Schilling, Agnieszka

Agnieszka Schilling

Crossref

Ruch Prawniczy Ekonomiczny i Socjologiczny

Witold Wrzesień, Krótka historia młodzieżowej subkulturowości

  Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny  

Przegląd piśmiennictwa392Walorem pracy jest też aktualność i dokonanie próby udanej weryfikacji i ewaluacji dotych-czasowych trendów, jakie powszechnie obowiązywały w zakresie public relations i dziedzin z nimi związanych. W pierwszym przypadku w szczególności chodzi o aktualizację rozważań o stanie teo-rii i paradygmatach public relations, w tym w pierwszej kolejności o tzw. krytycznym nurcie w te-orii stworzonym nie tylko w środowisku naukowym stricte wywodzącym się z public relations, lecz także wśród przedstawicieli dyscyplin wiedzy, do których również nawiązuje się w rozważaniach teoretycznych public relations, tj. teorii zarządzania, menedżeryzmu, teorii ekonomii z koncepcją interesariuszy, teorii systemów, czy też perspektywy postmodernistycznej. W drugim przypadku skoncentrowano się na sprawdzeniu trafności dotychczasowych postaw i w przypadku ich nieade-kwatności i dezaktualizacji przedstawieniu nowego alternatywnego rozwiązania, opierając się na dorobku naukowego uznanych autorytetów z poszczególnych dyscyplin. W pierwszej kolejności dotyczyło to aktualnych trendów w komunikowaniu, w tym wykorzystywaniu Internetu, manipu-lowaniu odbiorcą, w socjologii i politologii oraz koncepcjach biznesu. Praca wprowadza czytelnika z jednej strony w krąg elementarnych problemów teoretyczno--pojęciowych, z drugiej zaś – zawiera szereg praktycznych wskazań i omówień poszczególnych technik oddziaływania w zakresie public relations. To ujęcie jest oryginalną koncepcją Autor-ki zasługującą na uznanie. Public relations. Wiarygodny dialog z otoczeniem wyróżnia właśnie umiejętne połączenie teorii i praktyki, z przewagą strony aplikacyjno-poradnikowej, co sprawia, że praca jest pomocna nie tylko dla wykładowców i studentów wszystkich poziomów kształcenia w zakresie public relations, lecz także dla praktyków o różnym stopniu wtajemniczenia w tajniki tej interesującej, ale jakże niełatwej problematyki. W pełni podzielam przekonanie recenzenta pracy – prof. Jana W. Wiktora, że Public relations. Wiarygodny dialog z otoczeniem jest pracą oryginalną i wartościową z poznawczego i dydaktycznego punktu widzenia. Przemysław DeszczyńskiWitold Wrzesień, Krótka historia młodzieżo-wej subkulturowości, Wydawnictwa Naukowe PWN, Warszawa 2013, ss. 419. Autor Krótkiej historii młodzieżowej subkulturowości Witold Wrzesień jest socjologiem, pra-cownikiem Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W jego dorobku naukowym znajdu-je się wiele książek1 i artykułów z zakresu socjologii rodziny i młodzieży. Co ciekawe, w młodości był On muzykiem i przebywał w różnych środowiskach subkulturowych, o czym opowiada od lat studentom na zajęciach, które prowadzi w Instytucie Socjologii. Książka ta najprawdopodobniej jest zwieńczeniem Jego zarówno naukowych, jak i pozanaukowych zainteresowań subkulturami młodzieżowymi.Praca składa się z ośmiu rozdziałów, wstępu oraz epilogu. Na początku Autor wyjaśnia, że tytułowa subkulturowość jest dla Niego cechą i kategorią analityczną oraz że interesują Go „jej zróżnicowane wcielenia oraz miejsce, które zajmuje w konstruowanej przez młodzież rzeczywisto-ści różnych czasów i przestrzeni” (s. 8). W tym miejscu ponadto esencjonalnie przybliża zawartość całej książki i formułuje kilka refleksyjnych pytań dotyczących subkultur młodzieżowych. Jedno z nich dotyczy sensu badań subkultur młodzieżowych. Autor, odpowiadając na nie, zauważa, że współcześnie są one fenomenami, które różnią się od podobnych grup istniejących w poprzednich dekadach i określa je ponowoczesnymi postsubkulturami2 (s. 7). Uważa On jednak, że książka ta 1 Do najważniejszych książek tego Autora można zaliczyć takie pozycje, jak Europejscy po-szukiwacze. Impresje na temat współczesnego pokolenia polskiej młodzieży (WN PWN, Warsza-wa 2009); Jednostka – rodzina – pokolenie. Studium relacji międzypokoleniowych w rodzinie (WN UAM, Poznań 2003).2 Podobnego stwierdzenia użył David Muggleton w książce Wewnątrz subkultury. Ponowo-czesne znaczenie stylu, tłum. A. Sadza, Wyd. UJ, Kraków 2004.© Wydział Prawa i Administracji UAM, Poznań 2014Przegląd piśmiennictwa 393w minimalnym stopniu jest odpowiedzią na zadane przez Niego pytania, jest ona bowiem przede wszystkim: „próbą usystematyzowania dotychczasowej wiedzy o świecie młodzieżowych subkul-tur oraz przeglądem najważniejszych subkulturowych wydarzeń ostatnich kilkudziesięciu lat” (s. 7). Stwierdza także, że książka ta może być traktowana jako podręcznik akademicki lub ency-klopedia subkultur młodzieżowych, co skądinąd nie było Jego intencją. Notabene sam podkreśla, że w sposób refleksyjny odnosi się głównie do subkultur istniejących w przeszłości (s. 8).W rozdziale pierwszym zatytułowanym Młodzież przedstawia różne definicje i opisy mło-dzieży, nawiązując jednocześnie do innych terminów, takich jak młodość czy kultura młodzie-żowa; robi to, odnosząc się bardzo często do kilku istotnych pozycji w literaturze akademickiej, m.in. Socjologii młodzieży3 (s. 11, 14, 17-18), Jugend und Gesellschaft. Soziologische Perspektiven4 (s. 11-12, 21, 24), Socjologicznych teorii młodzieży5 (s. 12-14, 18-19, 21-24), Analizy stanu badań nad kulturą młodzieżową i grupami subkulturowymi w Polsce6 (s. 13, 17, 22), Dzikich z naszej ulicy7 (s. 17, 29-31) i To tylko rock`n`roll8 (s. 22, 29-31). W rozdziale tym prezentuje także podział wymiarów kultury młodzieżowej na modę, fascynację i subkulturę (s. 32-34). Podkreśla w tym miejscu, że kultura młodzieżowa wyodrębniła się w latach pięćdziesiątych XX w. i od samego początku była ściśle powiązana z systemem ekonomicznym zachodnich społeczeństw (s. 11, 33), a także że nie ma jednej młodzieży, ale są „młodzieże i ich kultury” (s. 35).Rozdział drugi zatytułowany Subkultura dotyczy pojęcia subkultury i wielu jej różnych defi-nicji i został podzielony na kilka części: „Okres przedsubkulturowy”, „Pierwszy okres subkultu-rowy: szkoła chicagowska i jej kontynuacje”, „Drugi okres subkulturowy: kulturowa perspektywa Birmingham i jej krytyki”, „Trzeci okres subkulturowy: postsubkultura i subkulturowe różnorod-ności”, „Czym jest zatem subkultura?”. Jak sygnalizują wymienione śródtytuły, Autor zaprezen-tował tutaj różne definicje i opisy subkultur w porządku chronologicznym, odwołując się m.in. do takich pozycji w literaturze akademickiej, jak The City. Suggestions for the Investigation of Hu-man Behavior in the Urban Environment9 (s. 38, 40), Delinquent Boys. The Culture of the Gang10 (s. 41-42), Subculture. The Meaning of Style11 (s. 43-44, 55, 59), Learning to Labour. How Working Class Kids Get Working Class Jobs12 (s. 45-47), Wewnątrz subkultury. Ponowoczesne znaczenie stylu13 (s. 49-52), Czas plemion. Schyłek indywidualizmu w społeczeństwach ponowoczesnych14 (s. 53-54). W ostatniej części tego rozdziału m.in. prezentuje najbardziej, Jego zdaniem, adekwat-ną i uniwersalną definicję subkultury młodzieżowej (s. 56), której autorem jest Mirosław Pęczak – inny polski znawca tej problematyki; Pęczak uważa, że „subkultura to względnie spójna grupa społeczna pozostająca na marginesie dominujących w danym systemie tendencji życia społeczne-go, wyrażająca swoją odrębność poprzez zanegowanie lub podważenie utrwalonych i powszechnie  3 A. Kłoskowska, Socjologia młodzieży. Przegląd koncepcji, „Kultura i Społeczeństwo” 1987, nr 2. 4 F. Tenbruck, Jugend und Gesellschaft. Soziologische Perspektiven, Rombach, Freiburg 1962. 5 H. Griese, Socjologicznych teorii młodzieży, tłum. J. Dąbrowski, Impuls, Kraków 1996. 6 B. Fatyga, Analiza stanu badań nad kulturą młodzieżową i grupami subkulturowymi w Polsce, „Pogranicze. Studia Społeczne”: Polskie badania nad mniejszościami kulturowymi. Wy-brane zagadnienia, t. 6, numer specjalny, 1997. 7 B. Fatyga, Dzicy z naszej ulicy. Antropologia kultury młodzieżowej, Wyd. ISNS UW, War-szawa 1999. 8 J. Wertenstein-Żuławski, To tylko rock`n`roll, ZAKR, Warszawa 1990. 9 R. Park, The City. Suggestions for the Investigation of Human Behavior in the Urban Envi-ronment, w: R. Park, E. Burgess, R. McKenzie, The City, UC Press, Chicago 1925.10 A. Cohen, Delinquent Boys. The Culture of the Gang, The Free Press, New York 1955.11 D. Hebdige, Subculture. The Meaning of Style, Routledge, London 1979. 12 P. Willis, Learning to Labour. How Working Class Kids Get Working Class Jobs, Gower Publishing, Aldershot 1977.13 D. Muggleton, Wewnątrz subkultury. Ponowoczesne znaczenie stylu, tłum. A. Sadza, Wyd. UJ, Kraków 2004.14 M. Maffesoli, Czas plemion. Schyłek indywidualizmu w społeczeństwach ponowoczesnych, tłum. M. Bucholc, WN PWN, Warszawa 2008.Przegląd piśmiennictwa394akceptowanych wzorów kultury”15. Rozdział drugi zamyka zapowiedź, że kolejne części książki są „efektem łącznego analizowania dwóch światów – świata pokoleń i świata subkultur” (s. 59).Zgodnie z zapowiedzią następne rozdziały dotyczą poszczególnych subkultur młodzieżowych; rozdział trzeci jest charakterystyką hipstersów, beatników, teddy boysów i bikiniarzy, rozdział czwarty – modsów, rockersów, hipisów i skinheadów, piąty –  chuliganów, gitowców, football hoo-ligans oraz one percenters, czyli motocyklowych przestępców, szósty – miłośników glam metalu, punków, skinheadów, rastafarian i heavymetalowców, czyli metali, siódmy – miłośników takiej muzyki, jak hip-hop, grunge i britpop, ósmy rozdział portretuje gotów, przedstawicieli new ro-mantic, sceny klubowej i emo.W zakończeniu książki zatytułowanym Epilog. Co dalej? Perspektywy młodzieżowej subkultu-rowości Autor zastanawia się nad przyszłością subkultur, stwierdzając nawet, że straciły one swo-ją rację bytu i „występują w szczątkowej postaci” (s. 400), głównie z powodu ich komercjalizacji.Opisaną wyżej strukturę można zaliczyć do zalet omawianej książki. W opisach poszczegól-nych subkultur Autor posiłkuje się głównie literaturą anglojęzyczną oraz w sposób zauważalny odnosi się do brytyjskich studiów subkulturowych, zwłaszcza do tzw. (kulturoznawczej) szkoły z Birmingham, umiejscowionej pierwotnie w Centre for Contemporary Cultural Studies (CCCS) na Uniwersytecie w Birmingham (choć w rozdziałach teoretycznych posiłkuje się m.in. definicjami niemieckich i polskich autorów). Należy pamiętać, że badacze wywodzący się z tego ośrodka ode-grali istotną rolę w badaniu subkultur młodzieżowych w Wielkiej Brytanii, i nie tylko. Uważali oni, że są one m.in. oparte na rytuałach, są podkulturami, kontrkulturami, czyli czymś gorszym niż elementy kultury dominującej. Sądzili oni, że należą do nich ludzie wywodzący się przede z rodzin robotniczych. Swoje badania prowadzili w sposób interdyscyplinarny, korzystając przede wszystkim z metod socjologicznych oraz etnograficznych i opierając się na marksistowskiej teorii Gramsciego, która miała akcentować rolę kultury w oporze i hegemonicznej dominacji16.Recenzowana książka jest podsumowaniem wieloletnich badań dotyczących subkultur mło-dzieżowych i swoistym usystematyzowaniem wiedzy o nich w polskiej nauce. Jest to bardzo przy-datne kompendium wiedzy, zwłaszcza na temat subkultur istniejących w przeszłości. Brakuje w nim jednak pełnego i rzetelnego obrazu współczesnych subkultur młodzieżowych, które de facto istnieją, lecz często mają inną formę niż analogiczne grupy sprzed kilku dekad. Niemniej jest to pozycja, którą można polecić wszystkim, którzy interesują się tematyką subkulturową, a w szcze-gólności studentom takich kierunków, jak socjologia, etnologia, pedagogika, psychologia, kulturo-znawstwo, historia, oraz uczniom szkół średnich i gimnazjów (książka jest napisana w zrozumiały również dla młodszych czytelników sposób), którzy o subkulturach młodzieżowych uczą się w dość zredukowanej formie na lekcjach historii, wiedzy o społeczeństwie czy języka polskiego.Do najważniejszych wad Krótkiej historii młodzieżowej subkulturowości zaliczyć można prze-de wszystkim to, że w małym stopniu opiera się ona na własnych przemyśleniach Autora, w głów-nej mierze bowiem bazuje na bogatej literaturze naukowej. Można uznać, że jest przede wszyst-kim omówieniem i interpretacją innych książek dotyczących subkultur młodzieżowych, a co za tym idzie – koncepcji i definicji innych naukowców, którzy badali w przeszłości lub badają współ-cześnie subkultury młodzieżowe. Nie opiera się ona de facto na własnych badaniach terenowych; można jedynie przypuszczać, że jest ona rezultatem licznych kwerend w bibliotekach i archiwach, o czym Autor książki nie informuje.Publikacja ta jest w dużej mierze historią subkultur z krajów angielskiego obszaru języko-wego, a nie historią wszystkich subkultur na świecie. Brakuje w niej większej ilości odniesień do literatury nieanglojęzycznej z obszaru kultury zachodniej oraz pozycji z najnowszej literatury akademickiej poruszających zagadnienia subkulturowe. Co ciekawe, Autor bardzo starał się po-dawać dokładne nazwy (często również w języku angielskim) miejsc, grup czy artefaktów subkul-turowych, w tym przede wszystkim elementów ubioru. Mimo specyficznej terminologii książka napisana jest w sposób zrozumiały, Autor nie posiłkuje się zbędnymi metaforami czy dygresjami.Wart odnotowania jest fakt, że w ostatnim czasie w Polsce wydano kilka książek o zbliżo-nej tematyce, m.in. Subkultury w PRL. Opór, kreacja, imitacja17, Subkultury a samorealizacja 15 M. Pęczak, Mały słownik subkultur młodzieżowych, Semper, Warszawa 1992, s. 4.16 Zob. M. Wróblewski (red.), Kultura i hegemonia. Antologia tekstów szkoły z Birmingham, WN UMK, Toruń 2012. 17 M. Pęczak, Subkultury w PRL. Opór, kreacja, imitacja, Narodowe Centrum Kultury, War-szawa 2013.Przegląd piśmiennictwa 395w perspektywie edukacji i socjalizacji młodzieży18, Subkultury czy postsubkultury młodzieżowe? Pomiędzy buntem a odmiennością19. Krótka historia młodzieżowej subkulturowości nie jest więc jedyną lokalną pozycją wydawniczą ostatnich lat dotyczącą subkultur młodzieżowych, zarów-no tych istniejących w przeszłości, jak i współcześnie. Zarazem nie można oprzeć się wrażeniu, że nawiązuje ona do takich klasyków wydawniczych, jak Subculture. The Meaning of Style czy Resistance through Rituals. Youth Subcultures in Post-War Britain20. Świadczyć może o tym m.in. dobór subkultur i sposób ich opisu uwzględniający w szerokim zakresie style ubioru i spę-dzania czasu wolnego, formy symbolicznych form oporu oraz konteksty socjoekonomiczne.Agnieszka Schilling18 M. Jędrzejewski, Subkultury a samorealizacja w perspektywie edukacji i socjalizacji mło-dzieży, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2013.19 T. Paleczny, Subkultury czy postsubkultury młodzieżowe? Pomiędzy buntem a odmiennoś-cią, eduskrypt.pl sp. z o.o., Kraków 2012.20 S. Hall, T. Jefferson (red.), Resistance Through Rituals. Youth Subcultures in Post-War Britain, Routledge, London 1993.Copyright of Journal of Law, Economics and Sociology is the property of Faculty of Law and Administration of Adam Mickiewicz University in Poznan and its content may not be copied or emailed to multiple sites or posted to a listserv without the copyright holder’s express written permission. However, users may print, download, or email articles for individual use.Właścicielem praw autorskich do „Ruchu Prawniczego, Ekonomicznego i Socjologicznego” jest Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zawartość czasopisma nie może być kopiowana, przesyłana do innych stron internetowych bądź zamieszczana na blogach bez pisemnej zgody wydawcy. Niemniej artykuły można drukować, kopiować lub przesyłać w formie elektronicznej na własny użytek.

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

http://pressto.amu.edu.pl/index.php/rpeis/article/download/1876/1848

Witold Wrzesień, Krótka historia młodzieżowej subkulturowości

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Crossref

Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Witold Wrzesień, Krótka historia młodzieżowej subkulturowości

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Crossref

Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w