Van Crombrugge, Stefaan

Ghent University Academic Bibliography

RPB versus Venn.B. : een Vlaamse VZW is Woodstock niet  AddThis Sharing Buttons Share to LinkedInShare to TwitterShare to Facebook Auteur(s):  Stefaan Van Crombrugge Editie:  1513   p. 1 Publicatiedatum:   15 maart 2017  Rechtbank/Hof:  Rb. Leuven Datum van uitspraak:   14 oktober 2016 Wetboek:   W.I.B. 92 Artikel:  182   RPB versus Venn.B. : een Vlaamse VZW is Woodstock niet  De onderwerping van VZW's aan de inkomstenbelasting is een probleem dat regelmatig aanleiding blijft geven tot uiteenlopende rechtspraak. Is de VZW onderworpen aan de rechtspersonenbelasting of aan de vennootschapsbelasting ? Dat hangt niet af van de vorm van het lichaam, maar van de toepassing van algemene principes en uitzonderingen op concrete feiten. Een recent vonnis van de rechtbank van eerste aanleg te Leuven komt in dat opzicht tot op het eerste gezicht verrassende conclusies in verband met een VZW die gratis concerten organiseert, die hoofdzakelijk gefinancierd worden door steden en gemeenten (Rb. Leuven 14 oktober 2016, nog niet gepubliceerd). Het gratis verstrekken van culturele diensten aan het publiek lijkt toch bij uitstek een ideële activiteit te zijn, die voorbestemd is om niet aan de vennootschapsbelasting onderworpen te zijn. Toch komt de rechtbank, op grond van de feiten, tot een ander besluit.  Feiten   Een VZW is in 1991 opgericht met als oogmerk het organiseren van gratis concerten in samenwerking met steden en gemeenten. Zij doet dat onder een specifieke naam. De bedoeling bestaat erin jonge opkomende artiesten een podium te geven voor een breed en vriendelijk publiek, in combinatie met meer gevestigde waarden in de muziekindustrie. De gratis toegang tot deze concerten is mogelijk doordat de activiteiten voor een groot deel worden gefinancierd met subsidies van de lokale besturen. De VZW heeft in 2010 ook een overeenkomst gesloten met een NV om tijdens de concerten drank te verkopen, publiciteit te voeren en alle commerciële aspecten op zich te nemen. Die NV kan de VZW ook van tijdelijke liquiditeiten voorzien om de prefinanciering van de concerten mogelijk te maken.  De VZW dient aangiften in in de rechtspersonenbelasting. Voor het aanslagjaar 2011 aanvaardt de fiscus die aangifte niet meer. Volgens hem is de VZW aan de vennootschapsbelasting onderworpen, omdat zij zich bezighoudt met winstgevende verrichtingen die niet bijkomstig zijn, en werkt volgens handels- en nijverheidsmethoden. De rechtbank geeft hem daarin gelijk.  Algemene principes   1. Uit de artikelen 179, 2, § 1, 5°, a en 220 WIB 1992 volgt dat het feit dat de belastingplichtige de rechtsvorm van een VZW heeft aangenomen, niet volstaat om aan te nemen dat zij niet kan worden onderworpen aan de vennootschapsbelasting. Ook VZW's zijn aan de vennootschapsbelasting onderworpen wanneer zij een onderneming exploiteren of zich met verrichtingen van winstgevende aard bezighouden. De werkelijke aard van een vennootschap hangt dus niet af van de vorm waarin ze is opgericht, maar van het voorwerp van haar werkzaamheden.  Het begrip exploitatie van een onderneming omvat iedere activiteit die gericht is op het produceren of verhandelen van goederen of het verlenen van diensten (Cass. 14 juni 1991).  Het begrip verrichtingen van winstgevende aard verwijst naar :  * enerzijds een winstgevende bezigheid; dit is een geheel van verrichtingen die voldoende talrijk en met elkaar verbonden zijn om een voortdurende en gewone bedrijvigheid op te leveren, die een professioneel karakter heeft; het zijn bezigheden met winstoogmerk;  * anderzijds een bezigheid van winstgevende aard, maar zonder winstoogmerk, gekenmerkt door een voortdurende bedrijvigheid, bestaande uit :  - verrichtingen van nijverheids-, handels- of landbouwkundige aard, die zo vaak worden herhaald dat ze een bezigheid vormen;  - de aanwending van nijverheids- of handelsmethoden.  Het argument van de belastingplichtige VZW dat zij niet aan de vennootschapsbelasting onderworpen is omdat zij geen winstoogmerk heeft, is irrelevant. Het zich bezighouden met verrichtingen van winstgevende aard impliceert niet noodzakelijk het nastreven van winst. Het feit dat de VZW stelt dat er geen winstverdeling is tussen haar leden of derden en dat zij al haar inkomsten aanwendt ter realisatie van haar onbaatzuchtig doel, is niet van doorslaggevend belang. Het volstaat dat zij zich met een bestendige beroepswerkzaamheid bezighoudt en dat zij een economische eenheid is, die werkt met nijverheids- of handelsmethoden (vgl. Cass. 14 januari 2011; Fisc., nr. 1248 , p. 8).  2. In artikel 181 WIB 1992 wordt een aantal lichamen zonder winstoogmerk opgesomd, die niet aan de vennootschapsbelasting worden onderworpen. In casu beroept de VZW zich op het 7° (erkenning of erkenbaarheid voor het ontvangen van fiscaal gefacilieerde giften). De rechtbank stelt vast dat de VZW daar niet aan voldoet. Zij meent bovendien te kunnen vaststellen dat de VZW, door zich in hoofdorde te beroepen op artikel 181, 7° WIB 1992, impliciet aangeeft een onderneming te exploiteren of zich bezig te houden met verrichtingen van winstgevende aard.  Met die laatste "vaststelling" gaat de rechtbank naar ons gevoelen te ver. Procespartijen roepen altijd allerlei argumenten in, die bij nader toezien geen steek houden. Men kan maar proberen. Daar kan, met enige realiteitszin en redelijkheid, niets uit afgeleid worden, laat staan "vastgesteld" worden.  3. Voor VZW's worden daarentegen niet als verrichtingen van winstgevende aard aangemerkt, o.m. de verrichtingen die bestaan in een bedrijvigheid die slechts bijkomstig op nijverheids-, handels- of landbouwverrichtingen betrekking heeft, of niet volgens nijverheids- of handelsmethoden wordt uitgevoerd (art. 182, 3° WIB 1992).  Er wordt aangenomen dat de vervulling van één van die voorwaarden volstaat opdat rechtspersonen buiten het toepassingsgebied van de vennootschapsbelasting blijven.  Hoofdactiviteit of bijkomstige activiteit   Het wordt in casu niet betwist dat de hoofdactiviteit van de VZW samenvalt met haar enige werkelijke activiteit, nl. het organiseren van concerten. Er is geen sprake van verrichtingen met een bijkomstig karakter.  Het argument van de VZW dat haar activiteit samenvalt met haar ideëel doel, nl. de organisatie van concerten met gratis toegang op vraag van steden en gemeenten, kan de rechtbank niet overtuigen.  * Zij is van oordeel dat het ideëel doel dat de VZW zichzelf toeschrijft, in werkelijkheid door de betrokken lokale besturen wordt nagestreefd : zij zijn het die hun inwoners met gratis concerten op een aangename en gemakkelijk toegankelijke manier willen bijeenbrengen, om de sociale cohesie te vergroten; zij zijn het die bereid zijn daarvoor "subsidies" te betalen; de VZW organiseert louter op vraag van gemeenten en steden tegen betaling concerten die dan gratis worden aangeboden. Daar is voor de VZW niets ideëels aan.  * Uit de boekhouding van de VZW blijkt dat de activiteiten helemaal niet belangeloos zijn, maar winstgevend.  Nijverheids- of handelsmethoden   De rechtbank stelt vast dat de VZW werkt met een economisch doel, een organisatie, een strategie op termijn en met rationele beheersmethoden die essentieel gesteund zijn op de begrippen kosten, opbrengsten en rentabiliteit. Er wordt een budget vooropgesteld. De VZW garandeert een optimaal en zuinig beheer van alle inkomsten en uitgaven. Er is een financiële afrekening op grond waarvan de bijdrage van de steden en gemeenten wordt berekend. De VZW maakt facturen met BTW aan de lokale besturen over. Ten gunste van de VZW is voorzien in een opvang van eventuele verliezen, zij het beperkt ten voordele van de lokale besturen. De berekening van dit exploitatieverlies gebeurt inclusief de inkomsten uit activiteiten die aan derden worden uitbesteed.  Dit alles wijst voor de rechtbank op het gebruik van nijverheids- en handelsmethoden. Immers, de activiteit van de VZW vereist het voeren van promotie, het opstellen van een financiële planning, het boeken van artiesten, het voorzien van catering, het opbouwen van de infrastructuur, het uitwerken van veiligheidsvoorzieningen, enzovoort. Het veronderstelt, naast een specifieke praktische en organisatorische aanpak, het aanwenden van de in de sector gangbare commerciële technieken. De realisatie daarvan is enkel mogelijk mits een werkwijze zoals gehanteerd door alle andere organisatoren van grootschalige concerten en evenementen.  Blijkens het typecontract neemt de VZW juridisch als enige organisator de volledige organisatie, de eindverantwoordelijkheid, de productie en de realisatie op zich. Zij is de enige contractpartij van de lokale besturen.  Eindoordeel   De rechtbank komt tot het besluit dat de VZW terecht wordt aangeslagen in de vennootschapsbelasting. Eigenlijk beschouwt zij de VZW louter als een economische tussenpersoon, van wie de handelswijze in niets verschilt van die welke zou zijn ontplooid door een NV.  Men ziet aldus dat de dingen niet altijd zijn wat zij op het eerste gezicht lijken. Dat een concert voor het publiek gratis is, betekent niet dat de organisator belangeloos optreedt, wanneer hij door de overheid wordt betaald.  De zestigers onder ons herinneren zich wellicht de iconische beelden van het Woodstock-festival, waar een organisator op een terreinmotor na een dag moest mededelen dat Woodstock een "free festival" was geworden, omdat duizenden hippies de hekkens hadden omvergeduwd en zonder betalen waren binnengekomen. Met een financiële kater als gevolg. In deze zaak staan we daar toch mijlenver van af.  Kaderstukje Van 'bescheiden' muziekfestival naar 'megaevent'   De vraag of een VZW die muziekfestivals organiseert, moet worden onderworpen aan de vennootschapsbelasting dan wel aan de rechtspersonenbelasting, kwam onlangs ook ter sprake voor het hof van beroep te Antwerpen. Hier ging het om een VZW die statutair tot doel had "het bevorderen van het socio-culturele leven in [gemeente X] door onder meer het organiseren van muziekevenementen". In de praktijk bestaat haar enige activiteit in het organiseren van een jaarlijks muziekfestival, dat begon als een 'bescheiden' festival, maar dat inmiddels is uitgegroeid tot een "megaevent", met "grote namen" uit de muziekwereld en "een uit de kluiten gewassen organisatie".  De VZW meent nog steeds onderworpen te zijn aan de rechtspersonenbelasting. Maar de Administratie en de rechtbank te Antwerpen dachten daar anders over (Fisc., nr. 1436 , p. 12). Zij worden daarin nu bijgetreden door het hof te Antwerpen (arrest van 28 februari 2017, nog niet gepubliceerd).  * Het hof stelt vast dat de organisatie van het muziekfestival "meerdere maanden in beslag neemt" en "op zeer professionele wijze" gebeurt : er is een (Engelstalige) website; tickets kunnen in voorverkoop of ter plaatse worden aangekocht en voor de ticketverkoop wordt beroep gedaan op een professionele organisatie; de catering en de organisatie van de camping worden eveneens uitbesteed aan derden; één van de radionetten van de VRT treedt als mediasponsor op; enz. Hieruit blijkt volgens het hof dat de VZW werkt "volgens de principes van economisch rendement, met de inzet van gespecialiseerd personeel, met het voeren van een uitgebreide reclame en zonder aanwijsbaar onbaatzuchtig doel". Bijgevolg houdt de VZW zich "bezig met de exploitatie van een onderneming".  * De VZW merkt op dat zij geen winstoogmerk heeft, aangezien zij geen winstuitkering verricht ten voordele van haar leden. Maar net zoals de rechtbank te Leuven (zie hoger), merkt het hof te Antwerpen op dat een VZW onderworpen kan worden aan de vennootschapsbelasting, "ook als ze geen winsten uitkeert aan haar leden, zodra blijkt dat ze zich bezighoudt met de exploitatie van een onderneming of met verrichtingen van winstgevende aard".  In dat verband stelt het hof nog vast dat "enorme reserves" werden opgebouwd binnen de VZW (meer dan 640.000 EUR). Dat een zekere reserve wordt aangehouden voor de "toekomstige activiteiten en voor onvoorziene omstandigheden" is volgens het hof "evident", maar "dit mag niet beletten dat intussen fondsen worden besteed in functie van het onbaatzuchtig doel waarvoor de VZW werd opgericht". Weliswaar werd "een groot deel van de opbrengsten overgemaakt aan" een plaatselijke harmonievereniging. Maar deze vereniging blijkt de ontvangen gelden evenmin aan te wenden voor socio-culturele activiteiten in de betrokken gemeente : zij liet de gelden staan op haar bankrekeningen. Volgens het hof kan "het onbaatzuchtig doel van de VZW" bijgevolg "ten zeerste in twijfel worden getrokken, gelet op de bestemming van de gelden".  Kortom, volgens het hof exploiteert de VZW niet alleen een onderneming, maar houdt zij zich ook bezig met "verrichtingen van winstgevende aard", zodat zij aan de vennootschapsbelasting onderworpen is.  * De VZW beweerde nog onder de voormelde uitzondering van artikel 182, 3° WIB 1992 te vallen (inzake een bedrijvigheid die slechts bijkomstig op handelsverrichtingen betrekking heeft), omdat de organisatie van het muziekfestival "ondergeschikt" zou zijn aan haar doel, met name de bevordering van het socio-culturele leven in de gemeente. Maar het hof hecht daaraan geen geloof : de optredende muzikanten hebben geen band met de gemeente; hetzelfde geldt voor de professionele organisaties waarop de VZW beroep doet; de VZW "doet slechts in zeer beperkte mate beroep op vrijwilligerswerk, verricht door plaatselijke organisaties". In de mate dat het socio-culturele leven bij de organisatie van het festival wordt betrokken, is dit bijgevolg "slechts in zeer bijkomstige mate". (CB)  

RPB versus Venn.B: een Vlaamse VZW is Woodstock niet

https://biblio.ugent.be/publication/8553937/file/8553939

RPB versus Venn.B: een Vlaamse VZW is Woodstock niet

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Ghent University Academic Bibliography