Niepiekło, Beata

Polish

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)

Łódź Europejską Zieloną Stolicą?KWARTAŁ nr 14O organizowanym przez Unię Europejską konkursie o tytuł Euro-pejskiej Stolicy Kultury słyszała z pewnością znakomita większość mieszkańców polskich miast, które to ubiegały się ostatnimi czasy o zdobycie tego prestiżowego tytułu na rok 2016. Wiadomo – „kultura się liczy”, a wygrana w konkursie przynosi miastu wymierne korzyści. Ilu Polaków słyszało natomiast o inicjatywie Komisji Europejskiej, jaką jest Europejska Zielona Stolica? W tym przypadku liczy się coś innego – zaangażowanie miast na rzecz zrównoważonego rozwoju oraz poprawy stanu środowiska.O konkursie Idea przyznawania nagrody Eu-ropejskiej Zielonej Stolicy (ang. European Green Capital Award) zrodziła się w maju 2006 r. w Tal-linie. Piętnaście europejskich miast oraz Stowarzyszenie miast Estonii podpisało wówczas memorandum z propozycją ustanowienia tego ty-tułu dla ośrodków miejskich zapew-niających mieszkańcom najwyższej jakości środowisko życia. Zwrócono uwagę, że w Unii Europejskiej 80% ludności zamieszkuje obszary zur-banizowane, które to koncentrują w sobie największe problemy śro-dowiskowe, ale jednocześnie wyka-zują zaangażowanie na rzecz ich roz-wiązywania. Właśnie takie wysiłki miast należałoby doceniać i upow-szechniać 34. Pomysł zyskał akceptację Komisji Europejskiej i po raz pierw-szy konkurs na „zieloną stolicę” ogłoszono w 2008 r.Swoje kandydatury o tytuł Euro-pejskiej Zielonej Stolicy (EZS) mogą Beata Niepiekłoz biegiem Łódki35składać miasta z krajów członkow-skich UE, z krajów kandydujących (Turcja, Macedonia, Chorwacja, Czarnogóra i Islandia) oraz nale-żących do Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Norwegia i Liech-tenstein). Co do zasady miasta te mają liczyć ponad 200 tys. miesz-kańców, a wyjątkowo, gdy żadne miasto w kraju nie osiąga takiej liczby ludności, startować w kon-kursie może największe z nich 35.Celem konkursu jest nie tylko nagradzanie tych miast, które speł-niają wysokie standardy w dziedzi-nie ochrony środowiska, ale także motywowanie ich do stawiania sobie coraz ambitniejszych celów. Nagro-da ma być zachętą dla europejskich miast do wzajemnego inspirowania się oraz wymiany najlepszych prak-tyk w zakresie zrównoważonego roz-woju – do pokazania na swoim przy-kładzie, jak można z powodzeniem łączyć poszanowanie dla środowiska z doskonałą jakością życia i wzros-tem gospodarczym.Procedura wyboru Europejskiej Zielonej Stolicy przebiega w kilku fazach. Na początku kandydujące miasta składają aplikacje, w których opisują osiągnięte rezultaty, podjęte środki oraz krótko- i długotermino-we zobowiązania w odniesieniu do 12 obszarów tematycznych, ta-kich jak np. lokalny wkład w walkę ze zmianami klimatycznymi, poziom hałasu, jakość powietrza czy dostęp-ność terenów zielonych. Na pod-stawie oceny zgłoszeń dokonanej przez ekspertów tworzona jest tzw. „krótka lista” miast, które w kolej-nym etapie selekcji przedstawiają swoją wizję rozwoju, plan działań oraz strategię komunikacji. Jury wybiera zwycięskie miasto, kierując się między innymi kryterium pozio-mu innowacyjności i skuteczności wdrażanych środków ochrony śro-dowiska oraz zobowiązania się do kontynuacji tych działań w przy-szłości 36.W dotychczasowych edycjach konkursu wyłoniono czterech zdo-bywców tytułu:• Sztokholm – Europejska Zielona Stolica 2010,• Hamburg – 2011,• Vitoria-Gasteiz – 2012,• Nantes – 2013. Za wysokie progi... Czy któreś z miast w naszym kraju ma w ogóle szanse na uzy-skanie miana Europejskiej Zielonej Stolicy? Starania takie jako jedyne podejmowały dotychczas Łódź i To-ruń. W pierwszej edycji konkursu, gdy nadawano tytuł na lata 2010 oraz 2011, swoje kandydatury zło-żyło 35 miast. Wyniki oceny łódzkiej aplikacji pokazały, że w obszarze ochrony środowiska jest jeszcze wiele do zrobienia, szczególnie pod względem zarządzania środo-wiskiem i wykorzystania terenu zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Łódź zajęła przedostatnie miejsce w rankingu miast (wyprze-dzając jedynie Kowno)37, a przepaść KWARTAŁ nr 14dzieląca ją od najlepszych miast Europy Zachodniej obrazuje, że tam ekologiczne rozwiązania są normą, a generalnie w Polsce wciąż jeszcze należą do rzadkości. W kolejnej próbie ubiegania się o tytuł EZS Łódź wypadła dużo lepiej – pomimo że uplasowała się na jednym z osta-tnich miejsc w rankingu, to zdobyła znacznie wyższe oceny niż poprze-dnio np. w zakresie gospodarki odpadami, oczyszczania ścieków czy jakości powietrza.Jedynym aspektem, w przypad-ku którego Łódź dorównuje, a nawet przewyższa inne europejskie miasta, jest dostępność dla mieszkańców terenów zielonych. Największy las miejski w Europie – Las Łagiewni-cki oraz 34 parki miejskie stanowią atrakcyjne miejsca do wypoczynku i rekreacji łodzian, ale jednocześnie istotnym problemem jest niedosta-tek zieleni przyulicznej w centrum miasta. Oczywiste jest, że obecność terenów zielonych to tylko jeden z elementów wpływających na ja-kość życia w mieście. Aby miasto było rzeczywiście przyjazne miesz-kańcom należy podejmować kom-pleksowe działania w sferze środo-wiskowej, gospodarczej i społecznej. To jest właśnie istotą zrównoważo-nego rozwoju, by te trzy wymiary pozostawały w równowadze, tj. ża-den nie dominował kosztem pozo-stałych.A może jednak?W lipcu zeszłego roku odbyła się w Łodzi „XIV Akademia Letnia Wyzwania Zrównoważonego Rozwoju w Polsce”, w trakcie której zastanawiano się, co zrobić, by zwiększyć szanse miasta na zdobycie tytułu Europejskiej Zielonej Stolicy do 2020 roku. Uznano, że postawienie na rozwój miejskich obszarów zielonych pośrednio wpłynie na poprawę w odniesieniu do innych kryteriów konkursu na EZS i przybliży Łódź do uzyskania tego miana. W tym celu należy etapowo podejmować różnego typu działania, zaczynając od tych najprostszych, najmniej kosztownych i najszybciej przyno-szących efekty, jak programy edu-kacyjne, konkursy, sadzenie drzew. W kolejnym etapie miasto powinno skupić się na projektach ulepsza-jących istniejące tereny zielone oraz na tworzeniu nowych form zagospodarowania miejskiej przestrzeni, takich jak np. niebies-ko-zielone korytarze łączące w spój-ny system parki miejskie i doliny rzeczne. Natomiast największym i najbardziej kapitałochłonnym wyzwaniem dla Łodzi jest rewita-lizacja obszarów centralnych miasta (w kontekście zrównoważonego wykorzystania terenów) oraz two-rzenie infrastruktury dla zarządza-nia wodą i energią.37Decydując się na takie działania, korzystać można z bogatych do-świadczeń innych miast w zakresie wdrażania podobnych rozwiązań. Przykłady dobrych praktyk wpi-sujących się w zakres zrównowa-żonego rozwoju zaobserwować można także w samej Łodzi, a wiążą się one nie tylko z prowadzeniem działań proekologicznych, ale ró-wnież z partycypacją społeczną. Istotne jest, by w ideę ubiegania się Łodzi o tytuł EZS zaangażowały się różne grupy interesariuszy: władze lokalne i regionalne, instytucje nau-kowe, organizacje pozarządowe, przedsiębiorcy i – co bardzo istotne – lokalna społeczność. Przedsta-wiając mieszkańcom korzyści, jakie niesie za sobą uzyskanie tytułu, można zyskać ich poparcie i liczyć, że włączą się w oddolne inicjatywy na rzecz starań o EZS.Warto na koniec przytoczyć pewne zdanie z raportu podsu-mowującego projekt Letniej Aka-demii: „Zrównoważony rozwój wymaga czasu, przygotowania, zaangażowania i cierpliwości”. Choć w Łodzi widoczne są pewne pozytywne zmiany, to do zrobienia jest jeszcze wiele. Nawet jeśli nie udałoby się zdobyć tytułu, to przecież wysiłki włożone w starania nie pójdą na marne – i bez tytułu można być „zielonym miastem”. ❚Las Łagiewnicki w Łodzifot. Michał Ludwiczak

Łódź Europejską Zieloną Stolicą?

http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/11089/31521/1/kwartal14-niepieklo-lodz-europejska-zielona-stolica.pdf

Łódź Europejską Zieloną Stolicą?

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)