Ślusarski, Ludomir

Polish

Lodz University of Technology Repository

H I S T O R I A  W Y D Z I A Ł U  C H E M I C Z N E G OEliksir nr 1 5W okresie zaborów utworzenie w Polsce uczelni tech-nicznej napotykało na istotne trudności, w Łodzi nie wcho-dziło w rachubę. Ze względu na silnie rozwinięty przemysł podejmowano wprawdzie starania w tym kierunku, ale bez powodzenia [1]. W konsekwencji młodzież łódzka nie mogła się kształcić na poziomie akademickim, w macierzy-stym mieście. Co bardziej ambitni młodzi ludzie wyjeżdżali w tym celu do innych ośrodków krajowych bądź, częściej zagranicznych. Problem ten został rozstrzygnięty dopiero po wojnie, w 1945 roku, w formie Dekretu. Podjęto decyzję w sprawie utworzenia Politechniki Łódzkiej, początkowo w liczbie trzech Wydziałów, w tym Wydziału Chemicznego. Początki były wyjątkowo trudne. Przewidziany na siedzibę Wydziału budynek, zajęty przez wojsko sowieckie, był w opłakanym stanie i wymagał gruntownego remontu. Młodzież garnęła się do nauki, ale początkowo brakowało nauczycieli akademickich. Problemy, zarówno Uczelni jak i wspomnianych Wydziałów, udało się rozwiązać dzięki znakomitemu kierownictwu, w osobach Rektora – Profesora Bogdana Stefanowskiego oraz Prorektora – Profesora Osma-na Achmatowicza. Pełniąc funkcję Prorektora, po wyjeździe do Warszawy Prof. B. Stefanowskiego w r. 1948, został on wybrany Rektorem i pełnił tą funkcję do r. 1952. Funkcję Dziekana Wydziału Chemicznego, w latach 1945-1951, pełniła z wielkim powodzeniem Prof. Alicja Dorabialska.Stopniowo pracę na wspomnianym Wydziale podejmo-wała coraz większa liczba chemików i wykładowców innych specjalności, kończących studia w Politechnice Warszaw-skiej (zrujnowanej w czasie wojny), ale również w innych uczelniach: Politechnice Lwowskiej, Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, Uniwersytecie Warszawskim, Uniwer-sytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, bądź za granicą. Sprawą nader pilną było uruchomienie zajęć na Wydziale Chemicznym PŁ. Oczekiwała na to młodzież, pozbawiona możliwości nauki w okresie okupacji. Na wniosek Rady Wydziału Chemicznego Senat, w dniu 27.06.1945 roku powołał na stanowisko profesorów zwyczajnych: prof. Osmana Achmatowicza w Katedrze Chemii Organicznej, prof. Alicję Dorabialską w Katedrze Chemii Fizycznej, prof. Tadeusza Wojno w Katedrze Krystalografii i Mineralogii1, prof. Tadeusza Trepkę w Katedrze Technologii Chemicznej i Technologii Włókna oraz prof. Marcelego Struszyńskiego2 w Katedrze Chemii Analitycznej. Ponadto powołano trzy osoby jako profesorów nadzwyczajnych oraz trzy osoby na stanowiskach adiunktów. Wspomniane nominacje umoż-liwiły uruchomienie zajęć jeszcze w roku 1945. Jednak pewna liczba kandydatów nie miała odpowiedniego przy-gotowania na poziomie szkoły średniej. W związku z tym, w latach 1945-1948 w Uczelni organizowano kurs wstępny dla młodzieży, której wojna uniemożliwiła uzupełnienie wiedzy podstawowej.1  Prof. T. Wojno przeniósł się do Politechniki Warszawskiej, ale przyjeż-dżał na wykłady do Politechniki Łódzkiej.2  Prof. M. Struszyński nie podjął wykładów.Historia Wydziału Chemicznego  Politechniki Łódzkiejprof. dr hab. inż. Ludomir ŚlusarskiProf. A. Dorabialska (od lewej Władysław  Reimschüssel,Adam Chyżewski, Henryk Bem, Anna Kalinowska) [2]H I S T O R I A  W Y D Z I A Ł U  C H E M I C Z N E G OEliksir nr 16Dalszy postęp odbywał się stopniowo. Konsekwentnie wzmocniono kadrę wykładowców. Wprowadzono studia dwustopniowe – inżynierskie i magisterskie. Zwiększono liczbę wykładowców i wyposażenie w aparaturę. Zakończo-no remont Gmachu Chemii. W latach 1945-1970 w sposób istotny zwiększono zarówno potencjał naukowy, jak i dydak-tyczny Wydziału Chemicznego.W roku akademickim 1945/46 czynnych było zaledwie 9 katedr, wraz z należącymi do nich zakładami. Początkowo odbywało się 13 podstawowych wykładów oraz 8 wykła-dów pomocniczych. Do zakończenia studiów wymagane było zakończenie wszystkich objętych programem zajęć, odbycie praktyki wakacyjnej i wykonanie, obranej za zgodą Dziekana, pracy dyplomowej. W dniu 28 stycznia 1948 r. na mocy Ustawy wprowadzono w Politechnice Łódzkiej studia dwustopniowe. W r. 1954 przekształcono je w jednolite studia pięcioletnie. Warto wspomnieć, że z początkiem roku akademickiego 1949/50 zakończono remont Gmachu Chemii. Umożliwiło to m. in. zorganizowanie Biblioteki Wydziałowej.  Funkcjonuje ona do chwili obecnej, w spe-cjalnie zbudowanym gmachu, jako Biblioteka im. Profesora Osmana Achmatowicza.Ponadto na podstawie ustawy z dnia 5 listopada 1958 r. Wydział Chemiczny uzyskał prawo nadawania stopnia naukowego doktora nauk technicznych oraz stopnia na-ukowego docenta. Początkowo (do roku 1970) działalność naukowa i dydaktyczna Wydziału Chemicznego odbywała się w poszczególnych Katedrach, w miarę potrzeby współ-pracujących z odpowiednimi Zakładami.Funkcjonowały następujące katedry:l Katedra Matematyki (z Zakładem)l Katedra Fizyki (z Zakładem)l Katedra Chemii Organicznej (z Zakładem)l Katedra Chemii Ogólnej, włączona jako Zakład Chemii Ogólnej, do Katedry Chemii Nieorganicznej. W r. 1965 reaktywowana jako Katedra Chemii Ogólnejl Katedra Chemii Organicznej (z Zakładami: Chemii Orga-nicznej, Mikroanalizy, Syntezy Organicznej)l Katedra Chemii Fizycznejl Katedra Chemii Radiacyjnej (utworzono Zakład o tej samej nazwie oraz Zakład Spektrochemii)l Katedra Aparatury Przemysłu Chemicznego (Zakład Aparatury Przemysłu Chemicznego i Zakład Aparatury Przemysłu Spożywczego)l Katedra Technologii Nieorganicznej (Zakład Technologii Nieorganicznej)l Katedra Technologii Kauczuku i Gumy (Zakład Technologii Kauczuków i Gumy)l Katedra Technologii Włókna i Farbiarstwal Katedra Technologii Barwników l Katedra Technologii Celulozy i Papieru (Zakłady: Techno-logii Papieru i Technologii Celulozy).Kierownikami katedr i zakładów byli znani specjaliści, na ogół profesorowie, wymieniony system działał więc do-brze. Jednak w r. 1970 nastąpiła zmiana struktury Uczelni. Wymienione uprzednio Katedry i Zakłady przekształcono w Instytuty i 1 Katedrę, a mianowicie:1. Instytut Chemii Ogólnej (obecnie Instytut Chemii Ogólnej i Ekologicznej) powstał z połączenia Katedr: Chemii Ogól-nej, Chemii Nieorganicznej i Technologii Nieorganicznej.2. Instytut Chemii Organicznej powstał z połączenia Katedr: Chemii Organicznej, Syntezy Organicznej oraz Zakładu Mikroanalizy.3. Katedrę Chemii Radiacyjnej przekształcono w Instytut Techniki Radiacyjnej, a następnie w Międzyresortowy Instytut Techniki Radiacyjnej.4. Instytut Technologii Polimerów i Barwników powstał Budynek Wydziału Chemicznego 1949 r.Budowa części środkowej „łącznika”;w centrum budynek stołówki studenckiej [2]H I S T O R I A  W Y D Z I A Ł U  C H E M I C Z N E G OEliksir nr 1 7przez połączenie Katedr: Technologii Kauczuków i Gumy, Technologii Organicznej oraz Technologii Garbarstwa. Następnie do Instytutu przyłączono Katedrę Technologii Barwników. 5. Katedra Fizyki Molekularnej. Utworzenie wymienionej Katedry było nawiązaniem do koncepcji nauczania fizyki doświadczalnej w Politechnice Łódzkiej.Gwoli ścisłości trzeba dodać, że z Wydziałem Chemicz-nym blisko współpracował Instytut Technologii Celulozy i Papieru.Konsolidacja instytutów Wydziału Chemicznego, z uwzględnieniem Katedry Fizyki Molekularnej, była uzasadniona. Umożliwiła koncentrację badań, lepsze wykorzystanie aparatury, nawiązanie bliskich kontaktów z ośrodkami zagranicznymi, publikowanie wyników badań w prestiżowych czasopismach zagranicznych. Notabene Wydział Chemiczny, od początku swego istnienia, zdobywał coraz mocniejszą pozycję, zarówno w kraju, jak i za jego gra-nicami. Trudno byłoby w krótkim podsumowaniu wymienić wszystkie osoby, które przyczyniły się do rozwoju Wydziału, podano więc przykłady:l Prof. Osman Achmatowicz, Prorektor i Rektor Politechniki Łódzkiej. W latach 1945-1953 był pierwszym Kierowni-kiem Katedry Chemii Organicznej Wydziału Chemicznego, doktorem h. c. PŁ.l Prof. Alicja Dorabialska, współtwórca i Dziekan Wydziału Chemicznego PŁ. W latach 1945-1968 kierowała Katedrą Chemii Fizycznej PŁ.l Prof. Edmund Trepka, Dziekan Wydziału Chemicznego, Prorektor PŁ.l Prof. Jerzy Kroh, Rektor PŁ (w okresie  dwóch ka-dencji), członek PAN, w latach 1962-1994 Dyrektor Katedry Chemii Radiacyjnej, a następnie Międzyre-sortowego Instytutu Techniki Radiacyjnej, laureat  4 doktoratów h. c.l Prof. Edward Józefowicz, współtwórca Wydziału Che-micznego, był kilkakrotnie dziekanem i prodziekanem. W ciągu 23 lat był kierownikiem Katedry Chemii Nie-organicznej.l Prof. Marian Kryszewski, członek rzeczywisty PAN, w latach 1968-1972 Dyrektor Instytutu Polimerów, doktor h. c. PŁ.l Prof. Jan Michalski, w latach 1968-1970 Dziekan Wydziału Chemicznego, członek PAN, doktor h. c. PŁl Prof. Tadeusz Paryjczak, w ciągu 19 lat był Dziekanem Wydziału Chemicznego. W r. 2001 otrzymał tytuł doktora h. c. PŁ.Wiele wymienionych osób zostało wyróżnionych tabli-cami pamiątkowymi.Wydział Chemiczny Politechniki Łódzkiej, w okresie swojej działalności do roku 2013, wykształcił ogółem 7112 studentów, 237 doktorów nauk technicznych i 440 dokto-rów nauk chemicznych oraz 167 doktorów habilitowanych. Wielu pracowników Wydziału uzyskało tytuł profesora. Przedstawione w skrócie osiągnięcia Wydziału przyczyniły się w znacznej mierze do rozwoju chemii w Polsce, a szcze-gólnie w środowisku łódzkim. Nie ulega więc wątpliwości, że długoletnie starania mieszkańców Łodzi o utworzenie Politechniki zostały uwieńczone sukcesem.Literatura cytowana:[1] K. Baranowski, Zeszyty Historyczne Politechniki Łódzkiej, z. 6, Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej, Łódź 2007.[2] Wydział Chemiczny Politechniki Łódzkiej 1945-2015 (praca zbiorowa pod redakcją K. Strzelca). Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej, Łódź 2015.l

Historia Wydziału Chemicznego Politechniki Łódzkiej.

http://repozytorium.p.lodz.pl/bitstream/11652/1496/1/Historia_Wydzialu_Chemicznego_Slusarski_2015.pdf

Historia Wydziału Chemicznego Politechniki Łódzkiej.

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Lodz University of Technology Repository