela innego państwa» [11, s. 17]. W podsumowaniu tej kwestii można 
więc stwierdzić, że prawo polskie nie uznaje podwójnego obywatelstwa [17, s. 353]. 
Należy również dodać, że zgodnie z Konstytucją Ukrainy obywatel tego państwa nie 
może być jednocześnie obywatelem innego państwa [7]. Zostało to zapisane w artykule  4 
Ustawy Zasadniczej: «Na Ukrainie przyznaje się tylko jedno obywatelstwo» [8]. Według Iyny 
Sofińskiej problemem jednak jest to, że «ustawodawstwo Ukrainy (obowiazująca ustawa «O 
obywatelstwie Ukrainy» nr 2235-III z 18.01.2001 r.) nie przewiduje żadnej odpowiedzialności 
łączącej się z posiadaniem podwójnego obywatelstwa» [19, s. 93]. 
Jak już wsponiano obywatele państw trzecich, w tym Ukrainy, mogą otrzymać 
obywatelstwo Polski, a tym samym obywatelstwo Unii Europejskiej  na mocy Ustawy z dnia 
2 kwietnia 2009 r. Artykuł 4 Ustawy podaje, że obywatelstwo polskie nabywa się:  «1) z 
mocy prawa; 2) przez ndanie obywatelstwa polskiego; 3) przez uznanie za obywatela 
polskiego; 4) przez przywrócenie obywatelstwa polskiego» [22]. Z punktu widzenia 
niniejszego opracowania zajmiemy się wyłącznie procedurą zwiazana z nadaniem 
obywatelstwa. Została ona opisana w Rozdziale 3 Ustawy. Jej artykuł             18 stwerdza, 
że Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej może nadać cudzoziemcowi obywatelstwo polskie, 
i że może to nastąpić wyłącznie na podstawie wniosku pełnoletniego cudzoziemca (art. 
19.1.). Procedura z tym związan została opisana w artykułach 19–29 w/w Ustawy.  
Oprócz nadania obywatelstwa przez Prezydenta RP ustawodawca przyjął również 
mozliwość uznania za obywatela polskiego przez wojewodów (art. 34‒37) [22]. Opisując 
podjęcie decyzji w tym trybie mozna stwierdzić, że «uznanie za obywatela polskiego jest 
dokonane w drodze decyzji administracyjnej, podejmowanej na wniosek cudzoziemca przez 
właściwego miejscowo wojewodę. Decyzja wojewody nie ma charakteru uznaniowego. 
Wojewoda jest obowiązany ją wydać, w przypdku zaistnienia warunków enumeratywnie 
wskazanych w ustawie, potwierdzających jego faktyczne związki z Polską» [13, s. 10]. 
W pierwszym roku przynależności Polski do Unii Europejskiej  Prezydent RP nadał 
obywatelstwo polskie 538 obywatelom Ukrainy. W 2004 r. 1658 Ukraińców uzyskało prawo 
do osiedlenia się na terenie RP, zezwolenie na zamieszkanie na czas określony przyznano 
8520 Ukraińcom. W omawianym okresie, w Polsce studiowało w Polsce 1155  studentów – 
obywateli naszego wschodniego sąsiada, a zezwolenie na pracę udzielone zostało             2743 
Ukraińców [15, s. 3]. W 2014 r. Prezydent RP nadał obywatelstwo Polskie                    2633 
osobom, 412 osobom przywrócone zostało obywatelstwo polskie, 1892 osoby uznane zostały 
za obywateli RP, w tym 37 % stanowili Ukraińcy [6]. Dla porównania w pierwszej połowie 2015 
r. wojewodowie przyjęli 28,3 wniosków obywateli Ukrainy w sprawach o legalizację pobytu. 
Pozytywne decyzje wydano w 19,2 tys. przypadków              [5, s. 4]. Ponadto ok. 400 tys. 
Ukraińców otrzymało pozwolenie na pracę [16]. Według nieoficjalnych źródeł w 2015 r. w 
Polsce przebywało ok. 1 miliona Ukraińców. 
W ostatnich latach sprawa obywatelstwa polskiego jest szczególnie drażliwa z uwagi 
na fakt, że jego otrzymaniem zainteresowani są obywatele wielu krajów, nawet spoza 
Europy. Duży napływ  Ukraińców do Polski powoduje, że Polska musi być przygotowana na 
jednoznaczne określenie swoich parytetów w tym zakresie. Racje polityczne, kulturowe, a 
także międzysąsiedzkie przemawiają  za tym, by obywatele Ukrainy bez zbędnych utrudnień 
otrzymywali stosowne dokumenty legalizujące ich pobyt w Polsce. Niekoniecznie muszą to 
być nadawane obywatelstwa RP. Jednak jeżeli już dojdzie do takich rozwiązań, należałoby 
konsekwentnie wymagać, że Ukraińcy przed przyjęciem obywatelstwa Polskiego dokonają 
zrzeczenia się dotychczas posiadanego. W innym przypadku tzw. naturalizacja nie ma 
najmniejszego sensu, w myśl zasady, że dwóm państwom jednocześnie nie można służyć. 
Za takim właśnie rozwiązaniem przemawiają fakty historia , chociażby z I i II połowy XX 
wieku. 
 
Джерела та література 
 
1. DOKUMENT WYPOWIEDZENIA przez Rzeczpospolitą Polską, w stosunkach z Ukrainą, 
Konwencji między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Związku Socjalistycznych 
Republik Radzieckich w sprawie zapobiegania powstawaniu przypadków podwójnego 
obywatelstwa, podpisanej w Warszawie dnia 31 marca 1965 r. // Dziennik Ustaw (Dz. U.). – 2016, 
poz. 729. 
2. DOKUMENT WYPOWIEDZENIA przez Rzeczpospolitą Polską, w stosunkach z Ukrainą, 
Konwencji między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Związku Socjalistycznych 
Republik Radzieckich w sprawie zapobiegania powstawaniu przypadków podwójnego 
obywatelstwa, podpisanej w Warszawie dnia 31 marca 1965 r. // Dz. U. RP. – 2016. ‒ Poz. 729. 
Dokument podpisali w imieniu Rzeczypospolitej Aleksander Kwaśniewski, Prezydent RP oraz Jerzy 
Buzek, Prezes Rady Ministrów. 
3. DOKUMENT WYPOWIEDZENIA przez Rzeczpospolitą Polską, w stosunkach z Ukrainą, 
Konwencji między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Związku Socjalistycznych 
Republik Radzieckich w sprawie zapobiegania powstawaniu przypadków podwójnego obywatelstwa, 
podpisanej w Warszawie dnia 31 marca 1965 r. // Dz.U. RP. – 2016. ‒ Poz. 729.  
4. Dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w 
sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na 
terytorium państw członkowskich, zmieniająca rozporządzenie (EWG) nr 1612/68 i uchylająca 
dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG, 75/34/EWG, 75/35/EWG, 
90/364/EWG, 90/365/EWG i 93/96/EWG. 
5. Główne trendy migracyjne ’15. Urząd do Spraw Cudzoziemców. ‒ Warszawa, 2015. – S. 4. 
6. Informacja dot. nabycia obywatelstwa polskiego na podstawie Ustawy z dnia 2 kwietnia 
2009 r. o obywatelstwie polskim [Електронний ресурс]. ‒ Режим доступу : https://www.mswia. 
gov.pl/pl/bezpieczenstwo/obywatelstwo-i-repatri/cudzoziemcy/11982,INFORMACJA-DOT-NABYCIA-
OBYWATELSTWA-POLSKIEGO-NA-PODSTAWIE-USTAWY-Z-DNIA-2-KWIET.html, data odczytu 
30.10.2016. 
7. Konstytucja Ukrainy uchwalona na piątej sesji Rady Najwyższej 28 czerwca 1996 roku // 
Uriadowyj Kurier. ‒ 13.VII.1996. ‒ № 129‒130. 
8. Konstytucja Ukrainy uchwalona na piątej sesji Rady Najwyższej 28 czerwca 1996 roku // 
Uriadowyj Kurier. ‒ 13.VII.1996. ‒ № 129‒130. – Art. 4. 
9. Konwencja między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Związku 
Socjalistycznych Republik Radzieckich w sprawie zapobiegania powstawaniu przypadków podwójnego 
obywatelstwa, podpisana w Warszawie dnia 31 marca 1965 r. // Dz. U. ‒ 1966. ‒ № 4. ‒ Poz. 19. 
10. Konwencja między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Związku 
Socjalistycznych Republik Radzieckich w sprawie zapobiegania powstawaniu przypadków 
podwójnego obywatelstwa, podpisana w Warszawie dnia 31 marca 1965 r. // Dz. U. – 1966. ‒          № 
4. ‒ Рoz. 19, art. 5, punkt 1, 2. 
11. Leraczyk I. Nabywanie obywatelstwa polskiego / I. Leraczyk, B. Wójcik, A. Zaprzaluk. – 
Lublin, 2013. – S. 17. 
12. Leraczyk I. Nabywanie obywatelstwa polskiego / I. Leraczyk, B. Wójcik, A. Zaprzaluk. – 
Lublin, 2013. – S. 9. 
13. Leraczyk I. Nabywanie obywatelstwa polskiego / I. Leraczyk, B. Wójcik, A. Zaprzaluk. – 
Lublin, 2013. – S. 10. 
14. Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 kwietnia 2000 r. w 
sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o obywatelstwie polskim // Dz. U. – 2000. – № 28. – 
Рoz. 353. 
15. Obywatele Ukrainy w Polsce // Biuletyn Migracyjny. – 2005. – № 1. – S. 3. 
16. Raszkowska G. Polska powinna postawić na imigrantów z Ukrainy / G.  Raszkowska 
[Електронний ресурс]. ‒ Режим доступу : http://www.polskieradio.pl/42/275/Artykul/1567167, 
Polska-powinna-postawic-na-imigrantow-z-Ukrainy, data odczytu 30.10.2016. 
17. Realizacja i ochrona konstytucyjnych wolności i praw jednostki w polskim porządku 
prawnym / red. Jabłoński M. – Wrocław, 2014. – 353 s. 
19. Sofińska I. Obywatelstwo w zamian za inwestycję – analiza konstytucyjno-prawna /           I. 
Sofińska // Studia z Zakresu Prawa, Administracji i Zarządzania UKM. – 2014. – T. 5. – S. 93. 
20. Ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim // Dz. U. – 1962. – № 10. – Poz. 49. 
21. Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim // Dz. U. – 2012. – Poz. 161. 
22. Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim // Dziennik Ustaw (Dz. U.).  – 
2012. – Poz. 161. 
23. Wersja skonsolidowana Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej // Dziennik Urzędowy 
Unii Europejskiej. – 30.3.2001. – C. 83/47. – Art. 20. 
 


Польське громадянство для українців. Поточний юридичний статус

http://esnuir.eenu.edu.ua/bitstream/123456789/11302/1/%d0%92%d0%b0%d0%b2%d1%80%d0%b8%d0%bd%d1%8e%d0%ba%20%d0%90%d0%bd%d0%b4%d0%b6%d0%b5%d0%b9.pdf

Польське громадянство для українців. Поточний юридичний статус

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Electronic Eastern European National University Institutional Repository