Het kabinet wil bedrijven vanaf 2016 verplichten om arbeidsgehandicapten in dienst te nemen. Deze quotumregeling leidt tot regionale verschillen in het aantal baanopeningen waardoor sommige gemeenten een overschot aan baanopeningen hebben en andere een tekort. Alleen door samenwerking kunnen gemeenten een toekomstige concurrentie om quotumbanen tegengaan

Edzes, A.J.E.

Rijnks, R.H.

van Dijk, J.

Het kabinet wil bedrijven vanaf 2016 verplichten om arbeidsgehandicaptenin dienst te nemen. Deze quotumregeling leidt tot regionale verschillen in het aantal baanopeningen waardoor sommige gemeenten een overschot aan baanopeningen hebben en andere een tekort. Alleen door samenwerking kunnen gemeenten een toekomstige concurrentie om quotumbanen tegengaan

ARTS repository - University of Groningen

   University of GroningenQuotumregeling arbeidsgehandicapten en regionale verschillenEdzes, A.J.E.; Rijnks, R.H.; van Dijk, J.Published in:Economische Statistische BerichtenIMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite fromit. Please check the document version below.Document VersionPublisher's PDF, also known as Version of recordPublication date:2013Link to publication in University of Groningen/UMCG research databaseCitation for published version (APA):Edzes, A. J. E., Rijnks, R. H., & van Dijk, J. (2013). Quotumregeling arbeidsgehandicapten en regionaleverschillen. Economische Statistische Berichten, 98(4653), 77 - 78.CopyrightOther than for strictly personal use, it is not permitted to download or to forward/distribute the text or part of it without the consent of theauthor(s) and/or copyright holder(s), unless the work is under an open content license (like Creative Commons).The publication may also be distributed here under the terms of Article 25fa of the Dutch Copyright Act, indicated by the “Taverne” license.More information can be found on the University of Groningen website: https://www.rug.nl/library/open-access/self-archiving-pure/taverne-amendment.Take-down policyIf you believe that this document breaches copyright please contact us providing details, and we will remove access to the work immediatelyand investigate your claim.Downloaded from the University of Groningen/UMCG research database (Pure): http://www.rug.nl/research/portal. For technical reasons thenumber of authors shown on this cover page is limited to 10 maximum.Download date: 20-06-2022Arbeidsmarkt ESBSinds jaar en dag probeert het Rijk de arbeids-participatie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt bij reguliere bedrijven te stimule-ren. Met wisselend resultaat. Hoewel de kosten van arbeidsongeschiktheid door aanpassingen in wet- en regelgeving de afgelopen jaren zijn afgenomen, neemt de arbeidsparticipatie bij reguliere werkgevers van mensen met een Wajong-uitkering of werkzaam in de Sociale Werk-voorziening (WSW’ers) nauwelijks toe (Versantvoort en Van Echtelt, 2012; Jehoel-Gijsbers, 2010). De redenen daarvoor zijn talrijk en variëren van institutionele belemmeringen en wet- en regelgeving tot aan het gedrag van professionals en werkgevers. Het vorige kabinet introduceerde de Wet werken naar vermogen, onder meer om met harde, vooral financiële hand af te rekenen met relatief dure voorzieningen en regelingen. Tevens introduceerde het kabinet het loondispensatie-prin-cipe om werkgevers te compenseren voor het gebrek aan productiviteit wanneer zij arbeidsgehandicapten in dienst namen. Het nieuwe kabinet zet deze lijn in de voorgeno-men Participatiewet door, waarbij het de vrijblijvendheid van werkgevers vervangt door een wettelijke verplichting. Bedrijven met meer dan 25 werknemers worden vanaf 2016 verplicht om in zes jaar tijd uiteindelijk vijf procent van hun werknemersbestand uit arbeidsgehandicapten te laten be-staan (Ministerie van SZW, 2012). RegionAle veRschillenIn 2010 werken in de Sociale Werkvoorziening 97.100 men-sen (exclusief begeleid werken) en de Wajong telt ultimo 2010 204.230 lopende uitkeringen. Dus een totaal van 301.330 ar-beidsgehandicapten. Edzes en Van Dijk schatten dat 65 pro-cent van deze doelgroep in staat geacht moet worden in regu-liere arbeidsomstandigheden productieve arbeid te verrichten (Edzes, 2011; Edzes en Van Dijk, 2011) Het aantal arbeidsge-handicapten voor wie in 2010 een quotumbaan beschikbaar zou moeten zijn, wordt daarom geschat op circa 196.000, de quotumdoelgroep. Het is al lang bekend dat het beroep op de sociale werkvoorziening en de Wajong grote regionale verschillen kent. Deze verschillen zijn historisch bepaald en hebben een relatie met sociaaleconomische kenmerken van de regio. In figuur 1 is te zien dat een optelsom van Wajon-gers en WSW’ers als verhouding op het aantal huishoudens in de leeftijd van 15 tot 65 jaar forse verschillen kent tussen gemeenten. Er zijn twee typen gemeenten met grote proble-men. In de eerste plaats (plattelands)gemeenten aan de ran-den van Nederland in het noorden, oosten en zuiden. In de a r b e i d s m a r k tArjEn EdzESSenior-onderzoeker aan de Rijksuniversi-teit GroningenrichArd rijnkSPromovendus aan de Rijksuniversiteit GroningenjoukE vAn dijkHoogleraar aan de Rijksuniversiteit GroningenHet kabinet wil bedrijven vanaf 2016 verplichten om arbeidsge-handicapten in dienst te nemen. Deze quotumregeling leidt tot regionale verschillen in het aantal baanopeningen waardoor som-mige gemeenten een overschot aan baanopeningen hebben en andere een tekort. Alleen door samenwerking kunnen gemeenten een toekomstige concurrentie om quotumbanen tegengaan.Legenda1 - 45 - 67 - 89 - 1314 - 241 Per 100 huishoudens (15–65 jaar) naar gemeente, 2010.                                                            Bron: CBS; UWV; SZW/POR.Absolute omvang van WsW en Wajong1Figuur 1Quotumregeling  arbeids gehandicapten en  regionale verschillen77Jaargang 98 (4653) 8 februari 2013De auteur heeft verklaard dit artikel alleen te publiceren in ESB en niet elders te publiceren in wat voor medium dan ook. Het is wel toegestaan om het artikel voor eigen gebruik en voor publicatie op een intranet van de werkgever van de auteur aan te wenden.ESB Arbeidsmarkttweede plaats sommige grote steden waar vooral de absolute omvang van het aantal Wajongers en WSW’ers problematisch is (Edzes, 2010). De vraag is in hoeverre een quotumregeling bij kan dragen aan het oplossen van deze lokale problemen. Dit is van cruciaal belang voor gemeenten omdat die  verant-woordelijk zijn voor het lokale arbeidsmarktbeleid, de sociale werkplaatsen en de arbeidsparticipatie van bijstandsgerech-tigden en arbeidsgehandicapten. QuotumRegelingNederland telt in 2010 op basis van het LISA-register ruim 8 miljoen banen. Daarvan zijn er 4,7 miljoen in bedrijfs-vestigingen met meer dan 25 werknemers. Als we ervan uitgaan dat vijf procent van deze banen toevalt aan arbeids-gehandicapten, zullen in totaal 236.000 baanopeningen (quotumbanen) kunnen worden gecreëerd. Dit komt redelijk in de buurt van de omvang van de doelgroep die geschat is op ruim 196.000. De quotumbanen betreft een kleine drie pro-cent van de totale werkgelegenheidRegionAle uitWeRkingBedrijven met meer dan 25 werknemers zijn ongelijk verdeeld over sectoren en over regio’s, deels omdat ook de verdeling van sectoren regionaal ongelijk is. Dat leidt er per saldo toe dat ook de quotumbanen regionaal scheef verdeeld zijn. De gemeentelijke verdeling van de quotumbanen per huishou-den laat dit duidelijk zien (figuur 2). Uit vergelijking van fi-guur 1 en 2 blijkt dat het beroep op de WSW en Wajong hoog is in regio’s waar juist een geringe dichtheid is van grotere bedrijven. Een eenvoudige aftreksom van absolute aantallen quotumbanen en aantallen reëel te integreren WSW’ers en Wajongers per gemeente laat zien dat er in absolute zin vooral in de centrum- en stedelijke regio’s een overschot zal zijn aan quotumbanen. In de meer perifere regio’s, vooral in het noor-den van het land, zal juist een tekort bestaan (figuur 3). conclusieNationaal bezien creëert de quotumregeling – mits volledig uitgevoerd – voldoende baanopeningen voor arbeidsgehan-dicapten. De regeling biedt daarentegen niet voor alle ge-meenten een oplossing omdat deze in sommige gemeenten zal leiden tot te weinig aanbod van quotumbanen voor de doelgroep binnen die gemeenten. Daarvoor is de enige oplos-sing de ruimtelijke mobiliteit van de doelgroep te bevorderen om maximaal te profiteren van de ontstane baanopeningen in centrumgemeenten. Met het risico te moeten concurreren met doelgroepen uit andere gemeenten. Alleen door regio-nale samenwerking tussen gemeenten en sociale werkplaatsen zal onderlinge concurrentie en het vermijden van grote finan-ciële risico’s voor die gemeenten kunnen worden voorkomen. LiTErATuuredzes, A.J.e. (2010) Werk en Bijstand: Arbeidsmarktstrategieën van gemeenten. maastricht: shaker Publishing.edzes, A.J.e. (2011) Werken naar vermogen: de invloed van gemeenten op de onderkant van de arbeidsmarkt. TPEdigitaal, 5(4), 64–81.edzes, A.J.e. en J. van Dijk (2011) De storm nadert en het dak lekt: bezuinigingen en invoering WWnv bedreigen ons socialezekerheidsstelsel. S&D, 9(10), 118–126. Jehoel-gijsbers, g. (2010) Beperkt aan het werk: rapportage ziekteverzuim, arbeidsongeschikt-heid en arbeidsparticipatie. Den haag: sociaal en cultureel Planbureau.ministerie van sZW (2012) Contouren Participatiewet. Den haag: ministerie van sociale Zaken en Werkgelegenheid. versantvoort, m. en P. van echtelt (2012) Belemmerd aan het werk: trendrapportage ziekte-verzuim, arbeidsongeschiktheid en arbeidsdeelname personen met gezondheidsbeperkingen. Den haag: sociaal en cultureel Planbureau.Legenda0 - 234 - 56 - 89 - 14Legenda-757 - -182-181 - 9798 - 546547 - 24992500 - 88381 Per 100 huishoudens (15–65 jaar) naar  gemeente, 2010.                                                          Bron: LISA; eigen bewerking.Bron: CBS; LISA; SZW; eigen bewerking. Absolute omvang  quotumbanen1Absoluut verschil per gemeente  in omvang quotum banen en  quotumdoelgroepFiguur 2Figuur 378 Jaargang 98 (4653) 8 februari 2013De auteur heeft verklaard dit artikel alleen te publiceren in ESB en niet elders te publiceren in wat voor medium dan ook. Het is wel toegestaan om het artikel voor eigen gebruik en voor publicatie op een intranet van de werkgever van de auteur aan te wenden.

Dutch

Quotumregeling arbeidsgehandicapten en regionale verschillen

University of Groningen

   University of GroningenQuotumregeling arbeidsgehandicapten en regionale verschillenEdzes, A.J.E.; Rijnks, R.H.; van Dijk, J.Published in:Economische Statistische BerichtenIMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite fromit. Please check the document version below.Document VersionFinal author's version (accepted by publisher, after peer review)Publication date:2013Link to publication in University of Groningen/UMCG research databaseCitation for published version (APA):Edzes, A. J. E., Rijnks, R. H., & van Dijk, J. (2013). Quotumregeling arbeidsgehandicapten en regionaleverschillen. Economische Statistische Berichten, 98(4653), 77 - 78.CopyrightOther than for strictly personal use, it is not permitted to download or to forward/distribute the text or part of it without the consent of theauthor(s) and/or copyright holder(s), unless the work is under an open content license (like Creative Commons).Take-down policyIf you believe that this document breaches copyright please contact us providing details, and we will remove access to the work immediatelyand investigate your claim.Downloaded from the University of Groningen/UMCG research database (Pure): http://www.rug.nl/research/portal. For technical reasons thenumber of authors shown on this cover page is limited to 10 maximum.Download date: 12-11-2019 Quotumregeling arbeidsgehandicapten geen oplossing voor regionale verschillen  Arjen Edzes, senior-onderzoeker aan de Rijksuniversiteit Groningen Richard Rijnks, promovendus aan de Rijksuniversiteit Groningen Jouke van Dijk, hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen  Het kabinet wil bedrijven vanaf 2016 verplichten om arbeidsgehandicapten in dienst te nemen. Deze quotumregeling leidt tot regionale verschillen in het aantal baanopeningen waardoor sommige gemeenten een overschot aan baanopeningen hebben en sommige een tekort. Alleen door samenwerking kunnen gemeenten een toekomstige concurrentie om quotumbanen tegengaan.  Arbeidsinschakeling van arbeidsgehandicapten Sinds jaar en dag probeert het Rijk de arbeidsparticipatie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt bij reguliere bedrijven te stimuleren. Met wisselend resultaat. Hoewel de kosten van arbeidsongeschiktheid door aanpassingen in wet- en regelgeving de afgelopen jaren zijn afgenomen, neemt de arbeidsparticipatie bij reguliere werkgevers van mensen met een Wajong-uitkering of werkzaam in de Sociale Werkvoorziening (WSW-ers) nauwelijks toe (Versantvoort en Van Echtelt, 2012; Jehoel-Gijsbers, 2010). De redenen daarvoor zijn talrijk en variëren van institutionele belemmeringen en wet- en regelgeving tot aan het gedrag van professionals en werkgevers.   Het vorige kabinet introduceerde de Wet werken naar vermogen onder meer om met harde, vooral financiële hand af te rekenen met ‘dure’ voorzieningen en regelingen. Tevens introduceerde zij het loondispensatie-principe om werkgevers te compenseren voor het gebrek aan productiviteit wanneer zij arbeidsgehandicapten in dienst namen. Het nieuwe kabinet zet deze lijn in de voorgenomen Participatiewet door waarbij ze de vrijblijvendheid van werkgevers vervangt door een wettelijke verplichting. Bedrijven met meer dan 25 werknemers worden vanaf 2016 verplicht om in zes jaar tijd uiteindelijk 5% van hun werknemersbestand uit arbeidsgehandicapten te laten bestaan (Ministerie van SZW, 2012).  Regionale verschillen In 2010 werken in de Sociale Werkvoorziening 97.100 mensen (excl. begeleid werken). De Wajong telt ultimo 2010 204.230 lopende uitkeringen. Een totaal van 301.330 arbeidsgehandicapten. Edzes en Van Dijk schatten dat 65 procent van deze doelgroep in staat geacht moet worden in reguliere arbeidsomstandigheden productieve arbeid te verrichten (Edzes, 2011; Edzes en Van Dijk, 2011) Het aantal arbeidsgehandicapten waarvoor in 2010 een quotum baan beschikbaar zou moeten zijn wordt daarom geschat op ca. 196.000, de quotumdoelgroep. Het is al lang bekend dat het beroep op de sociale werkvoorziening en de Wajong grote regionale verschillen kent. Deze verschillen zijn historisch bepaald en hebben een relatie met sociaaleconomische kenmerken van de regio. In de figuur 1 is te zien dat een optelsom van Wajongers en WSW-ers als verhouding op het aantal huishoudens in de leeftijd van 15-65 jaar forse verschillen kent tussen gemeenten. Er zijn twee typen gemeenten met grote problemen. In de eerste plaats (plattelands)gemeenten aan de randen van Nederland in het Noorden, Oosten en Zuiden. In de tweede plaats (sommige) grote steden waar vooral de absolute omvang van het aantal Wajongers en WSW-ers problematisch is (Edzes, 2010). De vraag is in hoeverre een quotumregeling bij kan dragen aan het oplossen van deze lokale problemen. Dit is van cruciaal belang voor gemeenten omdat die (financieel) verantwoordelijk zijn voor het lokaal arbeidsmarktbeleid, de sociale werkplaatsen en de arbeidsparticipatie van bijstandsgerechtigden en arbeidsgehandicapten.   Figuur 1 Absolute omvang van WSW en WAJONG per 100 huishoudens (15-65 jaar) naar gemeente, 2010. Bron: CBS, UWV en SZW/POR. Quotumregeling Nederland telt in 2010 op basis van het LISA-register ruim 8 mln. banen. Daarvan zijn 4,7 mln. banen in bedrijven met meer dan 25 werknemers. Ervan uitgaande dat 5% van deze banen toevalt aan arbeidsgehandicapten dan zullen in totaal 236 duizend baanopeningen (quotumbanen) kunnen worden gecreëerd. Dit komt redelijk in de buurt van de omvang van de doelgroep die wij schatten op ruim 196.000. De quotumbanen betreft een kleine 3% van de totale werkgelegenheid Regionale uitwerking Bedrijven met meer dan 25 werknemers zijn ongelijk verdeeld over sectoren en ongelijk verdeeld over regio’s, deels omdat ook de verdeling van sectoren regionaal ongelijk is. Dat leidt er per saldo toe dat ook de quotumbanen regionaal scheef verdeeld zijn. De gemeentelijke verdeling van de quotumbanen per huishouden in figuur 2 laat dit duidelijk zien. Uit vergelijking van figuur 1 en 2 blijkt dat het beroep op de WSW en Wajong hoog is in regio’s waar juist een geringe dichtheid is van grotere bedrijven. Een eenvoudige aftreksom van absolute aantallen quotumbanen en aantallen reëel te integreren WSW-ers en Wajongers per gemeente laat zien dat er in absolute zin vooral in de centrum- en stedelijke regio’s een overschot zal zijn aan quotumbanen. In de meer perifere regio’s, vooral in het Noorden van het land zal juist een tekort bestaan (figuur 3).           Figuur 2 Absolute omvang quotumbanen per 100 huishoudens (15-65 jaar) naar gemeente, 2010. Bron: LISA/eigen bewerking. Figuur 3: Absoluut verschil in omvang quotumbanen en quotumdoelgroep (65% van de omvang Wsw en WAJONG), op gemeenteniveau. Bron: CBS, LISA, SZW; eigen bewerking  Conclusie De conclusie is dat nationaal bezien de quotumregeling - mits volledig uitgevoerd - voldoende baanopeningen creëert voor arbeidsgehandicapten. Het biedt daarentegen niet voor alle gemeenten een oplossing omdat de quotumregeling in sommige gemeenten zal leiden tot te weinig aanbod van quotumbanen voor de doelgroep binnen die gemeenten. Daarvoor is de enige oplossing de ruimtelijke mobiliteit van de doelgroep te bevorderen om maximaal te profiteren van de ontstane baanopeningen in centrumgemeenten. Met het risico te moeten concurreren met doelgroepen uit andere gemeenten. Alleen door regionale samenwerking tussen gemeenten en sociale werkplaatsen zal onderlinge concurrentie en het vermijden van grote financiële risico’s voor die gemeenten kunnen worden voorkomen.   LITERATUUR  Commissie Toekomst en Transitie Sociale Werkvoorziening (2011). Goed benut, goed bestuurd.  Edzes, A.J.E. (2011) Werken naar vermogen: de invloed van gemeenten op de onderkant van de arbeidsmarkt. TPEdigitaal, 5(4), 64-81. Edzes, A.J.E. en J. van Dijk (2011). De storm nadert en het dak lekt: bezuinigingen en invoering WWNV bedreigen ons socialezekerheidsstelsel. S&D, 9(10), 118-126.  Edzes, A.J.E. (2010) Werk en Bijstand: Arbeidsmarktstrategieën van gemeenten. Maastricht: Shaker Publishing. Jehoel-Gijsbers, G. (2010) Beperkt aan het werk: rapportage ziekteverzuim, arbeidsongeschiktheid en arbeidsparticipatie. Den Haag: SCP Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (2012). Contouren Participatiewet. Den Haag.  Versantvoort, M. en P. van Echtelt (2012) Belemmerd aan het werk: trendrapportage ziekteverzuim, arbeidsongeschiktheid en arbeidsdeelname personen met gezondheidsbeperkingen. Den Haag: SCP    

NARCIS 

   University of GroningenQuotumregeling arbeidsgehandicapten en regionale verschillenEdzes, A.J.E.; Rijnks, R.H.; van Dijk, J.Published in:Economische Statistische BerichtenIMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite fromit. Please check the document version below.Document VersionPublisher's PDF, also known as Version of recordPublication date:2013Link to publication in University of Groningen/UMCG research databaseCitation for published version (APA):Edzes, A. J. E., Rijnks, R. H., & van Dijk, J. (2013). Quotumregeling arbeidsgehandicapten en regionaleverschillen. Economische Statistische Berichten, 98(4653), 77 - 78.CopyrightOther than for strictly personal use, it is not permitted to download or to forward/distribute the text or part of it without the consent of theauthor(s) and/or copyright holder(s), unless the work is under an open content license (like Creative Commons).The publication may also be distributed here under the terms of Article 25fa of the Dutch Copyright Act, indicated by the “Taverne” license.More information can be found on the University of Groningen website: https://www.rug.nl/library/open-access/self-archiving-pure/taverne-amendment.Take-down policyIf you believe that this document breaches copyright please contact us providing details, and we will remove access to the work immediatelyand investigate your claim.Downloaded from the University of Groningen/UMCG research database (Pure): http://www.rug.nl/research/portal. For technical reasons thenumber of authors shown on this cover page is limited to 10 maximum.Download date: 16-07-2023Arbeidsmarkt ESBSinds jaar en dag probeert het Rijk de arbeids-participatie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt bij reguliere bedrijven te stimule-ren. Met wisselend resultaat. Hoewel de kosten van arbeidsongeschiktheid door aanpassingen in wet- en regelgeving de afgelopen jaren zijn afgenomen, neemt de arbeidsparticipatie bij reguliere werkgevers van mensen met een Wajong-uitkering of werkzaam in de Sociale Werk-voorziening (WSW’ers) nauwelijks toe (Versantvoort en Van Echtelt, 2012; Jehoel-Gijsbers, 2010). De redenen daarvoor zijn talrijk en variëren van institutionele belemmeringen en wet- en regelgeving tot aan het gedrag van professionals en werkgevers. Het vorige kabinet introduceerde de Wet werken naar vermogen, onder meer om met harde, vooral financiële hand af te rekenen met relatief dure voorzieningen en regelingen. Tevens introduceerde het kabinet het loondispensatie-prin-cipe om werkgevers te compenseren voor het gebrek aan productiviteit wanneer zij arbeidsgehandicapten in dienst namen. Het nieuwe kabinet zet deze lijn in de voorgeno-men Participatiewet door, waarbij het de vrijblijvendheid van werkgevers vervangt door een wettelijke verplichting. Bedrijven met meer dan 25 werknemers worden vanaf 2016 verplicht om in zes jaar tijd uiteindelijk vijf procent van hun werknemersbestand uit arbeidsgehandicapten te laten be-staan (Ministerie van SZW, 2012). RegionAle veRschillenIn 2010 werken in de Sociale Werkvoorziening 97.100 men-sen (exclusief begeleid werken) en de Wajong telt ultimo 2010 204.230 lopende uitkeringen. Dus een totaal van 301.330 ar-beidsgehandicapten. Edzes en Van Dijk schatten dat 65 pro-cent van deze doelgroep in staat geacht moet worden in regu-liere arbeidsomstandigheden productieve arbeid te verrichten (Edzes, 2011; Edzes en Van Dijk, 2011) Het aantal arbeidsge-handicapten voor wie in 2010 een quotumbaan beschikbaar zou moeten zijn, wordt daarom geschat op circa 196.000, de quotumdoelgroep. Het is al lang bekend dat het beroep op de sociale werkvoorziening en de Wajong grote regionale verschillen kent. Deze verschillen zijn historisch bepaald en hebben een relatie met sociaaleconomische kenmerken van de regio. In figuur 1 is te zien dat een optelsom van Wajon-gers en WSW’ers als verhouding op het aantal huishoudens in de leeftijd van 15 tot 65 jaar forse verschillen kent tussen gemeenten. Er zijn twee typen gemeenten met grote proble-men. In de eerste plaats (plattelands)gemeenten aan de ran-den van Nederland in het noorden, oosten en zuiden. In de a r b e i d s m a r k tArjEn EdzESSenior-onderzoeker aan de Rijksuniversi-teit GroningenrichArd rijnkSPromovendus aan de Rijksuniversiteit GroningenjoukE vAn dijkHoogleraar aan de Rijksuniversiteit GroningenHet kabinet wil bedrijven vanaf 2016 verplichten om arbeidsge-handicapten in dienst te nemen. Deze quotumregeling leidt tot regionale verschillen in het aantal baanopeningen waardoor som-mige gemeenten een overschot aan baanopeningen hebben en andere een tekort. Alleen door samenwerking kunnen gemeenten een toekomstige concurrentie om quotumbanen tegengaan.Legenda1 - 45 - 67 - 89 - 1314 - 241 Per 100 huishoudens (15–65 jaar) naar gemeente, 2010.                                                            Bron: CBS; UWV; SZW/POR.Absolute omvang van WsW en Wajong1Figuur 1Quotumregeling  arbeids gehandicapten en  regionale verschillen77Jaargang 98 (4653) 8 februari 2013De auteur heeft verklaard dit artikel alleen te publiceren in ESB en niet elders te publiceren in wat voor medium dan ook. Het is wel toegestaan om het artikel voor eigen gebruik en voor publicatie op een intranet van de werkgever van de auteur aan te wenden.ESB Arbeidsmarkttweede plaats sommige grote steden waar vooral de absolute omvang van het aantal Wajongers en WSW’ers problematisch is (Edzes, 2010). De vraag is in hoeverre een quotumregeling bij kan dragen aan het oplossen van deze lokale problemen. Dit is van cruciaal belang voor gemeenten omdat die  verant-woordelijk zijn voor het lokale arbeidsmarktbeleid, de sociale werkplaatsen en de arbeidsparticipatie van bijstandsgerech-tigden en arbeidsgehandicapten. QuotumRegelingNederland telt in 2010 op basis van het LISA-register ruim 8 miljoen banen. Daarvan zijn er 4,7 miljoen in bedrijfs-vestigingen met meer dan 25 werknemers. Als we ervan uitgaan dat vijf procent van deze banen toevalt aan arbeids-gehandicapten, zullen in totaal 236.000 baanopeningen (quotumbanen) kunnen worden gecreëerd. Dit komt redelijk in de buurt van de omvang van de doelgroep die geschat is op ruim 196.000. De quotumbanen betreft een kleine drie pro-cent van de totale werkgelegenheidRegionAle uitWeRkingBedrijven met meer dan 25 werknemers zijn ongelijk verdeeld over sectoren en over regio’s, deels omdat ook de verdeling van sectoren regionaal ongelijk is. Dat leidt er per saldo toe dat ook de quotumbanen regionaal scheef verdeeld zijn. De gemeentelijke verdeling van de quotumbanen per huishou-den laat dit duidelijk zien (figuur 2). Uit vergelijking van fi-guur 1 en 2 blijkt dat het beroep op de WSW en Wajong hoog is in regio’s waar juist een geringe dichtheid is van grotere bedrijven. Een eenvoudige aftreksom van absolute aantallen quotumbanen en aantallen reëel te integreren WSW’ers en Wajongers per gemeente laat zien dat er in absolute zin vooral in de centrum- en stedelijke regio’s een overschot zal zijn aan quotumbanen. In de meer perifere regio’s, vooral in het noor-den van het land, zal juist een tekort bestaan (figuur 3). conclusieNationaal bezien creëert de quotumregeling – mits volledig uitgevoerd – voldoende baanopeningen voor arbeidsgehan-dicapten. De regeling biedt daarentegen niet voor alle ge-meenten een oplossing omdat deze in sommige gemeenten zal leiden tot te weinig aanbod van quotumbanen voor de doelgroep binnen die gemeenten. Daarvoor is de enige oplos-sing de ruimtelijke mobiliteit van de doelgroep te bevorderen om maximaal te profiteren van de ontstane baanopeningen in centrumgemeenten. Met het risico te moeten concurreren met doelgroepen uit andere gemeenten. Alleen door regio-nale samenwerking tussen gemeenten en sociale werkplaatsen zal onderlinge concurrentie en het vermijden van grote finan-ciële risico’s voor die gemeenten kunnen worden voorkomen. LiTErATuuredzes, A.J.e. (2010) Werk en Bijstand: Arbeidsmarktstrategieën van gemeenten. maastricht: shaker Publishing.edzes, A.J.e. (2011) Werken naar vermogen: de invloed van gemeenten op de onderkant van de arbeidsmarkt. TPEdigitaal, 5(4), 64–81.edzes, A.J.e. en J. van Dijk (2011) De storm nadert en het dak lekt: bezuinigingen en invoering WWnv bedreigen ons socialezekerheidsstelsel. S&D, 9(10), 118–126. Jehoel-gijsbers, g. (2010) Beperkt aan het werk: rapportage ziekteverzuim, arbeidsongeschikt-heid en arbeidsparticipatie. Den haag: sociaal en cultureel Planbureau.ministerie van sZW (2012) Contouren Participatiewet. Den haag: ministerie van sociale Zaken en Werkgelegenheid. versantvoort, m. en P. van echtelt (2012) Belemmerd aan het werk: trendrapportage ziekte-verzuim, arbeidsongeschiktheid en arbeidsdeelname personen met gezondheidsbeperkingen. Den haag: sociaal en cultureel Planbureau.Legenda0 - 234 - 56 - 89 - 14Legenda-757 - -182-181 - 9798 - 546547 - 24992500 - 88381 Per 100 huishoudens (15–65 jaar) naar  gemeente, 2010.                                                          Bron: LISA; eigen bewerking.Bron: CBS; LISA; SZW; eigen bewerking. Absolute omvang  quotumbanen1Absoluut verschil per gemeente  in omvang quotum banen en  quotumdoelgroepFiguur 2Figuur 378 Jaargang 98 (4653) 8 februari 2013De auteur heeft verklaard dit artikel alleen te publiceren in ESB en niet elders te publiceren in wat voor medium dan ook. Het is wel toegestaan om het artikel voor eigen gebruik en voor publicatie op een intranet van de werkgever van de auteur aan te wenden.

University of Groningen Research Database

  
 University of Groningen
Quotumregeling arbeidsgehandicapten en regionale verschillen
Edzes, Arend; Rijnks, Richard; van Dijk, Jouke
Published in:
Economische Statistische Berichten
IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from
it. Please check the document version below.
Document Version
Final author's version (accepted by publisher, after peer review)
Publication date:
2013
Link to publication in University of Groningen/UMCG research database
Citation for published version (APA):
Edzes, A. J. E., Rijnks, R. H., & van Dijk, J. (2013). Quotumregeling arbeidsgehandicapten en regionale
verschillen. Economische Statistische Berichten, 98(4653), 77 - 78.
Copyright
Other than for strictly personal use, it is not permitted to download or to forward/distribute the text or part of it without the consent of the
author(s) and/or copyright holder(s), unless the work is under an open content license (like Creative Commons).
Take-down policy
If you believe that this document breaches copyright please contact us providing details, and we will remove access to the work immediately
and investigate your claim.
Downloaded from the University of Groningen/UMCG research database (Pure): http://www.rug.nl/research/portal. For technical reasons the
number of authors shown on this cover page is limited to 10 maximum.
Download date: 10-02-2018
 Quotumregeling arbeidsgehandicapten geen oplossing voor regionale verschillen  
Arjen Edzes, senior-onderzoeker aan de Rijksuniversiteit Groningen 
Richard Rijnks, promovendus aan de Rijksuniversiteit Groningen 
Jouke van Dijk, hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen 
 
Het kabinet wil bedrijven vanaf 2016 verplichten om arbeidsgehandicapten in dienst te nemen. Deze 
quotumregeling leidt tot regionale verschillen in het aantal baanopeningen waardoor sommige gemeenten een 
overschot aan baanopeningen hebben en sommige een tekort. Alleen door samenwerking kunnen gemeenten 
een toekomstige concurrentie om quotumbanen tegengaan. 
 
Arbeidsinschakeling van arbeidsgehandicapten 
Sinds jaar en dag probeert het Rijk de arbeidsparticipatie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt bij 
reguliere bedrijven te stimuleren. Met wisselend resultaat. Hoewel de kosten van arbeidsongeschiktheid door 
aanpassingen in wet- en regelgeving de afgelopen jaren zijn afgenomen, neemt de arbeidsparticipatie bij 
reguliere werkgevers van mensen met een Wajong-uitkering of werkzaam in de Sociale Werkvoorziening (WSW-
ers) nauwelijks toe (Versantvoort en Van Echtelt, 2012; Jehoel-Gijsbers, 2010). De redenen daarvoor zijn talrijk 
en variëren van institutionele belemmeringen en wet- en regelgeving tot aan het gedrag van professionals en 
werkgevers.  
 
Het vorige kabinet introduceerde de Wet werken naar vermogen onder meer om met harde, vooral financiële 
hand af te rekenen met ‘dure’ voorzieningen en regelingen. Tevens introduceerde zij het loondispensatie-principe 
om werkgevers te compenseren voor het gebrek aan productiviteit wanneer zij arbeidsgehandicapten in dienst 
namen. Het nieuwe kabinet zet deze lijn in de voorgenomen Participatiewet door waarbij ze de vrijblijvendheid 
van werkgevers vervangt door een wettelijke verplichting. Bedrijven met meer dan 25 werknemers worden vanaf 
2016 verplicht om in zes jaar tijd uiteindelijk 5% van hun werknemersbestand uit arbeidsgehandicapten te laten 
bestaan (Ministerie van SZW, 2012).  
Regionale verschillen 
In 2010 werken in de Sociale Werkvoorziening 97.100 mensen (excl. begeleid werken). De Wajong telt ultimo 
2010 204.230 lopende uitkeringen. Een totaal van 301.330 arbeidsgehandicapten. Edzes en Van Dijk schatten 
dat 65 procent van deze doelgroep in staat geacht moet worden in reguliere arbeidsomstandigheden productieve 
arbeid te verrichten (Edzes, 2011; Edzes en Van Dijk, 2011) Het aantal arbeidsgehandicapten waarvoor in 2010 
een quotum baan beschikbaar zou moeten zijn wordt daarom geschat op ca. 196.000, de quotumdoelgroep. Het 
is al lang bekend dat het beroep op de sociale werkvoorziening en de Wajong grote regionale verschillen kent. 
Deze verschillen zijn historisch bepaald en hebben een relatie met sociaaleconomische kenmerken van de regio. 
In de figuur 1 is te zien dat een optelsom van Wajongers en WSW-ers als verhouding op het aantal huishoudens 
in de leeftijd van 15-65 jaar forse verschillen kent tussen gemeenten. Er zijn twee typen gemeenten met grote 
problemen. In de eerste plaats (plattelands)gemeenten aan de randen van Nederland in het Noorden, Oosten en 
Zuiden. In de tweede plaats (sommige) grote steden waar vooral de absolute omvang van het aantal Wajongers 
en WSW-ers problematisch is (Edzes, 2010). De vraag is in hoeverre een quotumregeling bij kan dragen aan het 
oplossen van deze lokale problemen. Dit is van cruciaal belang voor gemeenten omdat die (financieel) 
verantwoordelijk zijn voor het lokaal arbeidsmarktbeleid, de sociale werkplaatsen en de arbeidsparticipatie van 
bijstandsgerechtigden en arbeidsgehandicapten.  
 
Figuur 1 Absolute omvang van WSW en WAJONG per 100 huishoudens (15-65 jaar) naar gemeente, 2010. Bron: CBS, UWV en 
SZW/POR. 
Quotumregeling 
Nederland telt in 2010 op basis van het LISA-register ruim 8 mln. banen. Daarvan zijn 4,7 mln. banen in bedrijven 
met meer dan 25 werknemers. Ervan uitgaande dat 5% van deze banen toevalt aan arbeidsgehandicapten dan 
zullen in totaal 236 duizend baanopeningen (quotumbanen) kunnen worden gecreëerd. Dit komt redelijk in de 
buurt van de omvang van de doelgroep die wij schatten op ruim 196.000. De quotumbanen betreft een kleine 3% 
van de totale werkgelegenheid 
Regionale uitwerking 
Bedrijven met meer dan 25 werknemers zijn ongelijk verdeeld over sectoren en ongelijk verdeeld over regio’s, 
deels omdat ook de verdeling van sectoren regionaal ongelijk is. Dat leidt er per saldo toe dat ook de 
quotumbanen regionaal scheef verdeeld zijn. De gemeentelijke verdeling van de quotumbanen per huishouden in 
figuur 2 laat dit duidelijk zien. Uit vergelijking van figuur 1 en 2 blijkt dat het beroep op de WSW en Wajong hoog 
is in regio’s waar juist een geringe dichtheid is van grotere bedrijven. Een eenvoudige aftreksom van absolute 
aantallen quotumbanen en aantallen reëel te integreren WSW-ers en Wajongers per gemeente laat zien dat er in 
absolute zin vooral in de centrum- en stedelijke regio’s een overschot zal zijn aan quotumbanen. In de meer 
perifere regio’s, vooral in het Noorden van het land zal juist een tekort bestaan (figuur 3).  
         
Figuur 2 Absolute omvang quotumbanen per 100 huishoudens (15-65 jaar) naar gemeente, 2010. Bron: LISA/eigen bewerking. Figuur 3: Absoluut verschil 
in omvang quotumbanen en quotumdoelgroep (65% van de omvang Wsw en WAJONG), op gemeenteniveau. Bron: CBS, LISA, SZW; eigen bewerking  
Conclusie 
De conclusie is dat nationaal bezien de quotumregeling - mits volledig uitgevoerd - voldoende baanopeningen 
creëert voor arbeidsgehandicapten. Het biedt daarentegen niet voor alle gemeenten een oplossing omdat de 
quotumregeling in sommige gemeenten zal leiden tot te weinig aanbod van quotumbanen voor de doelgroep 
binnen die gemeenten. Daarvoor is de enige oplossing de ruimtelijke mobiliteit van de doelgroep te bevorderen 
om maximaal te profiteren van de ontstane baanopeningen in centrumgemeenten. Met het risico te moeten 
concurreren met doelgroepen uit andere gemeenten. Alleen door regionale samenwerking tussen gemeenten en 
sociale werkplaatsen zal onderlinge concurrentie en het vermijden van grote financiële risico’s voor die 
gemeenten kunnen worden voorkomen.  
 
LITERATUUR 
 
Commissie Toekomst en Transitie Sociale Werkvoorziening (2011). Goed benut, goed bestuurd.  
Edzes, A.J.E. (2011) Werken naar vermogen: de invloed van gemeenten op de onderkant van de arbeidsmarkt. TPEdigitaal, 5(4), 64-81. 
Edzes, A.J.E. en J. van Dijk (2011). De storm nadert en het dak lekt: bezuinigingen en invoering WWNV bedreigen ons 
socialezekerheidsstelsel. S&D, 9(10), 118-126.  
Edzes, A.J.E. (2010) Werk en Bijstand: Arbeidsmarktstrategieën van gemeenten. Maastricht: Shaker Publishing. 
Jehoel-Gijsbers, G. (2010) Beperkt aan het werk: rapportage ziekteverzuim, arbeidsongeschiktheid en arbeidsparticipatie. Den Haag: SCP 
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (2012). Contouren Participatiewet. Den Haag.  
Versantvoort, M. en P. van Echtelt (2012) Belemmerd aan het werk: trendrapportage ziekteverzuim, arbeidsongeschiktheid en 
arbeidsdeelname personen met gezondheidsbeperkingen. Den Haag: SCP  
 
 


https://pure.rug.nl/ws/files/10343371/Edzes_Rijnks_Van_Dijk_2013_quotum_banen_ESB.pdf

Quotumregeling arbeidsgehandicapten en regionale verschillen

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

ARTS repository - University of Groningen

University of Groningen

NARCIS

ARTS repository - University of Groningen

University of Groningen Research Database