W części pierwszej przedstawiono praktykę udostępniania
danych przez regionalne dyrekcje ochrony środowiska
dotyczącą ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia
na środowisko

Krystek, Jacek

Retelewska, Anna

Polish

Lodz University of Technology Repository

A R T Y K U Ł YEliksir nr 1(5)/2017 17Prawo dostępu do informacji o stanie i ochronie śro-dowiska zapewnia nam Konstytucja RP (art. 74. ust. 3). Szczegółowe rozwinięcie tych przepisów zawarte jest w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeń-stwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej ustawa OOŚ) (DzU z 2016 r., poz. 353 z późn. zm.).Regulacje ustawoweGeneralna zasada dotycząca udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie zakłada, że każdy ma pra-wo do takiej informacji. Ustawa szczegółowo wymienia przypadki, gdy organ administracji nie może udostępnić informacji lub gdy ma prawo odmówić udzielania takiej informacji. W każdym innym przypadku informacja musi zostać udzielona.Odmowa udostępnienia informacji może nastąpić, gdyby udostępnienie tych informacji mogło naruszyć:1. ochronę informacji niejawnych;2. przebieg toczącego się postępowania sądowego, dyscy-plinarnego lub karnego;3. prawa własności intelektualnej;4. ochronę danych osobowych, dotyczących osób trzecich;5. ochronę informacji lub danych, dostarczonych przez osoby trzecie, jeżeli osoby te, nie mając obowiązku ich dostarczenia i nie mogąc być takim obowiązkiem obciążo-ne, dostarczyły je dobrowolnie, chyba że wyraziły zgodę na ich udostępnianie;6. stan środowiska, którego informacja dotyczy, w szczegól-ności przez ujawnienie ostoi lub siedliska roślin, zwierząt i grzybów objętych ochroną gatunkową;7. ochronę informacji o wartości handlowej;8. obronność i bezpieczeństwo państwa;9. bezpieczeństwo publiczne;10. ochronę tajemnicy statystycznej przewidzianą przepi-sami o statystyce publicznej.Ponadto władze publiczne mogą odmówić udzielenia informacji o środowisku i jego ochronie, jeżeli:1. wymagałoby to dostarczenia dokumentów lub danych będących w trakcie opracowywania;2. wymagałoby to dostarczenia dokumentów lub danych przeznaczonych do wewnętrznego komunikowania się;3. wniosek jest w sposób oczywisty niemożliwy do zreali-zowania;4. wniosek jest sformułowany w sposób zbyt ogólny.Teoretyczne zagadnienia związane z tym tematem opisał w serii artykułów zamieszczonych w Przeglądzie Komunal-nym prof. Marek Górski [1-5].Zakres badaniaW pracy dyplomowej wykonanej w Instytucie Chemii Ogólnej i Ekologicznej Politechniki Łódzkiej sprawdzano, jak urzędy w praktyce udostępniają informacje o środowisku i jego ochronie.Do szesnastu regionalnych dyrekcji ochrony środowi-ska wysłano następujące zapytanie dotyczące informacji o środowisku:„Czy prowadzone były postępowania dotyczące ponow-nej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określone przez przepisy rozdziału 4 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeń-stwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, jakich przedsięwzięć dotyczyły i na czyj wniosek prowadzone było to postępowanie”.Wszystkie 16 regionalnych dyrekcji ochrony środowiska udzieliły informacji, ale najciekawsze jest, jak to wyglądało w szczegółach.Termin udzielenia odpowiedziUstawowy termin udzielenia odpowiedzi wynosi 1 mie-siąc (art. 14 ust. 1. ustawy OOŚ). Ze względu na stopień skomplikowania sprawy może być on wydłużony do 2 mie-sięcy. W naszym przypadku odpowiedzi nadeszły od 29 dni do … 117 dni. Większość odpowiedzi (15) nadeszła w ciągu 30–50 dni, co biorąc pod uwagę czas dojścia przesyłki do adresata i czas powrotu odpowiedzi, daje nam praktycznie dochowanie ustawowych terminów.Jacek Krystek, Anna Retelewskajacek.krystek@p.lodz.plInstytut Chemii Ogólnej i Ekologicznej, Wydział Chemiczny, Politechnika ŁódzkaDostęp do informacji o środowisku w praktyce Część 1A R T Y K U Ł YEliksir nr 1(5)/201718Opłaty za udzielenie oraz przesłanie informacjiOrgan administracji może pobrać opłatę za wyszukanie informacji (art. 26 ust. 1 ustawy OOŚ). Większość, bo 11 regionalnych dyrekcji, przesłało dane bezpłatnie. Trzy regionalne dyrekcje przesłały dane, nakazując dokonać opłaty za wyszukanie danych w wysokości 5 zł lub 6,50 zł. Dwie regionalne dyrekcje nakazały wstępnego dokonania wpłat (w wysokości 5 zł). Po dokonaniu wpłat informacja nie została przesłana, bo zapomniano w urzędzie o sprawie. Konieczny był telefon przypominający.Za przesłanie informacji drogą pocztową organ może pobrać opłatę w wysokości podanej w obowiązującym cenniku usług powszechnego operatora usług pocztowych (art. 27 ust. 2 ustawy OOŚ). Opłaty takiej nie pobrało 14 regionalnych dyrekcji ochrony środowiska. Jedna pobrała w wysokości 2 zł, a druga 13,50 zł.Zgodnie z Konwencją o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Kon-wencja z Aarhus) (DzU z 2003 r., Nr 78, poz. 706), pobieranie opłat za udostępnienie informacji nie może przekraczać uzasadnionych stawek (art. 4 ust. 8). W analizowanym przypadku wysokość pobranych opłat nie była czynnikiem zniechęcającym do uzyskania informacji.Poprawność merytoryczna informacjiOstatnim ocenianym elementem była poprawność me-rytoryczna dostarczonej informacji. Czternaście regional-nych dyrekcji ochrony środowiska dostarczyło konkretne informacje, w pełni odpowiadające na zadane pytania. Niestety, dwie regionalne dyrekcje właściwie nie udzieliły odpowiedzi. W pierwszym przypadku, informacja nadesłana najszybciej (po 29 dniach), odsyłała do głównej strony inter-netowej regionalnej dyrekcji lub do strony www.ekoportal.pl. Niestety na żadnej z tych stron nie udało się znaleźć szukanych informacji. Innego rodzaju problem pojawił się przy odpowiedzi od ostatniej regionalnej dyrekcji ochro-ny środowiska. Odpowiedź przyszła po 117 dniach (jako ostatnia). W odpowiedzi poproszono o uszczegółowienie prośby. Uznano, że wniosek został sformułowany zbyt ogólnie i odmówiono na podstawie art. 17 pkt 4 ustawy OOŚ udostępnienia informacji. Ta regionalna dyrekcja za-pomniała widocznie o brzmieniu art. 19 ust. 3 ustawy OOŚ, który mówi, że: „Jeżeli wniosek jest sformułowany w sposób zbyt ogólny, organ administracji niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku, wzywa wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku, udzielając stosownych wyjaśnień […]”.Dostęp do informacji o środowisku a dostęp do informacji publicznejDostęp do informacji o środowisku jest jednym z pod-stawowych elementów uspołecznienia podejmowania decyzji dotyczących środowiska. Obecnie prawo dostępu do informacji uważamy jako coś oczywistego. Znalazło to swoje potwierdzenie zarówno w zapisach Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak i ustawach: omawianej już ustawie OOŚ jak i ustawie z dnia 6 września 2001 r. o do-stępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 1764). Zapominamy, że jeszcze przed 1989 rokiem informacje o pogarszającym się stanie środowiska objęte były zapisami cenzorskimi [6].Warto również zastanowić się nad różnicą między in-formacją publiczną a informacją o środowisku. Po analizie przepisów prawnych należy stwierdzić, że praktycznie każda informacja o środowisku jest jednocześnie informacją pu-bliczną. Nie każda natomiast informacja publiczna dotyczy spraw środowiska.Jeżeli jakaś informacja jest jednocześnie informacją o śro-dowisku i informacją publiczną, to z której ustawy (OOŚ czy z ustawy o dostępie do informacji publicznej) powinniśmy skorzystać? Właściwie można rozważać skorzystanie z obu tych ustaw jako podstaw prawnych. Jednakże ustawa OOŚ jako lex specialis (prawo szczególne) powinno mieć tutaj pierwszeństwo i ona powinna być zastosowana w pierwszej kolejności [7].PodsumowaniePrzeprowadzona kwerenda dotyczyła wszystkich szes-nastu regionalnych dyrekcji ochrony środowiska, organów administracji rządowej niezespolonej, właściwej na obszarze danego województwa. Należało się spodziewać, że organy takiego szczebla rozumieją znaczenie prawa obywateli do informacji o środowisku i jego ochronie, jak też mają jed-nakowe zasady postępowania. W większości przypadków tak właśnie było. Regionalne dyrekcje udzieliły odpowiedzi w terminie i była ona pełna i wyczerpująca. Prawo organu do pobrania opłaty za przygotowanie danych nie było sto-sowane w celu odstraszenia zainteresowanych. Dodatkowo w większości przypadków organy zrezygnowały z pobrania stosowanej opłaty, gdyż była ona niewielka. Niestety zdarzyły się jednak przypadki niedotrzymania terminów, jak i odmowy udzielenia informacji pod pretekstem zbyt ogólnego sformułowania wniosku.Jednocześnie okazało się, że procedura ponownej oceny oddziaływania na środowisko, wprowadzona do polskiego systemu ocen oddziaływania na środowisko ustawą OOŚ A R T Y K U Ł YEliksir nr 1(5)/2017 19z 2008 roku, jest stosowana tylko w wyjątkowych przy-padkach.W części drugiej zostaną przedstawione dane o praktyce udostępniania informacji zebrane w czasie badania jakości procedury oceny oddziaływania na środowisko.Literatura[1] Górski M., 2009, Dostęp do informacji o środowisku, Przegląd Komunalny 2(209), 26-27.[2] Górski M., 2009, Udostępnianie informacji o środowisku i jego ochronie. Obligatoryjna odmowa, Przegląd Komunalny 4(211), 20-21.[3] Górski M., 2009, Udostępnianie informacji o środowisku i jego ochronie. Obligatoryjna odmowa. Część 2., Przegląd Komunalny 5(212), 34-35.[4] Górski M., 2009, Udostępnianie informacji o środowisku i jego ochronie. Obligatoryjna odmowa. Część 3, Przegląd Komunalny 6(213), 30-31.[5] Górski M., 2009, Udostępnianie informacji o środowisku i jego ochronie. Fakultatywna odmowa i opłaty związane z udostępnia-niem, Przegląd Komunalny 7(214), 24-25.[6] Kassenberg A. (red), Przez ekologię do wolności. Ruch ekologiczny a 25 lat przemian — refleksje na 25-lecie odzyskania suwerenności Polski, Ministerstwo Środowiska, Warszawa 2014. [7] Jendrośka J. (red), Bar M., Bukowski Z., Stoczkiewicz M., Do-stęp do informacji o środowisku a dostęp do informacji publicznej, Ministerstwo Środowiska, Warszawa 2004.                                     lW części pierwszej przedstawiono praktykę udostępnia-nia danych przez regionalne dyrekcje ochrony środowiska dotyczącą ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.W niniejszej pracy omówiono praktyczne aspekty udostępniania informacji dotyczącej jakości ocen oddzia-ływania na środowisko. Badanie dotyczyło danych za lata 2005–2009. Prowadzone było w ramach pracy dyplomowej magisterskiej wykonanej w Instytucie Chemii Ogólnej i Eko-logicznej Politechniki Łódzkiej.Urzędy wojewódzkieWysłano zapytanie do wszystkich 16 urzędów wojewódz-kich dotyczące:– liczby przyjętych wniosków o wydanie decyzji o środo-wiskowych uwarunkowaniach;– liczby przeprowadzonych postępowań w sprawie oceny oddziaływania na środowisko;– liczby wydanych postanowień o obowiązku sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;– liczby nałożonych na wnioskodawców obowiązków przedstawienia analizy porealizacyjnej;– liczby wydanych decyzji o obowiązku sporządzenia prze-glądu ekologicznego.Ponieważ 15 listopada 2008 r. weszła w życie ustawa z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informa-cji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej ustawa OOŚ) (DzU z 2016 r., poz. 353 z późn. zm.), która zmieniła właściwości urzędów prowa-dzących sprawy (zamiast urzędów wojewódzkich właściwe stały się najczęściej nowo utworzone regionalne dyrekcje ochrony środowiska), urzędy wojewódzkie powinny zasto-sować art. 19 ust. 2 ustawy OOŚ, który mówi (w brzmieniu obowiązującym w czasie badania), że:„Jeżeli wniosek dotyczy informacji nieznajdującej się w posiadaniu organu administracji, organ ten niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku:1) przekazuje wniosek organowi administracji, w którego posiadaniu znajduje się żądana informacja, i powiadamia o tym wnioskodawcę; przepis art. 65 § 1 zdanie drugie Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio;2) zwraca wniosek wnioskodawcy, jeżeli nie można ustalić organu, o którym mowa w pkt 1.”Brzmienie art. 19 ust. 2 ustawy OOŚ jest więc właściwie powtórzeniem art. 65 Kodeksu postępowania administra-cyjnego (DzU. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.), który powinien być dobrze znany wszystkim urzędnikom. Okazało się jed-Jacek Krystek, Kamil Pruszekjacek.krystek@p.lodz.plInstytut Chemii Ogólnej i Ekologicznej, Wydział Chemiczny, Politechnika ŁódzkaDostęp do informacji o środowisku w praktyceCzęść 2

Dostęp do informacji o środowisku w praktyce. Część 1

http://repozytorium.p.lodz.pl/bitstream/11652/1562/1/Dostep_informacji_srodowisku_1_Krystek_Retelewski_2017.pdf

Dostęp do informacji o środowisku w praktyce. Część 1

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Lodz University of Technology Repository