Vázquez Laíño, Mónica

Revista Galega de Filoloxía

Repositorio da Universidade da Coruña

271Revista Galega de Filoloxía, ISSN 1576-2661, 2011, 12: 271-273Data de recepción: 4 de novembro de 2010 | Data de aceptación: 31 de xaneiro de 2011Xosé Ramón Freixeiro Mato, Lingua de calidade,Vigo, Xerais, 2009É unha honra termos entre as nosas mans a obra Lingua de calidade de Freixeiro Mato, non só polo seu carácter divulgativo senón porque é merecedora de todas as louvanzas posíbeis. É, sen dúbida, unha obra de referencia para todo o público que se sinta fiel á nosa lingua e á nosa nación.  As reflexións do autor tratan sobre algúns temas ortográficos, gramaticais e sociais do galego e mais as súas propostas e ideas para preservar a posición da lingua dentro da sociedade galega.En primeiro lugar, o autor indica no limiar unha serie de valoracións moi acertadas a respecto da situación da lingua galega. “O galego a día de hoxe non ten garantido o seu futuro como idioma da Galicia, aínda que si o teña como lingua internacional a través das súas variantes, nomeadamente a portuguesa e a brasileira” (páx. 5). Alén dun percorrido pola actual situación que padece o noso idioma, unha visión do pasado, e inclúe unhas reflexións sobre a orixe dos problemas que padece a lingua galega desde hai séculos.Ao longo de vinte capítulos trata as cuestións máis comprometidas no uso do idioma galego. O autor aconséllanos sobre as formas recomendábeis para manter un galego de calidade, rescatando as estruturas morfosintácticas dun (non intencionado) esquecemento para reforzar a independencia do sistema lingüístico galego. Na maior parte dos capítulos do traballo do profesor Freixeiro Mato ofrécese unha visión  práctica sobre aspectos morfosintácticos da lingua galega, gran parte deles sofren a sempre evitábel interferencia do español. As recomendacións que Freixeiro argumenta moi acertadamente deben terse en conta á hora de tentar mellorar o uso da lingua, ben sexa na oralidade ou na escrita. Detense na permanencia dos prexuízos lingüísticos asociados aos galegofalantes.Unha das preocupacións que mostra Freixeiro é a situación de diglosia en que se atopa o galego, pois xeralmente o galego falante débese adaptar ao castelán. Isto é debido a que o castelán é recoñecido como lingua A  e o galego, secundarizado, como lingua B.Con respecto ao tema da ortografía, o autor achega unha idea esperanzadora de que se o galego asenta na súa totalidade as normas, aumenta a posibilidade de nos aproximar ao modelo actual das variantes portuguesa e brasileira. Alén disto, é obrigado manifestarmos que este cambio debe ser intencionado, pois de non o ser, coidamos que a lingua galega no canto de se aproximar a estas dúas variantes se afastaría. Tamén trata aspectos centrais para dignificarmos a lingua, como a Mónica Vázquez Laíño272Revista Galega de Filoloxía, ISSN 1576-2661, 2011, 12: 271-273Data de recepción: 4 de novembro de 2010 | Data de aceptación: 31 de xaneiro de 2011importancia da calidade e a necesidade dun modelo de lingua máis auténtico.Asemade, outros temas desenvoltos polo autor son as características do texto oral e escrito, os rexistros lingüísticos, os preconceptos lingüísticos que provocan a perda continua e acelerada da lingua etc, que conforman xunto co resto dos puntos unha obra de espectacular relevancia inserida nun proxecto lingüístico e nacionalista. Non obstante, Freixeiro argumenta cuestións de diversa índole, desde os aspectos máis salientábeis da gramática (preferencia polo sufixo -bel, -aría, a forma Galiza no canto de Galicia ou nos grupos -ct- e -cc- suprímese a primeira consoante cando a precede a vogal i ou u (conflito, redución) entre moitos outros) até a necesidade dun modelo de fonética galega común ou culto, que requiren da nosa necesaria atención, para así determos o proceso de españolización que sofre o galego desde hai séculos, como xa citamos anteriormente. Por outra banda, cómpre destacarmos sumariamente as cuestións que resaltan a sublime labor deste autor recollida na súa obra, sen repudiarmos as demais. Primeiro de todo, as construcións con pronomes posesivos, isto é, rexeitar as expresións con posesivos como *diante túa, *enriba nosa, e substituílas por diante de ti e enriba de nós. Cando o posesivo funciona como atributo debe colocarse precedido do substantivo por ser máis acorde cos usos tradicionais (a miña amiga, a nosa avoa).A seguir, nas construcións con pronomes persoais átonos maniféstase a preferencia pola colocación posverbal (díxenvos, mándoche), así como a distinción entre pronomes de acusativo e de dativo, ou os diferentes usos de se (complemento directo, signo de indeterminación do axente e formante lexical do verbo).Asemade, o uso e a potenciación do infinitivo flexionado (lermos, virdes, reclamaren) é un dos trazos máis tradicionais da nosa lingua, e por tanto o non usalo cando for necesario suporía a “desnaturalización do idioma”, segundo denominación do propio autor.Un outro aspecto salientábel é o uso do infinitivo xerundial. A estrutura a + infinitivo con valor de xerundio é unha construción moito característica do galego-portugués. Tamén existe un emprego preferencial da construción perifrástica ter de + infinitivo, voltar a + infinitivo, deber + infinitivo e deber de + infinitivo, todos estes trazos contribúen para un galego de calidade.Alén disto, o uso do futuro de subxuntivo é moi tradicional no galego oral e escrito nomeadamente en construcións condicionais (Se chegares antes das nove, chámame). Por este motivo, para conseguirmos un galego de calidade precisamos deste tempo verbal.Xosé Ramón Freixeiro Mato, Lingua de calidade273Revista Galega de Filoloxía, ISSN 1576-2661, 2011, 12: 271-273Data de recepción: 4 de novembro de 2010 | Data de aceptación: 31 de xaneiro de 2011Tamén cómpre resaltarmos o uso do complemento directo sen a preposición a. Esta é unha característica sintáctica do galego que debemos preservar (A noticia ofendeu moito os operarios).A preferencia pola orde sintáctica tradicional na colocación dos clíticos como marca de estilo é outra cuestión que destacamos na obra do autor. Ademais de desbotar os marcadores discursivos alleos ao galego, como bueno ou o exceso uso de pero. No entanto podemos utilizar bon e ben, mais nunca bueno. Deste xeito, cómpre pór atención nestas interferencias do español, para así mellorar a calidade da nosa lingua.Por último, o coñecemento e o uso do léxico tradicional galego e a fraseoloxía popular, pois é necesario acudires a solucións terminolóxicas do ámbito portugués para construírmos “un galego depurado dos castelanismos léxicos”.En conclusión, o pechamento da obra está formado por unha “proposta esperanzada” onde reflexiona sobre todos os aspectos recollidos ao longo da súa obra e asocia o futuro do galego ao achegamento a Portugal e ao portugués, un “epílogo non previsto” que xorde despois do (in)esperado resultado das eleccións de 2009, e para alén disto, un apéndice sintáctico moito produtivo, esquemático e práctico. Fica moito interesante a crítica dos prexuízos ou preconceptos lingüísticos que xogan contra o galego na sociedade actual, como a “suposta falta de utilidade do galego” (páx. 143) ou a asociación do “galego coa pobreza e o atraso” (páx. 143) entre outros. Para finalizarmos, Lingua de calidade de Freixeiro Mato é sen dúbida unha obra de referencia para todo o público, grazas á súa expresiva claridade e apaixonante finalidade de acadares unha “lingua de calidade”, e tendo en conta a profesionalidade e a rigorosidade que identifican a Freixeiro na súa labor como filólogo e gran estudoso da nosa lingua galega. O galego debe gañar independencia fronte ao español, e por tanto termos un modelo de lingua máis auténtico e depurado das interferencias (insistimos, sempre evitábeis) do español.Mónica Vázquez Laíño

Xosé Ramón Freixeiro Mato: Lingua de calidade

http://ruc.udc.es/dspace/bitstream/2183/10425/1/RGF%2012%202011%20art%2010.pdf

Xosé Ramón Freixeiro Mato: Lingua de calidade

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repositorio da Universidade da Coruña