Cetiner, Selim

Çetiner, Selim

Turkish

Sabanci University Research Database

DİSİPLİN Konu Başlığı52 Ocak 2011 “Yine o mesele, eski mesele...Hayır, başlangıcı eski, kendi her dem taze mesele, kırk yıllık mesele ve bir türlü halledilemeyen mesele...Bu mesele, ziraatın ‘mektepler meselesi’dir.Bundan takriben yarım asır evvel ilk ziraat mektebi açılırken, bu me-sele ortaya çıktı. Fakat yarım asırlık zaman içinde aynı mesele türlü şe-killerde ve sayısız defalar tazelendi.Bu iş bazen bir yüksek ziraat tedrisatı davası olarak ortaya kondu; ba-zen de uygulamalı ziraat tedrisat meselesi halinde karşımıza çıktı. Kâh eldeki kurumların şekilleri kusurlu bulundu, şekil değiştirmeleri baş-ladı; kâh eskiden kurulan mekteplerin yerleri fena addedildi ve bunlar kapatıldı; başka yerlerde yenileri açılmaya çalışıldı. Yarım asırdır zira-atımızda mektep açtık, mektep kapadık, mektep yaptık, mektep yık-tık ve bu açılma-kapanma, yapma-yıkma böylece devam edip gitti.Eski zamanları şöyle bir yana bırakıyoruz, sadece yaşadığımız dev-ri ele alıyoruz, görüyoruz ki devrimizde de yine aynı mesele taptaze karşımızda duruyor.Anadolu harbinden sonra yeni devlet kurulunca ziraatımızda yine bir ‘mektepler meselesi” ile karşılaşıldı. Bu kerre mesele ziraatta orta ted-risat meselesi olarak kavrandı, bu meselenin halli için de on iki orta ziraat mektebi birden açıldı.Lâkin aradan beş sene geçmeden, bu meselenin yine halledilemediği anlaşıldı ve aynı mesele bilmem kaçıncı defa kendini yeniden göster-di. Yalnız bu defa mesele büsbütün had bir dava halinde patlak ver-di; bu patlayış eldeki bütün ziraî irfan kurumlarının birden kapatılma-sına varacak derecede radikal ve haşin icraata sebep oldu. Haddi za-tinde bu hareketin manası, aynı işe bilmem kaçıncı defa yeniden ve tekrar başlamaktı.BİZDE ZİRAAT EĞİTİMİZiraatın irfan tarihinde görülen karışıklığın başlıca sebebi; şimdiye kadar ziraat eğitimi sahasında yapılan teşebbüslerin hepsinin de, eline irade geçiren şahısların kafalarında bir anda doğuveren bir şemaya göre yürütülmüş olmasıdır. Mesele O Mesele, Kendisi Eski Ama Her Dem Taze Mesele53Ocak 2011Prof. Dr. Selim ÇetinerSabancı ÜniversitesiMühendislik ve Doğa Bilimleri FakültesiMemleketimizde tamam beş yıl ziraat eğitimi durdu; beş yıl boyunca Türkiye ziraatı hiçbir yeni eleman kazanama-dı. Bu beş yıllık duraklamadan sonra hep yeni bir ruhla Ankara’da ‘Yüksek Ziraat Enstitüsü” ve yurdun muhtelif yerlerinde de dört orta ziraat mektebi birden açıldı. Her-kes bununla meselenin nihaî şekilde halledildiğini san-dı ve biz de ziraat mekteplerinin normal bir inkişaf için-de ilerleyeceklerini umduk; fakat...Fakat aradan çok uzun zaman geçmeden, ortada tek-rar bir ‘ziraat mektepleri meselesi’ olduğunu duyduk. Bu defa mesele, orta ziraat mekteplerinin temellerini ve ka-rakterlerini değiştirecek bir temayülle ortaya çıktı. Bu-nunla beraber, bu çıkış bir hareket ve işle neticelenme-di, üç yıl evvel yeniden açılan orta ziraat mektepleri ol-dukları gibi kaldılar.Ziraatta bu mektepler meselesinin bu yakınlarda bir yüksek ziraat tedrisatı meselesi halinde yine nüksettiğini de biliyoruz. Bu defa beş yıl evvel kurulan Yüksek Zira-at Enstitüsü’nün yarayışsızlığının ileri sürüldüğünü ve bu müessesenin reforme edilmesi zaruretinin ortaya kon-duğunu hatırlıyoruz.İtiraf edelim ki beş yıllık ömrü olan yepyeni bir müesse-senin reforme edilmesi iddiaları da artık bizi şaşırtmıyor. Zira yukarıda da söylediğimiz gibi bu mesele ne bir orta ziraat tedrisatı meselesi, ne de bir yüksek ziraat tedrisatı meselesidir. Bu mesele ziraatımızda yarım asırdır devam edip gelen bir meseledir. Onun için dert kronik hale gel-miştir, dert kartlaşmıştır diyoruz.Neden?Ziraatın irfan tarihinde g örülen bu karışıklığın başlıca sebebi, şimdiye kadar ziraat eğitimi sahasında yapılan teşebbüslerin hepsinin de, eline irade geçiren şahısla-rın kafalarında bir anda doğuveren bir şemaya göre yü-rütülmüş olmasıdır. Çekinmeden söyleyebiliriz ki bu işte, başlangıçtan bugüne kadar tüyleri ürpertecek bir keyfi-lik ve şahsîlik hüküm sürmüştür. Bundan ötürü, ziraat-ta hiçbir mesele ‘mektepler meselesi’ kadar bir keyfilik göstermemiştir. Ziraatın mektepler meselesinin hallinde ne ihtisas nazarı dikkate alınır, ne de Türkiye’nin doğal, yapısal ve ekonomik şartları göz önünde tutulur. Zira-atın ‘mektepler meselesi’ kaprisleri avutan bir vasıtatır.Haddi zatinde Türkiye’de çok yönlü, pek ehemmiyetli bir ziraat eğitimi davası vardır; bu dava birçok teferruatı ih-tiva eden bir ‘kül’dür. Onun parçaları aşağıdan yukarı-ya doğru ‘genel eğitimde ziraat bilgisi’, ‘ilk ziraat eğiti-mi’, ‘orta ziraat eğitimi’, ‘yüksek ziraat eğitimi’ ve niha-yet ‘ziraatta uzmanlık eğitimi’dir. Bunların her biri başlı başına birer meseledir. Lâkin her birinin de yekdiğeriyle sımsıkı münasebetleri, birbirleri üzerine karşılıklı tesirle-ri vardır. Bu itibarla, örneğin yalnız orta ziraat eğitimi di-ğerlerinden tecrit edilerek tek başına hallolunamaz; yük-sek ziraat eğitimi için de durum aynıdır. Ziraat eğitimi-nin yan meselelerini münferit ve tek başına halletme te-şebbüsleri neticesiz kalmaya mahkûmdur. Bu tarzda ha-reket Türkiye’yi ancak bir bozup yapma, bir yapıp yıkma macerasına sürükler.Bundan başka, memleketimizde ‘ziraat eğitimi’ dava-sı akşamdan sabaha gerçekleştirilebilecek bir dava de-ğildir, hele o şahısların keyiflerine ve temayüllerine göre halledilecek bir iş de hiç sayılmamalıdır. Bu davanın hal-linde memleket şartlarının ve ihtiyaçlarının ayrıca tet-kik edilmesi, ondan sonra da esasları değişmeyecek bir planın tesbit edilmesi ve bu planın şaşmaz bir sebat ve istikrarla tatbik olunması zarureti vardır. Aksi takdirde, Türkiye’de her dem taze bir ‘ziraat eğitimi davası’ şim-diye kadar olduğu gibi, nesilden nesile intikal edip gi-decektir.”Buraya kadar okuduklarınız, kelimesi kelimesine, bir dö-nem Tarım Bakanlığı da yapan Prof. Dr. Şevket Raşit Ha-tipoğlu tarafından 1939 yılında, yani bundan tam 72 yıl önce yazılmıştır. Eminim hem ziraatçı meslektaşlarım hem de tarımla uğraşan hemen herkes, ziraat eğitimi-nin başlamasının 165. yılını kutladığımız bu Ocak ayında da tarım eğitimiyle ilgili sorunların aynen devam ettiği-ni düşünüyorlardır.Nitekim bundan bir süre önce Tarım Bakanlığı Müsteşa-rımız Türkçe Le Monde Diplomatique’e verdiği uzun de-meçte ziraat fakültelerine atıfta bulunarak, “Bunlar sü-rekli hoca talebi oluşturuyor. Hocalar da rahat rahat pro-fesör oluyor, doçent oluyor. Ama benim çocuğum, ehil ol-mayan, oraya hakkıyla gelmeyen, araştırma sonuçları hiçbir şey ifade etmeyen hocaların elinde yetişiyor” de-diğinde,  yerin dibine batırdığında bizim fakültelerden tek bir ses çıkmadı.DİSİPLİN Konu Başlığı54 Ocak 2011Ancak, Sayın Tarım Bakanımızın önceki yıl yaptığı “Türkiye’de yeterli miktarda tarımla ilgili bir entelektü-el birikim yok. Tarım ile ilgili konuşan çok ama politika yapan yok. Entelektüel birikim ve derinlikten yoksun bir sektörle karşı karşıyayız” saptaması kendini aydın olarak niteleyen bir meslektaşımız tarafından yadırganmıştı.Bununla beraber, bundan birkaç ay önce, komplo teori-leriyle düşünmenin sefaletinden kurtulamayanların id-dialarına kulak vererek, hibrit domateslerin Türk neslini kurutmak için İsrail tarafından programlandığını söyle-yen YÖK Başkanı’na Ankara Ziraat fakültesi Dekanı’ndan destek gelmişti.Burada bir hatırlatma yapalım: İlk ziraat eğitimi 1846’da İstanbul Ayamama Çiftliği’nde başlamış ve 1891’de Hal-kalı Yüksek Ziraat Mektebi’yle devam etmişse de mo-dern anlamda ziraat mühendisliği eğitimi, 1933’te Dr. Reşit Galip önderliğinde yapılan köklü üniversi-te reformuna paralel olarak, henüz Ankara Üniversite-si kurulmadan, Yüksek Ziraat Enstitüsü’yle başlamıştır. Cumhuriyet’in 10. yılında kurulan ve 30 Ekim 1933’te Atatürk tarafından açılan Yüksek Ziraat Enstitüsü Türk tarımını modernleştirmek (yani karasabandan kurtar-mak), tarımın sorunlarını bilimsel açıdan görmek ve çö-züm üretmek, Türk tarımına ve çiftçisine hizmet ede-cek ziraat mühendisleri yetiştirmek ve araştırma yap-mak amacıyla kurulmuştur. Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki tüm imkânsızlıklara rağ-men Naziler’den kaçan Alman bilim insanları Yüksek Zi-raat Enstitüsü’nde istihdam edilmiş, Türkiye’nin çeşitli yerlerinde kurulan Tarımsal Araştırma Enstitülerinde ça-lışacak ziraatçılar yetiştirilmiş, Türk tarımını ve çiftçisi-ni karasabandan kurtaracak teknikler uygulamaya ko-nulmuştur.Kim ne derse desin, bu girişim Türkiye’nin kalkınmasın-da ve köylülükten tamamıyla bile değilse de önemli öl-çüde kurtulmasında büyük katkılarda bulunmuştur. Köy Enstitüleri’nin uzun ömürlü olamaması, gerçek anlamda bir Toprak Reformu’nun hayata geçirilememiş olması, kırsal kesimdeki dönüşümü mutlak surette engellemiş-tir. Cumhuriyet tarihimizin bu ilk yılları Asım Karaömer-lioğlu tarafından “Orada Bir Köy Var Uzakta” isimli çalış-masında enine boyuna tartışılmıştır.Ancak o günlerdeki köylü yaşamının ne şekilde oldu-ğunu bilmeyenler, “bir çift öküzle çiftçiliğin” meziyet-lerinden bahsedebilirler. Okumadan âlim, yazmadan kâtip olmayı beceren bu kişilerin Mahmut Makal’ın “Bi-zim Köy” ve Yakup Kadri’nin “Yaban” adlı eserlerini oku-maları gerekir.Tekrar konumuza dönecek olursak, en iyi ziraat fakülte-lerimiz arasında sayılan Çukurova Ziraat Fakültesi yöne-timinin geçen yıl 10 Ocak kutlamalarının onur konuğu olarak davet ettiği zat bir süre önce gazetelerde çıkan mülakatında tarım politikası konusunda yöneltilen so-ruya bakınız ne yanıt vermiş: “Sağlığımızı korumak için sizce nasıl bir tarım politikası izlemeliyiz? İnsan sağlığı açısından en verimli tarım küçük çiftçi. Kimyasal mad-de kullanmayan küçük çiftçi. Yani bir çift öküz ile sürü-lebilen arazide yapılan tarım sağlıklı tarımdır. Çiftçilik bir çift öküz ile yapılan işin adıdır. Traktörle tarıma ge-çince belki Türkiye’de üretilen ıspanak miktarını arttır-dık. Ama ıspanağın vitaminini öldürdük. Yani bizim ihti-yacımız olan küçük çiftçiliktir. Endüstriyel tarım değildir.”Ama bir düşününüz lütfen; mesleğinize hakaret eder-cesine “bir çift öküzle çiftçilik yapmayı” öneren bir şah-sı onur konuğu etmek midir aydın olmak? Yoksa ideo-lojik saplantılarınızı ve kişisel tercih ve hesaplarınızı bir yana bırakarak mesleğinizin daha ileri seviyelere taşın-ması için gereken bilgi ve teknikleri benimsemek mi?Bu teknoloji karşıtlarının söylediklerine her baktığımız-da görüyoruz ki: 1) Bunlar ya tarımdan ve çiftçilikten hiç anlamıyorlar ya da 2) Kendi ideolojik görüşlerini ve po-zisyonlarını korumak için bilinçli olarak tarımın bir dizi asıl sorununu görmezden geliyorlar. tarlasera dergisi-nin geçen ayki sayısında çıkan “Amatör Tarımcılar Kültü” makalesinde de belirtildiği üzere, sadece Türkiye’de de-ğil uluslararası platformlarda da bu kerameti kendinden menkul uzmanlar, gerçekleri çarpıtmaktan da, daha-sı haklarını savunduklarını iddia ettikleri insanların va-him duruma düşmelerinden de asla rahatsız olmuyorlar.Küreselleşen dünya düzeninde tarımın rekabetçi bir ya-pıya kavuşması daha çok araştırma ve geliştirme çalış-malarının yanında memleket gerçeklerini göz önünde bulunduran tarım politikalarını da gerektirmektedir. Bu-nun için de başta ziraat fakültelerinde görevli öğretim üyeleri olmak üzere tüm meslektaşlarımızın silkinerek kendilerine gelmeleri gerekmektedir. Teknolojiyle barı-şık olmayan ziraat mühendisleri yetiştiren bir fakülte-den ne yeni teknoloji geliştirmesi ne de ülke tarımının kalkınmasına yardımcı olması beklenir.Atatürk döneminde üniversite reformunun öncülüğü-nü yapan Dr. Reşit Galip’i ve modern ziraat eğitimi-ne ile araştırma altyapısının gelişimine önemli katkıla-rı olan Prof. Şevket Raşit Hatipoğlu’nu rahmetle ve say-gıyla anıyoruz. Genelde üniversitelerimizin, özelde ta-rım öğretiminin içinde bulunduğu bugünkü vahim du-rumun sorumluları şimdiye kadar Bölüm Başkanı oldu-lar, Dekan oldular, Rektör oldular; ancak, yaptıklarından ya da yapmaları gerektiği halde yapmadıklarından hiç ama hiç mahcup olmadılar. Bundan 70 yıl sonra onları rahmetle anacak birisi çıkar mı dersiniz?

Bizde ziraat eğitimi

http://research.sabanciuniv.edu/18134/1/Bizde_Ziraat_E%C4%9Fitimi.pdf

Bizde ziraat eğitimi

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Sabanci University Research Database