Gorynia, Marian

Ruch Prawniczy Ekonomiczny i Socjologiczny

Polish

Marian Gorynia

Crossref

Ewa Małuszyńska, Migracje i delokalizacja przedsiębiorstw

  Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny  

Przegląd piśmiennictwa268poświęcił również ocenie polityki kadrowej profesora Skubiszewskiego, realizowanej w resorcie spraw zagranicznych11. Interesujące uwagi zaprezentował trzeci z referentów w tym panelu – współpracownik profesora Skubiszewskiego w resorcie spraw zagranicznych i jego uczeń w za-kresie prawa międzynarodowego J. Kranz, który zatytułował swoje wystąpienie w następujący sposób: Krzysztof Skubiszewski – portret piórkiem. Autor, dobrze znający profesora Skubiszew-skiego zarówno jako uczonego, jak i polityka, pisze o nim, zwłaszcza jako o ministrze, który miał szczególną wyobraźnię i odwagę polityczną, której dzisiaj zwykle brakuje tak polskim, jak i euro-pejskim politykom. Jako minister miał on konkretny i utrwalony pogląd na to, jak Polska, Europa i świat powinny wyglądać, i pogląd ten starał się konsekwentnie realizować, kierując się przy tym zwłaszcza polską racją stanu. Rację stanu w ogóle rozumiał profesor Skubiszewski jako interes narodowy, jednakże z uwzględnieniem podstawowych zasad prawa międzynarodowego i między-narodowej moralności. Natomiast polską rację stanu formułował on jako odzyskanie przez nasz kraj podmiotowości politycznej oraz zagwarantowanie bezpieczeństwa przez wyzwolenie się od dominacji wschodniego sąsiada i ułożenie normalnych stosunków z Rosją na nowych podstawach, jak również przez włączenie Polski do politycznych i militarnych struktur Europy Zachodniej. W wyobrażeniu profesora Skubiszewskiego Polska jawiła się jako państwo silne i wewnętrznie stabilne, połączone silnymi więzami z europejskimi instytucjami bezpieczeństwa, spełniające rolę obliczalnego stabilizatora regionu środkowoeuropejskiego i realizującego przyjazne, dobro-sąsiedzkie relacje ze wszystkimi sąsiadami. Dokonując krótkiej charakterystyki profesora Sku-biszewskiego, J. Kranz powołał następujące określenia: „Polak i Europejczyk; patriota bez cech nacjonalizmu; chrześcijanin bez elementów nadgorliwości; bezpartyjny państwowiec; mąż stanu, który swoja misję traktował jako służbę; wybitny uczony i świetny negocjator; ciekawy rozmówca, który potrafił uważnie słuchać; gentleman o wielkiej kulturze osobistej; człowiek wszechstron-nie wykształcony w zakresie prawa, historii i języków obcych; skromny, solidny, przewidywalny i zdyscyplinowany wewnętrznie”12. W dyskusji nad problematyką zaprezentowaną w tych trzech wystąpieniach wzięli udział, poza referentami: Andrzej Wielowieyski, Jan Woroniecki, Andrzej Towpik, Andrzej Ananicz i Roman Czyżycki. Dwudziesta piąta rocznica powołania profesora Krzysztofa Skubiszewskiego na urząd pierw-szego po 1989 r. ministra spraw zagranicznych RP była doskonałą okazją do przypomnienia jego zasług w kreowaniu i realizacji nowej, polskiej polityki zagranicznej. Recenzowana publikacja jest zapisem wystąpień konferencyjnych, prezentujących osobę profesora Skubiszewskiego, pozostają-cą w pamięci jego przyjaciół i najbliższych współpracowników, którzy nie tylko obserwowali, ale współrealizowali dokonujący się wtedy zasadniczy przełom w dziejach polskiej polityki zagranicz-nej. Kiedy profesor Skubiszewski 25 października 1993 r. kończył swoją misję na tym stanowisku, współpracownicy pożegnali go albumem zatytułowanym: Temu, który ośmielił się być mądry. Tadeusz GadkowskiEwa Małuszyńska, Migracje i delokalizacja przed-siębiorstw, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicz-nego w Poznaniu, Poznań 2013, ss. 154.Profesor Ewa Małuszyńska należy do grona najbardziej znanych polskich ekonomistów zaj-mujących się przestrzennymi aspektami gospodarowania. Najważniejsze nurty jej zainteresowań naukowych dotyczą następującej problematyki: przemiany strukturalne gospodarki miast i regio-nów; badania z wykorzystaniem metod ilościowych, w tym statystycznej analizy struktur (SAS); struktura i funkcjonowanie Unii Europejskiej, w tym przede wszystkim zagadnienia polityki re-11 J. M. Nowak, Minister Krzysztof Skubiszewski. Wyznania dyplomaty pracującego w służbie zagranicznej PRL i III RP, s. 103 i n. 12 J. Kranz, Krzysztof Skubiszewski – portret piórkiem, s. 130.Przegląd piśmiennictwa 269gionalnej i zróżnicowania regionalnego Unii Europejskiej; lokalizacja i delokalizacja działalności gospodarczej, w tym zagranicznych inwestycji bezpośrednich. Wspólnym mianownikiem powyższych nurtów zainteresowań naukowych Profesor Małuszyń-skiej jest zagadnienie szeroko rozumianych różnorodnych aspektów lokalizacyjnych prowadzenia działalności gospodarczej ze znaczącym wyeksponowaniem problematyki integracji gospodarczej. Nurt dotyczący przemian strukturalnych był rozwijany w pracach związanych z realizacją pro-jektów badawczych dotyczących rozwoju gospodarki Poznania oraz aglomeracji poznańskiej. Uzy-skane w ramach tych projektów wyniki badawcze zostały następnie wykorzystane w budowie regionalnych strategii rozwoju gospodarczego. Drugi nurt dociekań badawczych E. Małuszyńskiej dotyczył funkcjonowania Unii Europejskiej, z położeniem silnego nacisku na unijną politykę re-gionalną. W tym nurcie badawczym należy wyróżnić opracowanie Polityka regionalna Unii Euro-pejskiej. Nakłady i efekty (...), powstałe w ramach szerszego programu badawczego realizowanego na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu. Opracowanie to stanowiło ważny głos w ocenie po-lityki regionalnej Unii Europejskiej. Wysoki poziom nowatorstwa cechował także drugie opraco-wanie dające się zaliczyć do rozważanego nurtu badawczego. Podjęto w nim zagadnienie lobbingu w Unii Europejskiej (Regulacje i zasady działania grup interesów w Unii Europejskiej). Ponadto na podkreślenie zasługuje również udział Profesor Małuszyńskiej w dwóch publikacjach na temat Unii Europejskiej: Kompendium wiedzy o Unii Europejskiej (WN PWN), Nowe państwa członkow-skie UE. Gospodarka, regiony, lobbing. Doświadczenia pierwszych lat członkostwa (Wyd. UEP). Kolejnym, trzecim nurtem zainteresowań E. Małuszyńskiej są badania nad problematyką loka-lizacji przedsiębiorstw. Zagadnienie to ma zarówno wymiar wewnątrzkrajowy (regionalny), jak i międzynarodowy, a ważną rolę odgrywają tutaj zagraniczne inwestycje bezpośrednie. Prowadzo-ne w tym nurcie badania miały silną orientację regionalną, koncentrując uwagę na zachodnich częściach Polski. Recenzowana książka stanowi swego rodzaju zwieńczenie prac badawczych pro-wadzonych w tym ostatnim nurcie, choć w pewnym zakresie nawiązuje także do dwóch wcześniej zasygnalizowanych nurtów.Praca Migracje i delokalizacja przedsiębiorstw zasługuje na uwagę i wyróżnienie, zgodnie bowiem z moim rozeznaniem książka ta jest najbardziej kompletnym – jak dotąd – opracowa-niem w języku polskim, w którym podjęto współczesne problemy migracji i delokalizacji przedsię-biorstw, przede wszystkim w kontekście rozwijających się procesów globalizacji. Z jednej strony jest to praca względnie nowatorska, gdyż w polskiej literaturze ekonomicznej podejmowana prob-lematyka nie doczekała się wielu całościowych ujęć, a z drugiej – szeroko nawiązująca do bogatego dorobku międzynarodowego w tej dziedzinie. Podjęty w książce temat jest bardzo ważny i aktualny. Nieodłącznym elementem zachodzą-cych procesów globalizacji jest mobilność czynników produkcji w skali państw, ale także przede wszystkim w skali międzynarodowej. Rozmiar tych działań podejmowanych przez przedsiębior-stwa praktycznie z wszystkich czołowych gospodarek krajowych i ze znacznej części branż jest już tak duży, że rodzi daleko idące konsekwencje dla geograficznego rozkładu działalności gospodar-czej w świecie. Efekty tego procesu są takie, że dla jednych krajów (dla tych, do których migrują przedsiębiorstwa) jest to olbrzymia szansa rozwojowa, dla innych (dla tych, z których emigrują przedsiębiorstwa) jest to zagrożenie dla utrzymania osiągniętej pozycji gospodarczej. Co więcej, efekty te nie dotyczą tylko spraw stricte gospodarczych, ale niosą za sobą także konsekwencje spo-łeczne, a nawet polityczne. Znaczenie podjętej w książce problematyki stanowi więc niewątpliwie silną stronę opracowania.Drugą zaletą książki jest zwięzłość i prostota ujęcia badanej problematyki. W książce podej-mowane są zagadnienia złożone i skomplikowane, często niejednoznacznie prezentowane w lite-raturze, a także budzące kontrowersje, zwłaszcza jeśli chodzi o analizowane szacunki efektów migracji oraz delokalizacji dla firm, regionów i całych gospodarek narodowych. Autorka umiejęt-nie pokazuje najważniejsze wątki i aspekty dyskursu na temat relokacji przedsiębiorstw prowa-dzonego w bardzo rozbudowanej literaturze przedmiotu. W przekonujący sposób wydobywa to, co najważniejsze, pokazuje istnienie pewnej hierarchii doniosłości podejmowanych zagadnień, nie gubiąc jednocześnie bogactwa, wielowątkowości, a czasami wręcz sprzeczności poglądów wypo-wiadanych przez innych autorów.Z zasygnalizowaną wyżej silną stroną książki koresponduje kolejna jej zaleta, czyli przej-rzysta, logiczna i przekonująca struktura pracy. Aby tę strukturę (układ) ocenić, wskazane jest jednak najpierw zaprezentowanie celu pracy oraz postawionych pytań badawczych. Jak pisze we Przegląd piśmiennictwa270wstępie Autorka „Celem przygotowanej pracy, w czasie zwiększonego zainteresowania i niejed-nokrotnie emocjonalnego podejścia do przenoszenia działalności gospodarczej przede wszystkim za granicę, jest przedstawienie niektórych aspektów tego zjawiska (próba odpowiedzi na niektóre z ww. pytań), w tym przede wszystkim problemów związanych z jego definicją, pomiarem i oceną” (s. 15). Takie sformułowanie celu świadczy o dużej skromności Autorki. Należy jednak podkre-ślić, że dokonany wybór „niektórych aspektów” delokalizacji i migracji przedsiębiorstw jest trafny i uzasadniony doniosłością tych aspektów z punktu widzenia zainteresowań nauk ekonomicznych. W pracy postawiono jedno główne pytanie badawcze oraz trzynaście pytań pomocniczych, na któ-re Autorka odpowiada w poszczególnych rozdziałach książki. Główne pytanie dotyczy skali oraz efektów migracji i delokalizacji przedsiębiorstw. Pozostałe pytania w klarowny sposób korespon-dują z treścią poszczególnych rozdziałów. W strukturze pracy wydzielono wstęp, siedem rozdzia-łów, zakończenie, bibliografię, spis wykresów, spis rysunków i spis tabel. Poszczególne rozdziały poświęcono następującym zagadnieniom: delokalizacja – definicje i współzależności; podstawy teoretyczne; mobilność przedsiębiorstw – uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne; motywy re-lokacji; metody pomiaru; efekty delokalizacji; delokalizacja w dokumentach i działaniach Unii Europejskiej. Jak napisano wcześniej – moim zdaniem – podany zbiór aspektów delokalizacji i migracji przedsiębiorstw wyczerpuje najważniejsze strony tego zagadnienia.Czwartą silną stronę ocenianej pracy stanowi warsztat badawczy wykorzystany przy jej pi-saniu. Jego ważnym elementem jest przywiązywanie przez Autorkę dużej wagi do kwestii defini-cyjnych, co w przypadku stosunkowo nowego obszaru badawczego jest szczególnie uzasadnione. Z jednej strony Autorka zdaje sobie sprawę z bogactwa, różnorodności i często dużych niespójności pojęć stosowanych przez badaczy, umiejętnie i z wyczuciem tę różnorodność relacjonuje, z drugiej zaś – konsekwentnie dąży do zaprowadzenia w zbiorze stosowanych pojęć elementarnego porząd-ku definicyjnego, który jest przecież warunkiem sine qua non wysokiego poziomu merytorycznego dyskursu naukowego. Mamy tutaj przykład wręcz wzorcowego posługiwania się typem definicji, które w logice określane są mianem definicji projektująco-regulujących. Definicje te, z jednej stro-ny liczą się z przyjętymi w literaturze znaczeniami pojęć, ale z drugiej – starają się dla potrzeb danej pracy badawczej uregulować znaczenie stosowanych terminów. W pełni podzielam przyjęte przez Autorkę i możliwie konsekwentnie stosowane w całej pracy znaczenia trzech kluczowych pojęć: migracja (migracja integralna) przedsiębiorstwa, delokalizacja przedsiębiorstwa oraz relo-kacja przedsiębiorstwa. Należałoby sobie życzyć, by zaproponowana przez Autorkę prosta i prze-konująca konwencja terminologiczna przyjęła się w literaturze przedmiotu. Kontynuując ocenę warsztatu badawczego zastosowanego w pracy, należy podkreślić dużą świadomość Autorki od-nośnie do istnienia różnorodnych podejść do badanego zagadnienia. Ta rozmaitość została umie-jętnie dostrzeżona i zrelacjonowana w opracowaniu. W pracy w umiarkowanym, ale rozsądnym i uzasadnionym zakresie wykorzystano metody o charakterze ilościowym, skupiając uwagę na wyjaśnieniu i interpretacji badanych procesów. W prowadzonej narracji umiejętnie posłużono się wykresami, tabelami, rysunkami, co ułatwia czytelnikowi zrozumienie niekiedy dość skompliko-wanych kwestii.Mocną stroną pracy jest rozbudowana i dobrze wyselekcjonowana bibliografia. Rozmiary bi-bliografii w zestawieniu z objętością całej książki są dość duże, co może oznaczać, że czytelnik otrzymuje szansę dotarcia do wielu ważnych opracowań w analizowanej dziedzinie. Wyróżniającą cechą bibliografii książki jest to, że Autorka wykazała się dobrą znajomością światowej literatury przedmiotu, a Jej praca z pewnością może być potraktowana jako pożyteczny mechanizm trans-misji wiedzy z tego zakresu do literatury polskiej. Opracowanie ma też kilka słabszych stron, na które chciałbym zwrócić uwagę. Stwierdzona wcześniej zasadnicza kompletność książki (poruszenie najważniejszych aspektów relokacji przed-siębiorstw) nie oznacza niemożliwości zgłoszenia postulatu rozbudowania pracy. Wydaje się, że w książce mógłby znaleźć się jeszcze rozdział poświęcony perspektywom relokacji przedsiębiorstw z punktu widzenia ich konsekwencji dla gospodarki polskiej. Podobną uwagę można odnieść do bibliografii opracowania. Jak stwierdzono wyżej, jest ona rozbudowana, niemniej widoczne są pewne pominięcia. Na przykład warto byłoby skorzystać z prac Torbena Petersena z Copenhagen Business School (zob.: Jacob Pyndt, Torben Pedersen, Managing Global Offshoring Strategies. A Case Approach, Copenhagen Business School Press 2006). Autorka posługuje się w pracy termi-nem deindustrializacja (np. s. 10), co jest niezgodne z regułami języka polskiego – poprawnie ter-min ten należy zapisać jako „dezindustrializacja”. Podobna zasada obowiązuje w odniesieniu do Przegląd piśmiennictwa 271terminu „dezinwestycja” (w przyp. 80 na s. 105 zapisano jednocześnie dwie wersje tego terminu: deinwestycja/dezinwestycja). Osobiście jestem zwolennikiem stosowania określenia „zagraniczne inwestycje bezpośrednie”, a nie „bezpośrednie inwestycje zagraniczne” jako polskiego ekwiwa-lentu angielskiego foreign direct investment. W moim przekonaniu nie ma żadnych racji przema-wiających za zmianą szyku wyrazów tworzących to wyrażenie w języku polskim w stosunku do oryginału anglojęzycznego.Podsumowując wyżej zawarte uwagi, należy stwierdzić, że praca Migracje i delokalizacja przedsiębiorstw jest wydawnictwem aktualnym, potrzebnym, ważnym oraz adresowanym do szerokiego grona odbiorców. Książka może być przydatna przede wszystkim w kształceniu na poziomie akademickim. Opracowanie posiada przejrzystą konstrukcję, cechuje się wysokim po-ziomem merytorycznym prowadzonych rozważań, a także odwołuje się do najnowszej literatury przedmiotu. Marian GoryniaWykładnia konstytucji. Aktualne problemy i tenden-cje, red. Marek Smolak, Wolters Kluwer, Warszawa 2016, ss. 220.Książka powstała jako pokłosie ogólnopolskiej konferencji naukowej zorganizowanej w czerw-cu 2014 r. na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu z okazji jubileuszu Profesor Sławomiry Wronkowskiej. Jakkolwiek inspirowana była tym właśnie, szczególnym zdarzeniem, to jednak nie ma w sobie cech okolicznościowej laudacji składanej Jubilatce przez środowisko naukowe. Otrzymaliśmy bowiem monografię, która ma wszelkie cechy dyskursywnej, problemo-wej debaty naukowej, poruszającej zagadnienia teoretycznie trudne, w małym jeszcze stopniu skonceptualizowane, a równocześnie jest to opracowanie bardzo mocno wpisujące się w aktualny kontekst publicznych debat prowadzonych zarówno wewnątrz samego środowiska prawniczego, jak i pomiędzy prawnikami i politykami.Zagadnienia wykładni prawa uchodzą we współczesnej teorii prawa za kwestie centralne, ma-jące swoje konsekwencje w bardzo wielu szczegółowych, wręcz niemożliwych do wyliczenia z góry, obszarach refleksji prawniczej, a zarazem za takie, które mają największą chyba doniosłość prak-tyczną (chociażby przez to, że są trwałym składnikiem stosowania prawa). Nie może zatem dzi-wić, że to właśnie problematyka wykładni wywołuje tak żywe dyskusje wśród teoretyków prawa, zasadnicze wręcz dla samego pojmowania prawa, oraz że obejmuje ona właściwie całe środowisko prawnicze, a obecnie dodatkowo jeszcze dość daleko wykracza poza samą naukę prawa. Dodajmy do tego, że problematyka egzegezy tekstu (której częścią jest wykładnia) i powiązane z nią kwestie nieformalnych źródeł prawa prowokują liczne komentarze polityczne i publicystyczne wokół tzw. granic władzy prawniczej. Otwiera to jeszcze szersze pole rozważań, a mianowicie wokół legity-mizacji władzy (prawniczej „władzy” nad tekstem prawodawcy). Można zatem powiedzieć, że już z tego powodu proponowana książka trafia w centrum współczesnych debat prawno-politycznych, a polskich w szczególności. Dodatkowym czynnikiem wpływającym na atrakcyjność podjętego tematu jest zapropono-wany w monografii przedmiot odniesień zastanych twierdzeń teorii wykładni, tj. tekst polskiej, aktualnie obowiązującej Konstytucji. Takie połączenie wydaje się obecnie szczególnie atrakcyj-ne. Solidny, teoretyczny punkt oparcia dla konstytucyjnej perspektywy postrzegania problema-tyki wykładni prawa daje derywacyjna koncepcja interpretacji tekstów prawnych autorstwa Macieja Zielińskiego: najlepiej obecnie opracowana, a zarazem najbardziej uniwersalna współ-czesna teoria wykładni (koncepcja z szerokimi perspektywami aplikacji w różnych, niestan-dardowych obszarach regulacji). Taka właśnie, teoretyczna podstawa dobrze integruje teksty zawarte w monografii. W niemal wszystkich bowiem fragmentach książki, wprost lub pośred-nio, odnaleźć można odwołania do tej właśnie koncepcji interpretacji. Wpływ na to ma zapewne 

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

https://pressto.amu.edu.pl/index.php/rpeis/article/download/9190/8933

Ewa Małuszyńska, Migracje i delokalizacja przedsiębiorstw

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Crossref

Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Ewa Małuszyńska, Migracje i delokalizacja przedsiębiorstw

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Crossref

Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w